Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Obowiązek zapłaty odsetek przez ZUS w razie opóźnienia wypłaty świadczenia

Sebastian Kowalski
ZUS jest odpowiedzialny za nieterminowe wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia z tytułu ubezpieczenia emerytalnego lub rentowego i ma obowiązek zapłacić odsetki świadczeniobiorcy w związku z opóźnieniem w wypłacie należnego świadczenia.

Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zwanej dalej ustawą o FUS) organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Jeżeli w decyzji organ rentowy ustala prawo do świadczenia oraz jego wysokość, to ma obowiązek w wyżej wskazanym terminie wypłacić przyznane świadczenie. Wyjaśnienie ostatniej niezbędnej okoliczności, o której mowa w art. 118 ust. 1 ustawy o FUS, to rozstrzygnięcie kwestii koniecznej do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje świadczenie, czy też nie, a jeśli przysługuje, to w jakiej wysokości.

Jeżeli ZUS w przewidzianym terminie nie ustali prawa do świadczenia lub nie wypłaci świadczenia, jest zobowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności.

Odpowiedzialność organu rentowego

Uchybienie terminowi wypłaty przyznanego świadczenia może zachodzić zwłaszcza wówczas, gdy organ rentowy wydał:

  • po upływie ustawowego terminu decyzję przyznającą świadczenie,
  • decyzję odmawiającą świadczenia mimo spełnienia przez wnioskodawcę warunków jego uzyskania, a świadczenie przyznał sąd na skutek odwołania od nieprawidłowej decyzji.

W orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczności, za które ZUS ponosi odpowiedzialność i tym samym ma obowiązek zapłacić odsetki świadczeniobiorcy, zachodzą zarówno wtedy, gdy można przypisać mu winę w zaistniałym uchybieniu terminowi do ustalenia prawa do świadczenia, jak i wtedy, gdy opóźnienie jest konsekwencją zdarzeń od niego zależnych, choć niezawinionych. W szczególności chodzi tu o przekroczenie terminu do ustalenia prawa do świadczenia w następstwie błędnego zastosowania prawa ubezpieczeń społecznych albo naruszenia przepisów postępowania, skutkiem czego dopiero sąd zmienił błędną decyzję ZUS na korzyść świadczeniobiorcy. Organ rentowy ponosi wówczas odpowiedzialność nawet wtedy, gdy nie można mu zarzucić braku należytej staranności w wykładni i stosowania prawa.

Przykład

Daniel N. złożył wniosek o przyznanie emerytury w związku z wykonywaniem w przeszłości działalności artystycznej. Organ rentowy prawidłowo przeprowadził postępowanie, zebrał materiał dowodowy i wydał decyzję odmawiającą przyznania świadczenia. Stwierdził w niej, że Daniel N. równolegle zajmował się kilkoma różnymi dziedzinami sztuki artystycznej, co pozbawiło go możliwości ubiegania się o emeryturę w wieku określonym dla jednej z tych działalności – preferowanej, jeśli chodzi o wiek osoby uprawnionej do świadczenia.

Sąd okręgowy na skutek odwołania Daniela N. podzielił stanowisko organu rentowego. Po rozpoznaniu apelacji Daniela N. sąd II instancji zmienił ten wyrok i przyznał świadczenie emerytalne. Jednocześnie sąd ten uznał, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania korzystnej dla wnioskodawcy decyzji, argumentując w uzasadnieniu, że wyłącznie z powodu wydania przez organ błędnej decyzji doszło do opóźnienia w przyznaniu świadczenia emerytalnego Danielowi N.


Jeżeli wyjaśnienie okoliczności warunkujących nabycie prawa do świadczenia następuje dopiero w postępowaniu sądowym, gdyż organ rentowy wskutek okoliczności od niego niezależnych nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie ustaleń umożliwiających wydanie decyzji przyznającej świadczenie, to należy przyjąć, że nie ponosi on odpowiedzialności za opóźnienie w wypłaceniu świadczenia. Wówczas ZUS przyjmuje datę wpływu prawomocnego orzeczenia sądu jako datę ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, od której liczy się termin do 30 dni do wypłaty przyznanego przez sąd świadczenia.

Stwierdzenie odpowiedzialności organu rentowego

Sąd rozpatrujący odwołanie od decyzji ZUS ma obowiązek z urzędu rozstrzygnąć o odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (art. 118 ust. 1a ustawy o FUS). Wydanie przez sąd orzeczenia nie jest przesłanką wypłaty odsetek od spóźnionego świadczenia, ale dysponowanie tego rodzaju orzeczeniem ma istotne znaczenie w przypadku żądania wypłacenia należnych odsetek. Orzeczenie o odpowiedzialności organu rentowego lub braku tej odpowiedzialności stanowi bowiem rozstrzygnięcie prejudycjalne, wiążące organy rozstrzygające spór o odsetki co do ustaleń w nim stwierdzonych. Skutkiem tego kwestia ta nie może być przedmiotem odrębnego postępowania dowodowego i odmiennych ustaleń w kolejnym procesie o odsetki od przyznanego lub wypłaconego świadczenia.

Brak orzeczenia o odpowiedzialności

Może się natomiast zdarzyć, że sąd z różnych przyczyn nie orzeknie w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego. W takim wypadku stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku w tym zakresie, który należy złożyć w terminie określonym w art. 351 § 1 k.p.c. W sytuacji gdy żadna ze stron w przewidzianym terminie nie złoży takiego wniosku, zabraknie rozstrzygnięcia prejudycjalnego dla organu rentowego.

WAŻNE!

W uchwale z 24 marca 2011 r. Sąd Najwyższy przyjął, że brak orzeczenia sądu o odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem braku odpowiedzialności tego organu i nie pozbawia prawa do odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia (I UZP 2/11).

Świadczeniobiorca ma wtedy możliwość żądania odsetek od ZUS, jeśli jego zdaniem ponosi on odpowiedzialność za opóźnienie w wypłacie świadczenia, a w razie nieuwzględnienia jego żądania ma prawo odwołać się od niekorzystnej decyzji do sądu, którego obowiązkiem jest przeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność.

Podstawa prawna:

  • art. 118 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • uchwala SN z 24 marca 2011 r. (I UZP 2/11, Biul. SN 2011/3/25).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Dokumentacja kadrowa 2022. Zasady prowadzenia i przechowywania
Dokumentacja kadrowa 2022. Zasady prowadzenia i przechowywania
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Święta i dni wolne od pracy w Polsce
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Dniami wolnymi od pracy zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy są:
    poniedziałki
    środy
    piątki
    niedziele
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    44 proc. Polaków myśli o zmianie pracy na lepiej płatną
    44 proc. Polaków jest obecnie bardziej skłonnych do zmiany pracy na lepiej płatną ze względu na inflację; podobny odsetek ankietowanych starał się w ciągu ostatniego roku o podwyżkę z powodu wzrostu cen.
    Odpływ obywateli Ukrainy z regionalnego rynku pracy?
    Odpływ obywateli Ukrainy z regionalnego rynku pracy po 24 lutego br. jest zauważalny; napływ uchodźców z pewnością go nie uzupełni - stwierdził dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie Andrzej Pruszkowski.
    Zniesienie stanu epidemii a postojowe
    Jeszcze tylko do 16 sierpnia przedsiębiorcy i osoby wykonujące umowy cywilnoprawne, którzy odczuli negatywne skutki występowania w Polsce Covid-19, mają czas na złożenie wniosku o wypłatę tzw. postojowego.
    Niedziela handlowa – czerwiec 2022
    Niedziela handlowa — czerwiec 2022 ma 4 niedziele. Czy 5 czerwca, 12 czerwca, 19 czerwca lub 26 czerwca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?
    Boże Ciało 2022 - czy jest wolne od pracy?
    Czy Boże Ciało jest dniem wolnym od pracy? Kiedy wypada? Czy można wtedy załatwić sprawy urzędowe albo zrobić zakupy?
    Europejskie Dni Pracodawców 2022
    W dniach 16 – 20 maja 2022 r. odbywa się Europejski Tydzień Umiejętności Zawodowych, w ramach którego sieć Europejskich Publicznych Służb Zatrudnienia organizuje Europejskie Dni Pracodawców 2022.
    1/3 uchodźców zamierza zostać w Polsce przez co najmniej trzy lata
    – Około 30 proc. wszystkich uchodźców wstępnie deklaruje chęć pozostania w Polsce na najbliższe trzy lata. Niektórzy po prostu nie mają dokąd wracać – mówi Artem Zozulia, prezes zarządu Fundacji Ukraina. Podkreśla, że organizacje pozarządowe nie są w stanie dalej same dźwigać ciężaru, jaki wiąże się z pomocą ukraińskim uchodźcom. Potrzebne im są wsparcie i długofalowe plany działań pomocowych, m.in. w zakresie integracji w Polsce, rozpoczęciu pracy zarobkowej czy znalezieniu pomocy psychologicznej.
    KRUS - nowa obowiązująca stawka odsetek za zwłokę
    Ustalono nową stawkę odsetek za zwłokę. Ile wynosi?
    Więcej płatników składek i ubezpieczonych
    Pod koniec kwietnia 2022 r. zarejestrowanych w ZUS płatników składek było 2,8 mln, a ubezpieczonych - 16,1 mln, w tym cudzoziemców - 970 tys. Liczby te rosną z miesiąca na miesiąc i są znacznie wyższe niż przed wybuchem epidemii.
    Pracownice handlu w miejscowościach turystycznych alarmują: będziemy pracować ponad siły
    Pracownicy dyskontów pracujący nad morzem obawiają się nadchodzącego sezonu letniego. Do stowarzyszenia STOP Nieuczciwym Pracodawcom trafia duża ilość wiadomości, że ruch rośnie z dnia na dzień, a pracowników zamiast przybywać… ubywa.
    Barometr Ofert Pracy spadł o 5 pkt.
    Barometr Ofert Pracy spadł do 413,5 pkt. w kwietniu z 418,5 pkt. w marcu br. Napięcie geopolityczne, a także inflacja negatywnie wpłyną na zapotrzebowanie na pracę.
    Zniesienie stanu epidemii a przepisy prawa pracy
    Zakończenie stanu epidemii w Polsce nie wprowadza zmian w przepisach prawa pracy - obowiązujący od poniedziałku stan zagrożenia epidemicznego podtrzymuje dotychczasowe regulacje dotyczące m.in. wykonywania pracy zdalnej, kierowania pracowników na zaległy urlop oraz na okresowe badania lekarskie.
    Zmiany w ścieżce awansu zawodowego nauczycieli
    Projekt nowelizacji Karty Nauczyciela zakłada likwidację stopni nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego. Po czterech latach pracy w szkole nauczyciel będzie mógł zdać egzamin na nauczyciela mianowanego. Zmiany mają obowiązywać od 1 września 2022 r.
    Do kogo właściwie mówisz?
    Z punktu widzenia sukcesu opowieści bardzo ważne jest to, aby dopasować ją do publiczności. Historia, która przypadnie do gustu grupie dwudziestoparolatków po kilku piwach, niekoniecznie spodoba się rekruterowi podczas rozmowy kwalifikacyjnej, klientowi podczas spotkania biznesowego czy twoim ultrakonserwatywnym teściom. Od czego zatem zacząć?
    Google pomoże zdobyć kompetencje cyfrowe młodym ludziom
    „Umiejętności Jutra” czy „Kompetencje Jutra” to programy, dzięki którym młodzi ludzie będą mogli zdobyć kompetencje cyfrowe i budować karierę w branży marketingu internetowego. Eksperci w tej dziedzini będą mogli liczyć nie tylko na pewne zatrudnienie, ale i niezwykle atrakcyjne zarobki.
    2022: zmiany w wynagrodzeniach i modyfikacje Polskiego Ładu
    Polski Ład nadal podlega zmianom — w lipcu 2022 pojawią się nowe. Jakie będą zmiany w wynagrodzeniach od lipca 2022?
    Praca pielęgniarek i położnych: kwalifikacje, ale także wrażliwość
    Praca pielęgniarek i położnych wymaga nie tylko wysokich kwalifikacji, ale także wrażliwości, empatii, poświęcenia i umiejętności zrozumienia człowieka w jego cierpieniu – z okazji Międzynarodowego Dnia Pielęgniarki i Położnej przekazało PPOZ.
    Prawa pracowników firm objętych sankcjami
    Umieszczenie firmy wspierającej agresję Rosji na Ukrainę na liście sankcyjnej MSWiA oznacza dla jej pracowników w Polsce natychmiastowe odebranie źródła utrzymania. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do ministerstwa rodziny wyjaśnia, że przepisy powinny przewidywać ochronę ich praw.
    Efektywność pracowników wzrosła po pandemii
    Przed wprowadzeniem innowacji należy dobrze zastanowić się, które z nich będą najkorzystniejsze dla naszej firmy – mówiła Erin Meyer, profesor w INSEAD, międzynarodowej szkole biznesu, podczas kongresu Impact’22, który odbył się w dniach 11-12 maja w Poznaniu.
    Kij, czy marchewka? Prawne możliwości zmniejszania poziomu nieplanowanych absencji
    Kilkanaście lat temu w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono badania, z których wynikało, że tylko jeden na pięć powodów nieplanowanej nieobecności pracownika to choroba. Pozostałe cztery to sprawy rodzinne, stres, powody osobiste i brak wyraźnej przyczyny. Można założyć, że mimo upływu czasu sytuacja w polskich zakładach pracy wygląda podobnie. Czy pracodawcy są w takim razie bezsilni?
    Ukraińcy powinni zgłosić w ZUS wyjazd z Polski
    Obywatele Ukrainy, którym ZUS wypłaci pieniądze z programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego muszą poinformować Zakład o wyjeździe z Polski. Pobieranie pieniędzy pomimo utraty prawa do ich otrzymywania skutkować będzie koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami.
    Rola psychiki w osiąganiu sukcesów biznesowych
    Rola psychiki w osiąganiu sukcesów biznesowych jest ogromna. Jakie predyspozycje są więc potrzebne do założenia firmy? Kto sprawdzi się jako lider, a kto jako szeregowy pracownik?
    Upadki z wysokości zmorą polskiego budownictwa
    40 proc. ofiar wypadków na placach budowy zginęło z powodu braku sprzętu ochronnego – powiedział zastępca Głównego Inspektora Pracy Jarosław Leśniewski.
    Zatrudnianie młodocianych podczas wakacji
    Wakacje to dla młodzieży czas wypoczynku. Są jednak tacy, którzy w tym okresie decydują się na podjęcie pracy. Przepisy Kodeksu pracy umożliwiają zatrudnienie osoby młodocianej, jednak są pewne warunki. Jakie?
    Czy składki ZUS ulegają przedawnieniu?
    Co się stanie, jeśli składki ZUS nie zostaną opłacone w terminie lub należytej wysokości? Czy nastąpi ich przedawnienie?