Kategorie

Kiedy rozwiedziony rodzic ma prawo do urlopu wychowawczego

Bernadeta Gajek
Korzystanie z uprawnień pracowniczych związanych z rodzicielstwem kształtuje się różnie w zależności od tego, czy sąd, orzekając wyrok rozwodowy, przyznał prawo do opieki nad dzieckiem obojgu czy jednemu z rodziców.

Przepisy Kodeksu pracy gwarantują wiele uprawnień pracownikom łączącym pracę zawodową ze sprawowaniem opieki nad dziećmi. Mogą być one realizowane przez pozostające w zatrudnieniu zarówno matki, jak i ojców. Korzystanie z uprawnień pracowniczych związanych z rodzicielstwem ulega zmianie w przypadku rozwiązania przez sąd małżeństwa rodziców na podstawie orzeczenia o rozwodzie.

Jeśli w wyroku rozwodowym sąd przyzna władzę rodzicielską obojgu rodzicom, wszelkie uprawnienia pracownicze związane z opieką nad małoletnim dzieckiem przysługują tylko i wyłącznie temu z rodziców posiadającemu władzę rodzicielską, które, z wyłączeniem drugiego z nich, faktycznie, osobiście i bezpośrednio wykonuje tę władzę.

Wpływ wyroku rozwodowego na wykonywanie władzy rodzicielskiej

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Uwzględnia się przy tym porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Może też pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (art. 58 § 1 i 1a k.r.o.).

Zbieg tytułów do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym >>

W przypadku pozbawienia władzy rodzicielskiej, jej zawieszenia lub ograniczenia wykonywania w stosunku do jednego z rodziców całość władzy rodzicielskiej przysługuje drugiemu z nich i jest przez niego wykonywana. W takiej sytuacji wszelkie uprawnienia związane z rodzicielstwem przysługują tylko i wyłącznie temu z rodziców, który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub któremu nie została ona zawieszona albo ograniczona oraz który władzę rodzicielską faktycznie sprawuje.

Inaczej jest w przypadku pozostawienia na mocy wyroku rozwodowego władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, stosownie do porozumienia byłych małżonków.

Pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, z ustaleniem zakresu jej wykonywania, może być wykonywane w obszarze uprawnień pracowniczych, takich jak:

  • urlop macierzyński. Niezależnie od treści wyroku rozwodowego w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ustanowionego w celu zapewnienia regeneracji sił kobiety po przebytym porodzie oraz do sprawowania opieki nad nowonarodzonym dzieckiem, musi być wykorzystane przez pracownicę (art. 180 § 5 k.p.). Dopiero w przypadku rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę jego niewykorzystaną część może wykorzystać pracownik–ojciec wychowujący dziecko.

WAŻNE!

Warunkiem skorzystania z urlopu nie jest jednak samo posiadanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, lecz faktyczne wychowywanie dziecka przez ojca pozostającego we wspólnocie rodzinnej, domowej.


Nie spełnia zatem ww. warunku ojciec dziecka pozbawiony całkowicie władzy rodzicielskiej albo którego władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona. Z urlopu macierzyńskiego może skorzystać jedynie ojciec, który ma faktyczną możliwość sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem oraz wykonuje władzę rodzicielską w sposób autentyczny i rzeczywisty.

  • urlop ojcowski. Począwszy od 1 stycznia 2010 r. pracownik–ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 1 tygodnia (w 2010 i 2011 r.), nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Gdy nastąpi rozwód z matką dziecka, może on skorzystać z tego uprawnienia tylko w przypadku pozostawienia mu władzy rodzicielskiej z równoczesnym powierzeniem faktycznego jej wykonywania nad nowo narodzonym dzieckiem.
  • urlop wychowawczy. Jego istotą jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w pierwszych latach jego życia. Udzielany jest na wniosek pracownika, do którego należy dołączyć pisemne oświadczenie drugiego z rodziców o braku zamiaru korzystania przez niego z urlopu w tym samym czasie. Zwolnienie z obowiązku złożenia oświadczenia następuje w przypadku pozbawienia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej drugiego z rodziców. Wtedy bowiem uprawnienie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko temu pracownikowi-rodzicowi, który ma pełnię władzy rodzicielskiej. W sytuacji pozostawienia władzy rodzicielskiej obojgu małżonkom z równoczesnym uzgodnieniem w wyroku, że faktycznie będzie ją wykonywało jedno z rodziców, prawo do korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje temu z nich, które, posiadając pełnię władzy rodzicielskiej, rzeczywiście ją sprawuje. Wraz z wnioskiem o udzielenie urlopu wychowawczego należy złożyć oświadczenie o braku zamiaru korzystania z tego urlopu przez rodzica niewykonującego faktycznej opieki nad dzieckiem.

Informacja o urlopie ojcowskim w świadectwie pracy >>

  • zwolnienie od pracy udzielone na podstawie art. 188 k.p. Zgodnie z jego treścią pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Gdy oboje rodzice posiadają władzę rodzicielską, uprawnienie to przysługuje temu pracownikowi (matce lub ojcu), który faktycznie wychowuje dziecko.
  • zwolnienie od pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem zdrowym do lat 8 lub dzieckiem chorym do lat 14. W takiej sytuacji przepisy prawa przewidują możliwość uzyskania przez rodziców zasiłku opiekuńczego za czas nieobecności w pracy, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres nie dłuższy niż 60 dni w roku kalendarzowym. Prawo do skorzystania z uprawnienia przysługuje jednak tylko temu z rodziców podlegającemu ubezpieczeniu chorobowemu, które po rozwodzie, posiadając pełnię władzy rodzicielskiej, jednocześnie faktycznie ją wykonuje. Warunkiem koniecznym, aby skorzystać ze zwolnienia, jest złożenie wniosku o wypłatę świadczenia za dany okres.

WAŻNE!

Zwolnienie z pracy w celu opieki nad dzieckiem, a co za tym idzie – zasiłek opiekuńczy, nie może przysługiwać obojgu rodzicom jednocześnie. Jest przyznawane tylko temu z rodziców posiadających władzę rodzicielską, które rzeczywiście ją wykonuje na mocy porozumienia ustalonego w wyroku rozwodowym przez bezpośrednią i indywidualną opiekę nad dzieckiem z wyłączeniem drugiego rodzica.

Podstawa prawna:

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Lipiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Lipiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz lipca.

    Sposoby motywowania pracowników zdalnych

    Motywowanie pracowników zdalnych - jakie są skuteczne sposoby? Jak nagradzać pracowników na pracy zdalnej? Czy krótszy czas pracy to dobry pomysł?

    Zasiłek chorobowy a okres wyczekiwania

    Zasiłek chorobowy przysługuje po upływie okresu wyczekiwania. Ile wynosi okres wyczekiwania? Kiedy można otrzymać zasiłek bez okresu wyczekiwania?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021 r.? Kiedy złożyć wniosek? Czy emeryci stracą, wnioskując o emeryturę jeszcze w czerwcu?

    Powrót do oszczędzania w PPK

    PPK - powrót do oszczędzania w PPK jest zawsze możliwy. Jak po rezygnacji powrócić do programu?

    Hybrydowy model pracy planuje 77% pracodawców

    Hybrydowy model pracy wybiera aż 77% pracodawców w Polsce. Ile dni pracy zdalnej w tygodniu planują wprowadzić?

    Jakie prawa ma ojciec?

    Ojciec - jakie prawa ma mężczyzna wychowujący dzieci? Czy tata może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło bez składek ZUS

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło nie będą oskładkowane - MRiPS.

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?