Kary porządkowe a obniżenie wynagrodzenia pracownika

Pracodawca może stosować wobec pracownika kary porządkowe: upomnienia i nagany – za nieprzestrzeganie przez niego ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Jedną z możliwych do nałożenia kar jest kara pieniężna. Nie jest natomiast możliwe jednostronne obniżenie wynagrodzenia pracownika przez pracodawcę.

Zagadnienia dotyczące stosowania przez pracodawców kar porządkowych wobec pracowników regulują przepisy Kodeksu pracy w art. 108–113. Kodeksowy katalog kar obejmuje karę upomnienia, nagany oraz pieniężną. Karę pieniężną pracodawca może stosować wyłącznie za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bhp lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Kara pieniężna za jedno przekroczenie, a także za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od 1-dniowego wynagrodzenia pracownika, obliczanego według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289 ze zm.).

Łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1–3 k.p. Kodeks określa maksymalną wysokość kary pieniężnej, której potrącenie jest dopuszczalne. Dlatego potrącenie jej z wynagrodzenia pracownika w kwocie wyższej niż przewidziana w przepisach prawa stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, o którym mowa w art. 282 § 1 pkt 1, zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Należy podkreślić, że wpływy z kar pieniężnych pracodawca zobowiązany jest przeznaczać na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Odnosząc się do poruszonej kwestii obniżenia wynagrodzenia za nieprzestrzeganie przez pracowników regulaminu pracy czy przepisów bhp, należy stwierdzić, że nie jest to możliwe. Katalog kar porządkowych jest bowiem katalogiem zamkniętym i nie przewiduje kary polegającej na jednostronnym obniżeniu wynagrodzenia pracownika. Takie działanie pracodawcy należałoby uznać za bezprawne. Wynagrodzenie pracownika podlega bowiem szczególnej ochronie przewidzianej w Kodeksie pracy.

Za jeden czyn pracownika naruszający obowiązki pracownicze może być nałożona tylko jedna kara. Nie jest dopuszczalne karanie pracownika jednocześnie karą upomnienia i karą pieniężną.