Kategorie

Wypowiedzenie umowy - uprawnienia pracodawcy

Jakub Kaniewski
Podczas okresu wypowiedzenia pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy bądź powierzyć mu w tym czasie inną pracę. Co do zasady na zwolnienie ze świadczenia pracy pracownik musi się zgodzić.

Zgodnie z istotą stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Powyższe założenie doznaje jedynie kilku wyjątków, w których pracownik pomimo nieświadczenia pracy otrzymuje wynagrodzenie. Pracownik może być również zobowiązany do wykonywania innej pracy niż ta, która została mu powierzona w umowie pracę, pod warunkiem że jego wynagrodzenie nie ulega uszczupleniu.

Powierzenie innej pracy niż ta, która została ustalona w umowie o pracę, często następuje w drodze:

  • wypowiedzenia zmieniającego – np. pracodawca nie chce się rozstawać z danym pracownikiem, ale nie jest mu w stanie zapewnić zatrudnienia na dotychczasowym stanowisku pracy,
  • porozumienia – strony postanawiają, że pracownik będzie wykonywał inną pracę.

Jednak zdecydowanie najczęściej do powierzenia innej pracy dochodzi w trakcie wypowiedzenia stosunku pracy, kiedy to pracodawca stopniowo odsuwa pracownika od jego obowiązków, jednocześnie wprowadzając na to stanowisko nową osobę.

Przykład

Pracodawca stracił zaufanie do pracownika zajmującego kierownicze stanowisko. Postanowił wypowiedzieć mu umowę o pracę i w okresie wypowiedzenia przenieść na inne stanowisko pracy ze skutkiem natychmiastowym. Jednocześnie pracodawca zatrudnił inną osobę na jego miejsce pracy.

Inna praca a kwalifikacje i wynagrodzenie pracownika

Powierzając pracownikowi inną pracę – niezależnie od tego, czy następuje to w okresie wypowiedzenia stosunku pracy, czy w trakcie zatrudnienia – należy pamiętać, aby to stanowisko odpowiadało kwalifikacjom przenoszonego pracownika, a wynagrodzenie nie uległo uszczupleniu (art. 42 § 4 k.p.). Pracodawca ma także prawo zatrudnić jednocześnie inną osobę na dotychczasowym stanowisku zwalnianego pracownika.

Przepisy Kodeksu pracy nie regulują wprost instytucji powierzenia innej pracy w okresie wypowiedzenia. Przewidują jednak możliwość powierzenia pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym. Jest to czas trwający tyle samo, co maksymalny okres wypowiedzenia umowy o pracę, przy uwzględnieniu, że okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący miesiąc albo jego wielokrotność kończy się w ostatnim dniu miesiąca.

Powierzenie nowej pracy w ramach ww. regulacji nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia, a nowa praca musi również odpowiadać kwalifikacjom pracownika rozumianym jako przygotowanie zawodowe pracownika, także jako właściwości psychofizyczne, predyspozycje psychiczne oraz zdolności do wykonywania określonych czynności z punktu widzenia zdrowia fizycznego. Skorzystanie z tego przepisu nie może również służyć dyskryminacji pracownika.


Potrzeby pracodawcy

Dodatkowym warunkiem skutecznego powierzenia innej pracy są uzasadnione potrzeby pracodawcy. Z pewnością warunek ten zostanie spełniony w sytuacji, gdy pracownikowi została wypowiedziana umowa o pracę z przyczyn uniemożliwiających świadczenie pracy na zajmowanym przez niego stanowisku oraz w szczególności, gdy została już zatrudniona nowa osoba, która ma przejąć jego stanowisko. Przyczyny te mogą być również w pełni obiektywne, np. wynikać ze zmian organizacyjnych pracodawcy.

Pracownik nie ma w zasadzie możliwości kwestionowania takiego polecenia pracodawcy, ponieważ w pierwszej kolejności należy rozpatrywać samą zasadność rozwiązania umowy o pracę. Powierzenie innej pracy w okresie wypowiedzenia jest jedynie konsekwencją wypowiedzenia stosunku pracy, ma charakter pochodny i drugorzędny. Ponadto stosowanie się do poleceń pracodawcy to jeden z podstawowych obowiązków pracowniczych.

Wyrażenie zgody przez pracownika na inną pracę w okresie wypowiedzenia lub jej brak nie ma wpływu na skuteczność powierzenia innej pracy – o tym decyduje wyłącznie pracodawca. Odmowa wykonywania powierzonej pracy może jednak uzasadniać pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności porządkowej, a nawet rozwiązanie umowy o pracę w trybie natychmiastowym (dyscyplinarnym) – art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Odmowa pozbawia także pracownika możliwości domagania się wynagrodzenia za czas, podczas którego nie zgodził się wykonywać innej pracy (por. wyrok SN z 29 marca 1978 r., I PR 20/78).

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy

Pracodawcy coraz częściej korzystają z możliwości zwolnienia pracownika w okresie wypowiedzenia umowy o pracę z obowiązku świadczenia pracy. Taki pracownik, mimo że nie będzie wykonywał pracy, otrzyma wynagrodzenie, jak gdyby normalnie świadczył tę pracę.

Podstawą stosowania zwolnienia jest praktyka oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego. Co do zasady dla swojej skuteczności wymaga zgody pracownika, ponieważ obowiązkiem pracodawcy jest umożliwienie pracownikowi wykonywania obowiązków (por. wyrok SN z 28 października 1998 r., I PKN 361/98). Jednak z reguły to zwolnienie jest jednostronnym oświadczeniem pracodawcy, z którym pracownik zapoznaje się w piśmie wypowiadającym umowę o pracę, i ma charakter natychmiastowy. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy powinno być poprzedzone skierowaniem pracownika do wykorzystania przysługującego mu urlopu wypoczynkowego.

Przykład

Pracownik jest zatrudniony na stanowisku specjalisty do spraw sprzedaży. Ponieważ notorycznie spóźniał się do pracy, pracodawca postanowił rozwiązać z nim umowę o pracę, zwalniając go z obowiązku świadczenia pracy do końca 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Po tygodniu zobowiązał go do powrotu do pracy, gdyż miał problem ze znalezieniem odpowiedniej osoby z podobnymi kwalifikacjami. Pracodawca mógł tak postąpić. To, że pracownik jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy do końca okresu wypowiedzenia, nie jest jednoznaczne z ustaniem stosunku pracy. Powszechnie spotykaną praktyką jest, że pracodawca może w każdej chwili wezwać pracownika do powrotu, a pracownik powinien liczyć się z tym i unikać nowego zatrudnienia do końca okresu wypowiedzenia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się także, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy będzie w szczególności uzasadnione, jeśli wymaga tego uzasadniony i istotny interes pracodawcy, a celem zwolnienia nie jest szykanowanie pracownika (wyrok SN z 24 września 2003 r., I PK 324/02).

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 29 marca 1978 r. (I PR 20/78, PiZS 1979/11/73),
  • wyrok SN z 28 października 1998 r. (I PKN 361/98, OSNP 1999/23/750),
  • wyrok SN z 24 września 2003 r. (I PK 324/02, OSNP 2004/18/313).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.