Kategorie

Jakie ryzyko ponosi pracodawca zatrudniając pracowników

Anna Czajkowska
Zatrudnianie pracowników jest jednym ze środków wykorzystywanych do osiągnięcia celów działalności pracodawcy. Co do zasady pracownicy są słabszą stroną stosunku pracy, dlatego też nie może ich obciążać ryzyko pracodawcy.

Zasada ryzyka pracodawcy została zapisana w art. 117 § 2 k.p., który stanowi, że pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka. Podjęte przez pracownika działanie mieści się w granicach dopuszczalnego ryzyka, jeśli u jego podstaw leży chęć uzyskania korzyści na rzecz pracodawcy oraz jest uzasadnione w świetle aktualnego stanu wiedzy, a pracownik dochowa wszelkich zasad ostrożności. Ewentualna odpowiedzialność pracownika ogranicza się do naprawienia szkód wyrządzonych pracodawcy wskutek zawinionego niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Pracowniczą odpowiedzialność za szkodę określa się w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i wyłącznie normalnych następstw działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

Na podstawie kryterium rzeczowego dokonuje się podziału ryzyka pracodawcy na ryzyko osobowe, gospodarcze, techniczno-organizacyjne i socjalne.

Ryzyko osobowe

W odniesieniu do ryzyka osobowego najczęściej akcentuje się istnienie odpowiedzialności pracodawcy za niezawinione błędy pracownika, które mogą wywołać szkody w mieniu zakładu pracy oraz osób trzecich. Do takiego rozumienia ryzyka osobowego można dodać także niepewność co do uzyskania oczekiwanych korzyści z zatrudnienia danego pracownika.

O czym pracodawca musi informować pracowników >>

Oddziaływanie zasady ryzyka osobowego po stronie pracodawcy obrazuje art. 120 k.p., przenoszący na pracodawcę obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej osobie trzeciej przez podwładnego przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Celem tej regulacji jest ochrona osób trzecich, które mogą łatwiej uzyskać zaspokojenie roszczeń od zazwyczaj silniejszego ekonomicznie partnera niż od jego pracownika. Warunkiem przypisania odpowiedzialności pracodawcy jest ustalenie, że szkoda powstała przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Uchylenie się od obowiązku odszkodowawczego będzie miało miejsce wówczas, gdy pracownik wyrządzi szkodę „przy sposobności” wykonywania obowiązków pracowniczych (wyrok SN w składzie 7 sędziów z 19 czerwca 1975 r., V PRN 2/75, OSNC 1976/4/70). Reguły odpowiedzialności pracodawcy dotyczą winy nieumyślnej pracownika. Jeśli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. Ciężar udowodnienia umyślności po stronie pracownika spoczywa na pracodawcy.

Ryzyko techniczno-organizacyjne

Reklama

Ryzyko techniczno-organizacyjne powstaje wskutek niewłaściwej organizacji pracy, w tym błędnej struktury organizacyjnej, niewłaściwej polityki kadrowej czy złego stanu technicznego maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie pracy. Ryzyko powstania tych zjawisk ujawnia się w sytuacjach przerostu albo niedoboru zatrudnienia, a także niemożności świadczenia pracy przez pracowników.

Niemożność świadczenia pracy wywołaną przestojem opisuje art. 81 k.p. Zgodnie z nim pracodawca ponosi ujemne następstwa przestoju, jeżeli przestój ten powstał z przyczyn dotyczących pracodawcy (§ 1), w sposób niezawiniony przez pracownika (§ 2) albo z powodu warunków atmosferycznych (§ 4). W dwóch pierwszych sytuacjach pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagrodzenia – 60% wynagrodzenia. Wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi przysługuje pracownikowi zatrudnionemu przy pracach uzależnionych od tych warunków, jeżeli przepisy prawa pracy tak stanowią.


Ryzyko socjalne

Ryzyko socjalne pracodawcy wiąże się z zaspokajaniem potrzeb bytowych, socjalnych i kulturalnych pracowników i ich rodzin. Pracodawca ponosi je również w związku z usprawiedliwioną nieobecnością pracownika w pracy. Jedna z podstawowych zasad prawa pracy, wynikająca w art. 16 k.p., mówi, że pracodawca, stosownie do możliwości i warunków, zaspokaja bytowe, socjalne i kulturalne potrzeby pracowników. Na podstawie cytowanego przepisu nie można konstruować roszczenia przeciwko pracodawcy, nie konkretyzuje on bowiem żadnego świadczenia pracodawcy, a ponadto odwołuje się do możliwości i warunków pracodawcy. Uszczegółowienie zasad ponoszenia ryzyka socjalnego zawiera natomiast ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.). Ustawa określa zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i zasady gospodarowania środkami tego funduszu, przeznaczonego na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na tworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego.

Zalety i wady korzystania przez pracodawcę z usług podmiotów zewnętrznych >>

Ryzyko socjalne po stronie pracodawcy obrazuje także rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (DzU nr 60, poz. 281 ze zm.). Wskazuje ono sytuacje, w których pracodawca zobowiązany jest tolerować nieobecność pracownika w pracy oraz zwalniać go z obowiązku świadczenia pracy. Dopełnieniem tych obciążeń jest art. 92 k.p., nakazujący wypłatę wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika do pracy.

Ryzyko gospodarcze

Reklama

Ryzyko gospodarcze działalności ponosi w całości pracodawca. Oznacza to, że negatywne skutki zdarzeń ekonomicznych nie mogą być przerzucane na zatrudnionych. Ekwiwalentnym świadczeniem pracodawcy wobec świadczenia pracy przez pracownika jest wypłata wynagrodzenia. W tej formule zamyka się istota stosunku pracy. Negatywny wynik działalności gospodarczej nie może wpływać na wysokość wynagrodzenia. W pełni dopuszczalna jest natomiast taka prawidłowość, że ryzyko gospodarcze pracodawcy zostanie wykorzystane w celu uzupełnienia świadczeń ze stosunku pracy (np. wypłata udziału w zysku, premii za wyniki itp.).

W ramach ryzyka związanego z działalnością pracodawcy mieści się odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody wyrządzone przez pracownika. Jak wynika z art. 119 k.p., poniesione z tego tytułu koszty mogą być tylko częściowo zrekompensowane do wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. Gdyby chodziło o pokrycie szkody wyrządzonej umyślnie, pracodawca jest uprawniony do żądania zwrotu całości wypłaconych świadczeń odszkodowawczych na podstawie art. 122 k.p.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN  z 19 czerwca 1975 r., V PRN 2/75 (OSNC 1976/4/70).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?