Kategorie

Wykorzystanie zaległego urlopu przez pracownika

Anna G. Dębińska
Koniec roku kalendarzowego to czas, kiedy pracodawca powinien podliczyć swoim pracownikom dni niewykorzystanego przez nich urlopu wypoczynkowego za dany rok oraz polecić rozpoczęcie jego wykorzystywania najpóźniej do końca marca następnego roku.
Reklama

Każdej osobie pozostającej w stosunku pracy, tj. zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Pracownik nie może się zrzec prawa do urlopu, gdyż jest to uprawnienie o charakterze niezbywalnym. Niewykorzystany w danym roku kalendarzowym urlop jest urlopem zaległym.

Urlopu niewykorzystanego należy pracownikowi udzielić najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego (art. 168 k.p.). Powyższa regulacja prawna nie dotyczy jednak urlopu na żądanie. Wyjaśnienia wymaga, że cytowany powyżej przepis nie nakłada na pracownika obowiązku wykorzystania całości zaległego urlopu w terminie do 31 marca następującego po roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Zgodnie z aktualnym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwem dla zachowania tego terminu wystarczające jest, jeżeli pracownik rozpocznie wykorzystanie tego urlopu w ustawowo wskazanym terminie.

Ustalenie terminu urlopu

Na pracodawcy spoczywa obowiązek udzielenia pracownikom informacji o zaległym urlopie. Przepisy prawa pracy nie zawierają szczegółowych uregulowań w tym zakresie. Jednak w praktyce informowanie pracowników o liczbie dni niewykorzystanego urlopu odbywa się w sposób przyjęty u danego pracodawcy, np. przez przesyłanie pracownikom wiadomości drogą elektroniczną.

Kwestię ustalenia terminu wykorzystania urlopu zaległego ustawodawca pozostawił pracodawcy. Przy czym może on w miarę możliwości brać pod uwagę ewentualne wnioski pracownika, jednak nie jest nimi związany. Oznacza to, że „pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop nawet, gdy ten nie wyraża na to zgody (...) zastosowanie art. 168 k.p. nie jest zależne od zgody pracownika” (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2006 r., I PK 124/05).

Inna praca podczas urlopu wypoczynkowego lub bezpłatnego >>

Jeżeli pracodawca nie udzieli pracownikowi urlopu wypoczynkowego do końca marca następnego roku kalendarzowego, pracownik nie może pójść na urlop w dowolnym terminie. Sąd Najwyższy w wyroku z 5 grudnia 2000 r. wskazuje, że zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy (I PKN 121/00).


Wygaśnięcie prawa do urlopu a odpowiedzialność pracodawcy

Niewykorzystanie przez pracownika zaległego urlopu w terminie do 31 marca następnego roku kalendarzowego nie jest równoznaczne z utratą prawa do niewykorzystanego urlopu. W takiej sytuacji powstaje roszczenie ze stosunku pracy. Polega ono na możliwości dochodzenia przez pracownika w ciągu 3 lat, od momentu, w którym roszczenie (urlop wypoczynkowy) stało się wymagalne, prawa do skorzystania z tego uprawnienia (art. 291 § 1 k.p.). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 11 kwietnia 2001 r., w którym wskazuje, że roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 k.p.), przy czym rozpoczęcie biegu tego terminu następuje bądź z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje (art. 161 k.p.), bądź najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego, jeżeli urlop został przesunięty na ten rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy (I PKN 367/00).

Urlopy w różnych systemach czasu pracy >>

Przykład

Reklama

Krzysztof K. w roku kalendarzowym 2011 r. (oprócz bieżącego urlopu wypoczynkowego) ma zaległy urlop za cały 2010 r. i za 2009 r. w liczbie 10 dni. Było to wynikiem częstych nawrotów choroby pracownika, począwszy od maja 2009 r. Krzysztof K. zakomunikował swojemu przełożonemu, że od 7 marca do 1 kwietnia 2011 r. zamierza udać się do sanatorium w celu poprawy swojego zdrowia po przebytej chorobie. Chce wyjechać na okres 4 tygodni, czyli na cały czas skierowania go do sanatorium. Pracodawca Krzysztofa K., otrzymując wniosek pracownika o udzielenie urlopu wypoczynkowego, powinien najpierw udzielić „najstarszego” zaległego urlopu, czyli 10 dni za 2009 r., potem udzielać dni urlopu za 2010 r., a dopiero następnie wykorzystać kolejno urlop bieżący przysługujący w 2011 r. Wykorzystując zaległy urlop w taki sposób, pracownik zapobiegnie jego przedawnieniu, a spółka zatrudniająca Krzysztofa K. nie narazi się na odpowiedzialność za nieudzielenie pracownikowi urlopu w ustawowo wskazanym terminie. W związku z tym wyjazdem pracownik wykorzysta cały zaległy urlop za 2009 r. (10 dni) oraz 10 dni urlopu za 2010 r. Pracodawca może więc udzielić Krzysztofowi K. w danym roku kalendarzowym nawet kilku urlopów zaległych.

Z punktu widzenia pracodawcy istotne jest, aby danemu pracownikowi został udzielony zaległy urlop do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego, po tym roku, w którym nabył prawo do urlopu wypoczynkowego. Pracodawca w przypadku nieudzielania pracownikowi urlopu w ustawowym terminie ponosi odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Oznacza to, że pracodawca podlega karze grzywny od 1000 do 30 000 zł (art. 282 § 1 pkt 2 k. p.).


Kiedy przysługuje ekwiwalent za zaległy urlop

Pracownikowi przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop jedynie w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy (art. 171 § 1 k.p.). Przy czym bez znaczenia pozostaje to, w jakim trybie oraz z jakiej przyczyny doszło do rozwiązania czy wygaśnięcia stosunku pracy. Jedyny wyjątek dotyczy przypadku, gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę, zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym samym pracodawcą. Poza wskazaną sytuacją brak jest możliwości zamiany urlopu na ekwiwalent pieniężny.

Zaległy urlop wypoczynkowy pracownika na zwolnieniu lekarskim >>

WAŻNE!

W związku z wnioskiem złożonym przez Państwową Inspekcję Pracy w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej obecnie trwają prace legislacyjne nad zmianą obowiązujących przepisów prawnych. Zmiany postulowane przez PIP dotyczą m. in. wydłużenia terminu wykorzystania zaległego urlopu do sierpnia następnego roku kalendarzowego, zamiast do końca marca. Przyjęcie proponowanych zmian umożliwiłoby pracownikom wykorzystanie zaległego urlopu w atrakcyjniejszym okresie miesięcy wakacyjnych.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 5 grudnia 2000 r. (I PKN 121/00, OSNP 2002/15/353),
  • wyrok SN z 11 kwietnia 2001 r. (I PKN 367/00, OSNP 2003/2/38),
  • wyrok SN z 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05, M.P.Pr. 2006/3/119).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Lipiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Lipiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz lipca.

    Sposoby motywowania pracowników zdalnych

    Motywowanie pracowników zdalnych - jakie są skuteczne sposoby? Jak nagradzać pracowników na pracy zdalnej? Czy krótszy czas pracy to dobry pomysł?

    Zasiłek chorobowy a okres wyczekiwania

    Zasiłek chorobowy przysługuje po upływie okresu wyczekiwania. Ile wynosi okres wyczekiwania? Kiedy można otrzymać zasiłek bez okresu wyczekiwania?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021 r.? Kiedy złożyć wniosek? Czy emeryci stracą, wnioskując o emeryturę jeszcze w czerwcu?

    Powrót do oszczędzania w PPK

    PPK - powrót do oszczędzania w PPK jest zawsze możliwy. Jak po rezygnacji powrócić do programu?

    Hybrydowy model pracy planuje 77% pracodawców

    Hybrydowy model pracy wybiera aż 77% pracodawców w Polsce. Ile dni pracy zdalnej w tygodniu planują wprowadzić?

    Jakie prawa ma ojciec?

    Ojciec - jakie prawa ma mężczyzna wychowujący dzieci? Czy tata może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło bez składek ZUS

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło nie będą oskładkowane - MRiPS.

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?