Jedno okienko dla przedsiębiorcy a ZUS

Obowiązujące od 31.03.2009 r. zmiany przepisów wprowadzające tzw. jedno okienko sprawiły, że przedsiębiorcy nie muszą osobiście informować każdego z urzędów z osobna o rozpoczęciu i zawieszaniu działalności. Jednak oprócz rejestracji tych faktów w ZUS, których dokona za płatnika urząd, istnieją obowiązki w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i rozliczania składek. Nie we wszystkich urząd wyręczy płatnika składek.

Rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej przez osobę fizyczną lub spółkę cywilną

1. Osoby fizyczne, rozpoczynające wykonywanie działalności gospodarczej jednoosobowo albo w formie spółki cywilnej wypełniają w organie ewidencyjnym wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej EDG-1.

2. Na jego podstawie ZUS zaewidencjonuje taką osobę jako płatnika składek i sporządzi:
· pierwszorazowe zgłoszenie płatnika składek - ZUS ZFA,
· w oparciu o wypełnioną część EDG-RB - dokument dot. Rachunku bankowego ZUS ZBA,
· na podstawie części EDG-MW dokument o adresach prowadzonej działalności ZUS ZAA.

3. Osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności musi samodzielnie dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń w ZUS. W tym celu składa formularz ZUS ZUA – jeżeli podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu lub ZUS ZZA – jeżeli zgłasza się jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Dokumenty te trzeba przekazać do ZUS w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia podlegania ubezpieczeniom w formie elektronicznej (po opatrzeniu bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) lub papierowej (w jednostce organizacyjnej ZUS lub drogą pocztową).

4. Przedsiębiorca ma obowiązek również przekazywać dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe (miesięczne raporty imienne ZUS RCA/RZA/RSA oraz sumujące je deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA) za wszelkie zatrudnione osoby, w stosunku do których istnieje obowiązek ubezpieczenia.

Zobacz serwis: Ubezpieczenia zdrowotne

Zmiany danych

1. O wszelkich zmianach dotyczących informacji podanych we wpisie do ewidencji przedsiębiorca informuje organ ewidencyjny.

2. Na podstawie zmiany otrzymanej od organu ewidencyjnego ZUS sporządza za płatnika składek odpowiednio zgłoszenie zmiany danych ewidencyjnych płatnika na dokumencie ZUS ZFA lub zgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych płatnika na dokumencie ZUS ZIPA.

3. Zmiany lub korekty danych dotyczących rachunków bankowych przedsiębiorca musi dokonać samodzielnie, przekazując do ZUS formularz ZUS ZBA.

4. W sytuacji zmiany danych osoby ubezpieczonej występujących na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA przedsiębiorca musi sam dokonać zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń.

Zobacz: Firma a ubezpieczenie

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej

1. Osoba prowadząca działalność zawiadamia organ ewidencyjny o zawieszeniu.
2. ZUS otrzymuje od organu kopię wpisu o zawieszeniu i sporządza dokumenty ubezpieczeniowe:

• wyrejestrowanie płatnika składek (formularz ZUS ZWPA),
• wyrejestrowanie z ubezpieczeń osoby prowadzącej działalność gospodarczą (formularz ZUS ZWUA)
• oraz ewentualnie zgłoszonych członków rodziny osoby prowadzącej działalność (formularz ZUS ZCNA),
• wyrejestrowanie z ubezpieczeń osób współpracujących (formularz ZUS ZWUA) i członków rodziny osób współpracujących (formularz ZUS ZCNA).

3. ZUS powiadomi płatnika składek (ewentualnie osoby współpracujące) o wszystkich sporządzonych z urzędu dokumentach ubezpieczeniowych.

ZUS nie wyrejestruje płatnika składek jeśli nadal zatrudnia on osoby w zakresie dopuszczalnym przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, za które ma obowiązek składania dokumentów ubezpieczeniowych (np. zleceniobiorców). 

Jeśli płatnik zgłosi zawieszenie, a nie wyrejestruje z ubezpieczeń osób będących pracownikami w rozumieniu Kodeksu Pracy, wówczas ZUS powiadomi organ ewidencyjny oraz płatnika składek o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy faktycznie nastąpiło zawieszenie działalności.

Wznowienie wykonywania działalności gospodarczej

1. Przedsiębiorca zgłasza w organie ewidencyjnym wznowienie wykonywania działalności.
2. ZUS po otrzymaniu od organu ewidencyjnego kopii wpisu o wznowieniu sporządza dokumenty ubezpieczeniowe, jeśli zgłoszenie nastąpiło po wcześniejszym zawieszeniu działalności:

• zgłoszenie płatnika składek ZUS ZFA, zgłoszenie do ubezpieczeń osoby prowadzącej działalność, odpowiednio na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA - zgodnie z podleganiem ubezpieczeniom, wskazanym w ostatnim zgłoszeniu przed zawieszeniem działalności.

Jeżeli w okresie zawieszenia działalności zmienił się sposób podlegania ubezpieczeniom lub kodu tytułu ubezpieczenia osoby prowadzącej działalność, do złożenia dokumentów zgłoszeniowych do ubezpieczeń zobowiązany jest płatnik składek.

3. ZUS zawiadamia płatnika składek o sporządzonych dokumentach zgłoszeniowych.
4. Osoba prowadząca działalność, a więc płatnik składek musi złożyć dokumenty zgłoszeniowe za wszystkie osoby podlegające ponownie ubezpieczeniom (np. za osoby współpracujące, zatrudnianych) jak i członków rodziny.
5. Po wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej płatnik składek zobowiązany jest do złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA lub imiennych raportów miesięcznych za siebie i zgłaszane osoby za miesiąc, w trakcie którego nastąpi wznowienie prowadzenia działalności oraz miesiące następne.

Jeżeli zgłoszony do ubezpieczeń jest tylko płatnik i ewentualnie osoby współpracujące, należy złożyć deklarację/raporty za miesiąc w trakcie którego wznowiono działalność oraz za następny pełny miesiąc, w którym zostanie zadeklarowana na ubezpieczenia społeczne kwota w wysokości nie niższej niż najniższa podstawa wymiaru składek. Wtedy na podstawie złożonych dokumentów rozliczeniowych, w których zostaną prawidłowo rozliczone należne składki od zadeklarowanych na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne kwot za pełny miesiąc, Zakład będzie mógł sporządzać dokumenty rozliczeniowe za kolejne miesiące.

Zobacz serwis: Tytuły ubezpieczeń

Likwidacja działalności – wykreślenie wpisu

1. Przedsiębiorca składa wniosek EDG – 1 jako zawiadomienie o zaprzestaniu działalności gospodarczej.

2. ZUS po otrzymaniu kopii decyzji o wykreśleniu przedsiębiorcy z ewidencji od organu ewidencyjnego sporządza z urzędu dokument ZUS ZWPA.

3. Płatnik składek ma obowiązek wyrejestrować wszystkie osoby ubezpieczone, za pomocą formularzy ZUS ZWUA.

Zgłoszenie, zawieszenie lub wznowienie działalności przez spółkę w Krajowym Rejestrze Sądowym

W takich okolicznościach to spółka dodatkowo wypełnia dokumenty zgłoszeniowe lub wyrejestrowujące, zmieniające lub korygujące dane spółki jako płatnika składek: ZUS ZPA, ZAA, ZBA, ZIPA, ZWPA, a te są przekazywane przez sąd do odpowiedniej jednostki ZUS (zgodnie z adresem siedziby spółki).

Wspólnicy spółki komandytowej, jawnej, partnerskiej i jednoosobowej spółki z o.o. rejestrują się jako odrębni płatnicy w ZUS. Mogą tego dokonać za pośrednictwem sądu rejestrowego. Składają odpowiednio zgłoszenie/wyrejestrowanie siebie jako płatnika składek na własne ubezpieczenia na formularzu ZUS ZFA, ZUS ZWPA, ZUS ZIPA z własnymi odrębnymi danymi identyfikacyjnymi: NIP i PESEL.

W konsekwencji, wspólnicy spółek muszą również sami zgłosić się do ZUS jako osoby ubezpieczone. W tym celu składają zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych/ubezpieczenia zdrowotnego formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA, w formie papierowej lub elektronicznie.

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97)
Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318)