Kategorie

Środki zfśs w przypadku upadłości lub likwidacji pracodawcy

Anna Martuszewicz
Pracodawcy w stanie upadłości bądź likwidacji do wyczerpania środków zfśs zarządzają nimi tak jak dotychczas. Nie muszą jedynie odprowadzać nowych odpisów i mają możliwość obniżenia ich wysokości np. przez zapisy w regulaminie wynagradzania.

W zależności od tego, czy mamy do czynienia z likwidacją czy też upadłością pracodawcy, jego sytuacja jest różna. Można wskazać jednak kilka punktów wspólnych. Przede wszystkim fundusz w obu przypadkach działa tak długo, jak długo na jego koncie znajdują się jakiekolwiek środki (mimo że datą graniczną istnienia funduszu jest zakończenie działalności przez pracodawcę).

Obaj pracodawcy mają obowiązek dokonywać odpisów na fundusz (i to zarówno bieżących, jak i zaległych). Zasady naliczania odpisów i terminy ich przekazywania także pozostają bez zmian. Zdaniem Sądu Najwyższego ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych ma charakter powszechny i uniwersalny, gdyż wyłączenie jej stosowania, a ściślej zaniechanie odpisów może wynikać tylko z niezatrudniania pracowników. Dlatego stosowania tej ustawy nie wyłączają zmiany dotyczące pracodawcy, a szczególnie jego przekształcenie, likwidacja czy upadłość (wyrok z 4 kwietnia 2008 r., I PK 243/07). A zatem pracodawca upadły bądź w likwidacji ma w tym zakresie takie same obowiązki jak wszyscy tworzący fundusz pracodawcy.

Czy świadczenia przyznane z zfśs zawsze są zwolnione ze składek i podatku >>

W czasie postępowania upadłościowego, jak również likwidacji firmy związki zawodowe mają takie same uprawnienia jak w okresie normalnego funkcjonowania zakładu. Dotyczy to m.in. uzgadniania treści zmian regulaminu wynagradzania (układu zbiorowego pracy) w przedmiocie rezygnacji z tworzenia funduszu czy obniżenia wysokości odpisów. Nadal związkom będzie przysługiwało prawo wystąpienia do sądu z roszczeniem o zwrot środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na fundusz.

Rezygnacja z funduszu – jedno z rozwiązań

Upadły lub likwidowany przedsiębiorca bądź osoby działające w jego imieniu (np. syndyk, likwidator) mogą podjąć decyzję o nietworzeniu funduszu. Zrezygnowanie z tworzenia funduszu może nastąpić przez wprowadzenie odpowiednich zapisów do regulaminu wynagradzania bądź układu zbiorowego pracy. Należy jednak pamiętać, że rezygnacja z tworzenia funduszu wywiera skutek jedynie „na przyszłość” (zwalnia z obowiązku odprowadzania odpisów i zwiększeń) i nie obejmie środków już zgromadzonych na rachunku funduszu ani odpisów zaległych.


Rezygnacja ta może nastąpić w dowolnym momencie. Ale tak długo jak na koncie funduszu będą jakiekolwiek środki, pracodawca w likwidacji lub upadły będzie obarczony obowiązkami wynikającymi z gospodarowania tymi środkami. Nie musi jedynie dokonywać nowych odpisów. Przez wprowadzenie odpowiednich zapisów regulaminu wynagradzania bądź układu istnieje także możliwość obniżenia wysokości odprowadzanych odpisów.

Całkowita likwidacja funduszu nastąpi z chwilą wydatkowania wszystkich pieniędzy zgromadzonych na rachunku.

Upadłość pracodawcy

Jak stwierdził Sąd Najwyższy, z ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa nie wynika likwidacja zakładowego funduszu socjalnego (wyrok z 2 września 1999 r., I PKN 242/99).

Likwidacja i upadłość pracodawcy >>

W przywołanym już wcześniej wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że syndyk, który zatrudnia pracowników po ogłoszeniu upadłości, nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania odpisów na zakładowy funduszu świadczeń socjalnych (I PK 243/07).

Ze składu masy upadłości zostało wyłączone mienie przeznaczone na pomoc dla pracowników upadłego i ich rodzin, stanowiące zgromadzone na odrębnym rachunku bankowym środki pieniężne zfśs wraz z:

  • przypadającymi po ogłoszeniu upadłości kwotami pochodzącymi ze zwrotu udzielonych pożyczek na cele mieszkaniowe,
  • wpłatami odsetek bankowych od środków tego funduszu,
  • opłatami pobieranymi od osób korzystających z usług i świadczeń socjalnych, finansowanych z tego funduszu i organizowanych przez upadłego.

Składniki tego mienia oznacza sędzia–komisarz.

WAŻNE!

Wyłączenie środków funduszu z masy upadłościowej oznacza, że nie można ich przeznaczyć na spłatę innych zobowiązań firmy.

Mieniem tym zarządza upadły, chyba że został ustanowiony likwidator, kurator bądź przedstawiciel albo reprezentant upadłego. Wydatkowanie środków może nastąpić jedynie na cele określone w ustawie (działalność socjalna), na rzecz osób uprawnionych do korzystania z funduszu, według szczegółowych zasad określonych w regulaminie funduszu, z zastosowaniem kryteriów socjalnych (sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osób uprawnionych), z zachowaniem uprawnień zakładowych organizacji związkowych.


Środki te powinny zostać wydatkowane aż do ich wyczerpania. Jeżeli po zakończeniu postępowania upadłościowego pozostaną niewykorzystane środki, powinny one zostać przekazane na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, według stanu na dzień zamknięcia bilansu upadłego przedsiębiorcy (czyli po utracie statusu pracodawcy).

Świadczenia socjalne u dwóch pracodawców >>

Przedsiębiorstwo w upadłości nie musi natomiast odprowadzać na fundusz niektórych zwiększeń, takich jak:

  • przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych,
  • przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych (art. 7 ust. 2 ustawy o zfśs).

Likwidacja pracodawcy

Przepisy ustawy o zfśs nie dają natomiast odpowiedzi na pytanie, co dzieje się ze środkami funduszu, gdy pracodawca kończy swoją działalność przez wdrożenie procedury likwidacyjnej. A zatem należy uznać, że tak długo jak pracodawca istnieje – czyli tak długo jak zatrudnia pracowników, co nie jest tożsame z faktyczną likwidacją firmy – ma obowiązek gromadzić odpisy i zwiększenia. Dopiero z chwilą rozwiązania umowy o pracę z ostatnim pracownikiem na firmie przestają ciążyć obowiązki związane z tworzeniem i gospodarowaniem funduszem. A zatem dopiero wtedy może ona przejąć niewykorzystane środki na fundusz operacyjny. Brak jest podstaw prawnych do nałożenia na pracodawcę (tak samo jak w przypadku upadłości pracodawcy) obowiązku przekazania niewykorzystanych środków na FGŚP.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 2 września 1999 r. (I PKN 242/99, OSNP-wkł. 2000/3/8),
  • wyrok SN z 4 kwietnia 2008 r. (I PK 243/07, M.P.Pr. 2008/7/380, OSNP 2009/17–18/222).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.