Kategorie

Jak wystawić zaświadczenie dla ZUS o przychodzie emeryta/rencisty

Dariusz Noszczak
Prawnik z ponad 10-letnim doświadczeniem, specjalista w dziedzinie prawa ubezpieczeń społecznych, w tym m.in. świadczeń emerytalno-rentowych. Autor wielu publikacji poświęconych tej tematyce, doświadczony wykładowca i szkoleniowiec.
Do końca lutego 2012 r. emeryci i renciści muszą poinformować ZUS o przychodzie uzyskanym w 2011 r. dostarczając zaświadczenie płatnika składek lub – jeśli samodzielnie opłacają składki – własne oświadczenie. Na podstawie jednego z tych dokumentów ZUS dokonuje rozliczenia przychodu świadczeniobiorcy.

Obowiązujące przepisy nie zabraniają emerytom i rencistom podejmować zatrudnienia i uzyskiwać z tego tytułu przychodu. Jeśli jednak są to zarobki z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (np. pozostawania w stosunku pracy, wykonywania umowy zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej) lub z tytułu służby, przepisy wyznaczają im progi zarobkowe wynoszące 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ogłoszonego przez Prezesa GUS. Progi te zmieniają się raz na kwartał (tj. od 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia każdego roku) wraz ze zmianą kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

Wskaźniki i stawki: Zawieszenie i zmniejszenie świadczeń emerytów i rencistów >>

Przekroczenie niższego progu zarobkowego skutkuje zmniejszeniem emerytury lub renty o kwotę tego przekroczenia, nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę zmniejszenia obowiązującą dla danego rodzaju świadczenia.

Wskaźniki i stawki: Kwoty maksymalnego zmniejszenia emerytury lub renty >>

Natomiast konsekwencją osiągania zarobków wyższych niż 130% przeciętnego wynagrodzenia jest zawieszenie prawa do emerytury lub renty i – tym samym – wstrzymanie przez ZUS wypłaty całej kwoty świadczenia.

Ograniczenia w dorabianiu do emerytury lub renty nie dotyczą osób uzyskujących zarobki z tytułu działalności nieobjętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (np. umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca i niewykonywanych na rzecz tego pracodawcy). Bez ograniczeń mogą też dorabiać osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn i mają ustalone prawo do emerytury (nawet jeśli jej nie pobierają np. ze względu na wypłatę innego korzystniejszego świadczenia). Wyjątek dotyczy osób kontynuujących stosunek pracy nawiązany przed przejściem na emeryturę, którym ZUS zawiesza prawo do świadczenia bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu tego zatrudnienia.

Obowiązek informowania o przychodzie

Świadczeniobiorcy, których obowiązują ograniczenia w dorabianiu do emerytury lub renty, powinni niezwłocznie powiadomić ZUS o podjęciu działalności zarobkowej wpływającej na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia. Niezależnie od tego, po zakończeniu roku kalendarzowego, w terminie do końca lutego następnego roku, muszą poinformować ZUS o kwocie przychodu osiągniętego w całym minionym roku. W tym celu powinni złożyć zaświadczenie płatnika składek (w odniesieniu np. do pracowników) lub własne oświadczenie – w przypadku opłacania za siebie składek na ubezpieczenia społeczne (np. przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą).

Polecamy: INFORLEX.PL Księgowość i Kadry

Obowiązek poinformowania ZUS o przychodzie (zarówno w trakcie roku, jak i po jego zakończeniu) ciąży odpowiednio na pracodawcy i zleceniodawcy, a w przypadku osoby pełniącej służbę – na właściwej komórce kadrowej. Płatnik składek powinien dopilnować, aby zatrudniona u niego osoba uprawniona do świadczenia powiadomiła organ rentowy o przychodzie. Jeśli świadczeniobiorca dostarczył do ZUS taką informację, płatnik nie musi dodatkowo tego robić.


Zaświadczenie płatnika składek

Zakład pracy powinien w zaświadczeniu o przychodzie uwzględnić przede wszystkim te składniki, które stanowiły podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Reklama

W przypadku pracowników, a także osób wykonujących pracę nakładczą jest to przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. m.in. wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody czy ekwiwalenty za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W zaświadczeniu należy też uwzględnić ewentualny przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia albo umowy o dzieło, która została zawarta z własnym pracownikiem.

Płatnik składek powinien również uwzględnić w wystawianym zaświadczeniu niektóre składniki, od których nie należy odprowadzać składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ale które wpływają na zawieszenie emerytury lub renty. Chodzi o kwoty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie art. 92 Kodeksu pracy, a także kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

Zaświadczenie nie powinno natomiast uwzględniać pozostałych składników, od których nie odprowadza się składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Dotyczy to m.in. nagród jubileuszowych przysługujących pracownikowi nie częściej niż co 5 lat, odpraw pieniężnych w związku z przejściem na emeryturę lub rentę czy zapomóg losowych.

WAŻNE!

W zaświadczeniu o przychodzie emeryta/rencisty nie należy uwzględniać składników nieoskładkowanych, poza wynagrodzeniem chorobowym i zasiłkami z ubezpieczenia społecznego.

Reklama

Zaświadczenie powinno spełniać pewne wymagania formalne. Zakład pracy musi w nim podać swoje dane oraz dane osoby ubezpieczonej (jej imię, nazwisko, adres zamieszkania, serię i nr dokumentu tożsamości, nr PESEL), a także ostemplować własną pieczątką. Musi się tam znaleźć także podpis i pieczątka imienna osoby wystawiającej zaświadczenie. Wskazane jest również, aby zakład pracy podał numer emerytury lub renty, do której jest uprawniona osoba ubezpieczona.

W zaświadczeniu należy wykazać przychód za cały 2011 r. – łącznie i w rozbiciu na poszczególne miesiące. Należy wykazać przychód, jaki został wypłacony lub postawiony do dyspozycji pracownika w danym miesiącu i w całym roku.

Należy jednak pamiętać, by pomijać przychód, jaki dana osoba uzyskała z tytułu pracy wykonywanej przed dniem uzyskania prawa do emerytury lub renty. Niezależnie od tego, kiedy taki przychód został wypłacony, nie wpływa on na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia. Takiego przychodu nie należy zatem uwzględniać w wystawianym zaświadczeniu.

Emeryci i renciści, którzy składki na ubezpieczenia społeczne opłacają sami za siebie, powinni informować ZUS o wysokości przychodu w poprzednim roku kalendarzowym, składając własne oświadczenie. W oświadczeniu tym muszą wykazać przychód w wysokości stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność (w tym działalność gospodarczą) przychodem tym jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy (w 2011 r. – 2015,40 zł) lub 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2011 r. – 415,80 zł) dla osób rozpoczynających działalność uprawnionych do korzystania z preferencyjnej podstawy wymiaru składek. W przypadku gdy osoba prowadząca działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (np. ze względu na ustalone prawo do emerytury) i nie przystąpiła do tych ubezpieczeń dobrowolnie, w składanym oświadczeniu wskazuje przychód w kwocie, która stanowiłaby podstawę wymiaru składek w przypadku objęcia obowiązkowymi lub dobrowolnymi ubezpieczeniami.

Wykazując przychód uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym przedsiębiorca nie powinien się natomiast sugerować faktycznym zyskiem wypracowanym przez firmę ani przychodem zadeklarowanym do celów podatkowych w dokumentach przekazanych do urzędu skarbowego.


Rozliczenie w stosunku rocznym

Po otrzymaniu zaświadczenia lub oświadczenia ZUS dokonuje rozliczenia przychodu emeryta lub rencisty, wydając w tej sprawie decyzję. Przepisy przewidują dwa warianty takiego rozliczenia – tak aby można było wybrać korzystniejszy dla świadczeniobiorcy. Pierwszym z nich jest rozliczenie w stosunku rocznym. Polega ono na porównaniu przychodu osiągniętego w całym roku z niższą i wyższą kwotą graniczną przychodu ustaloną dla tego roku, które są sumą kwot granicznych obowiązujących w poszczególnych miesiącach rozliczanego roku.

Jeśli przychód uzyskany w całym poprzednim roku nie przekroczył rocznej niższej kwoty granicznej (tj. 28 444,40 zł), ZUS po rozliczeniu stwierdza, że emerytura lub renta przysługiwała w pełnej wysokości za cały rozliczany rok.

Gdy przychód okazał się wyższy od tego progu, ale nie przekroczył wyższej rocznej kwoty granicznej (tj. 52 824,80 zł), ZUS uznaje, że emerytura lub renta podlegała za cały rok zmniejszeniu o kwotę tego przekroczenia. Roczne zmniejszenie świadczenia nie może być jednak wyższe od obowiązującej dla tego roku maksymalnej kwoty, która jest sumą kwot maksymalnych zmniejszeń obowiązujących w kolejnych miesiącach rozliczanego roku.

Jeśli natomiast przychód z działalności zarobkowej przekroczył wyższą roczną kwotę graniczną (tj. 52 824,80 zł), emerytura lub renta podlega zawieszeniu za cały rozliczany rok.

Miesięczny wariant rozliczenia

Drugim możliwym wariantem rozliczenia przychodu emeryta i rencisty jest rozliczenie w stosunku miesięcznym. ZUS porównuje wtedy kwoty przychodu osiągniętego w poszczególnych miesiącach rozliczanego roku kalendarzowego z granicznymi kwotami przychodu obowiązującymi w kolejnych miesiącach tego roku.

WAŻNE!

Wybór korzystniejszego wariantu rozliczenia – rocznego lub miesięcznego – jest możliwy tylko wtedy, gdy w zaświadczeniu lub oświadczeniu przychód został wykazany w rozbiciu na poszczególne miesiące.

Jeśli w wyniku rozliczenia w stosunku miesięcznym okazuje się, że przychód osiągnięty w danym miesiącu nie przekroczył niższej miesięcznej kwoty granicznej, ZUS stwierdza, że emerytura lub renta przysługuje za ten miesiąc w pełnej wysokości. Osiągnięcie przez świadczeniobiorcę w danym miesiącu wyższego przychodu, ale nieprzekraczającego wyższego miesięcznego progu zarobkowego powoduje zmniejszenie emerytury lub renty za ten miesiąc. Zmniejszenie to nie może być większe od maksymalnej kwoty zmniejszenia obowiązującej w tym miesiącu. Jeśli natomiast przychód emeryta lub rencisty w określonym miesiącu przekroczył wyższą miesięczną kwotę graniczną, ZUS stwierdza, że świadczenie za ten miesiąc podlega zawieszeniu.

Możliwy zwrot lub wyrównanie świadczenia

Zarówno w wyniku rozliczenia w wariancie rocznym, jak i miesięcznym może się okazać, że świadczeniobiorca zostanie zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń albo ZUS będzie musiał wypłacić wyrównanie. Wszystko zależy od ustaleń dokonanych przez ZUS w wyniku rozliczenia, a także od tego, czy i w jakiej wysokości świadczenie było wypłacane.

W przypadku gdy dorabiający emeryt lub rencista w całym roku lub w określonych jego miesiącach osiągnął przychód przekraczający 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ma on możliwość dokonania dobrowolnej wpłaty na konto Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kwoty przekroczenia tego progu zarobkowego pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy. ZUS uznaje wówczas, że za okres, za który nastąpiła wpłata, przychód był równy wyższej kwocie granicznej (130%), a świadczenie podlegało za ten okres jedynie maksymalnemu zmniejszeniu. Jest to szczególnie korzystne rozwiązanie dla tego świadczeniobiorcy, który pobierał w trakcie rozliczanego roku emeryturę lub rentę w znacznej wysokości, osiągał wysoki przychód, ale niewiele przekroczył wyższą kwotę graniczną.

Podstawa prawna:

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?