REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowy cywilnoprawne a prawo do wypoczynku

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Umowy cywilnoprawne a prawo do wypoczynku
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Filmowcy domagają się minimalnego czasu odpoczynku w ramach zawartych umów cywilnoprawnych. Czy mają do tego prawo? Sprawa trafiła do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej i Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Brak minimalnego odpoczynku na zleceniu czy to naruszenie Konstytucji RP?

Kilka lat temu ustawodawca zdecydował, że osoby zatrudnione podstawie umów cywilnoprawnych będą miały ustawowo zagwarantowaną minimalną stawkę godzinową, na wzór minimalnego wynagrodzenia dla pracowników. Problem wraca. Środowiska osób zatrudnionych w ramach umów cywilnoprawnych domagają się minimalnych norm odpoczynku.

Autopromocja

Pracownicy zgodnie z ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm., dalej: KP) mają prawnie zagwarantowane prawo do 11 godzin dobowego i 35 godzin tygodniowego odpoczynku. 

Czy osoby mające zawartą umowę: zlecenia, dzieła, agencyjną, samozatrudnieni współpracujący stale z jednym podmiotem – też powinni mieć do tego prawo? Czy pewne uprawnienia z KP powinny być przeniesione na grunt umów uregulowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, dalej: KC). 

Ważne jest to, że Konstytucja RP w art. 66 ust. 2 wskazuje: Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa. Konstytucja RP odnosi się więc tylko osób zatrudnionych na podstawie: umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru czy spółdzielczej umowy o pracę. Konstytucja nie używa sformułowania: każdy, osoba zatrudniona, wykonujący pracę. Gdyby tak było można byłoby zastanowić się nad szerokim rozumieniem przepisów, które również mogłyby gwarantować minimalny odpoczynek również zatrudnionym na cywilnoprawnych podstawach w ramach niepracowniczych stosunków. Tak jednak nie jest!

Filmowcy chcą minimalnego odpoczynku! Stanowisko RPO

Ale…! Ale pomimo tego, do RPO zgłosił się Związek Zawodowy Filmowców (ZZF) twierdząc, że ze względu na specyfikę pracy i branży powinni mieć ustawowo zagwarantowane prawo do odpoczynku. Co ważne związkowcom nie chodzi o prawo do urlopu wypoczynkowego, tylko o regulację maksymalnych norm pracy. ZZF nie zauważa jednak, że będzie to generowało konieczność zastosowana nadgodzin, które nie są typowe dla stosunków cywilnoprawnych, a prawa pracy. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jednakże, RPO podziela stanowisko ZZF o naruszeniu istoty konstytucyjnego prawa do odpoczynku. Jego zdaniem w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej brak ochrony prawnej takiej jednostki, która nie ma realnej możliwości kształtowania treści zobowiązania do pracy, a jednocześnie dla której zatrudnienie cywilnoprawne stanowi jedyne dostępne źródło utrzymania. Nie ma? To w takim razie co ze swobodą umów i kształtowania danego stosunku prawnego, co jest właśnie charakterystyczne dla prawa cywilnego. Kodeks cywilny normuje stosunki cywilnoprawne, w których strony są pod względem prawnym równorzędne i autonomiczne, co oznacza, że w ramach stosunku cywilnoprawnego nie występuje zasadniczo podporządkowanie jednej strony wobec drugiej i żadnej ze stron nie przysługuje kompetencja do jednostronnego (władczego) rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiej strony. Być może filmowcy nie potrafią odpowiednio negocjować swoich kontraktów.

W konsekwencji, RPO przyznał, że aktualny brak ochrony prawnej osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest naruszeniem istoty konstytucyjnego prawa do wypoczynku. RPO skierował do MRiPS pismo w tej sprawie. 

Nagminność umów cywilnoprawnych

„Związkowcy zwracają również uwagę na problemy związane z wykonywaniem zatrudnienia przy produkcji audiowizualnej. Wskazują, że filmowcy wykonują pracę zarobkową wyłącznie w ramach zatrudnienia niepracowniczego na podstawie umów prawa cywilnego (umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa o świadczenie usług, samozatrudnienie). Oprócz osób, które faktycznie przy produkcji audiowizualnej wykonują "dzieło" w rozumieniu Kodeksu cywilnego, większość wykonuje zatrudnienie niepracownicze (w tym w ramach samozatrudnienia) spowodowane brakiem możliwości znalezienia innych źródeł utrzymania niż oferowane przez zleceniodawców zatrudnienie cywilnoprawne.”. 

Nasuwa się jedna uwaga: dlaczego filmowcy godzą się na takie warunki, nie negocjują umów czy też nie wnoszą powództw o ustalenie istnienia stosunku pracy – jeżeli praca jest wykonywana w warunkach podporządkowania. Wówczas mieliby zagwarantowane prawo do odpoczynku, o które wnoszą do RPO.

Odpowiedź MRiPS

Filmowcy nie są zadowoleni. Jak wynika z odpowiedzi MRiPS nie planuje obecnie podejmować prac w tym zakresie. Ministerstwo słusznie podkreśla, że czym innym jest zatrudnienie pracownicze od niepracowniczego. Definicja pracownika z KP nie obejmuje bowiem umów cywilnoprawnych z KC.

Dla sprawy kluczowe znaczenie ma treść § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz.U. z 2016 r., poz. 283), zgodnie z którym, w ustawie nie zamieszcza się przepisów, które regulowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez nią zakres przedmiotowy (stosunki, które reguluje) oraz podmiotowy (krąg podmiotów, do których się odnosi). Skoro więc KP reguluje stosunki pracy, to wątpliwa pozostaje kwestia możliwości uregulowania prawa do odpoczynku dobowego osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych w przepisach Kodeksu pracy (lub rozporządzeniu wydanym na jego podstawie).

Powyższe jest jasne, jednak RPO wnioskował np. o to, aby uprawnienia filmowców były uregulowane w lex specialis, tak jak np. w przypadku ustawy o czasie pracy kierowców, pracy nauczycieli, pielęgniarek i położnych czy lekarzy. Dużo branż ma więc swoje szczególne regulacje. Do tego MRiPS nie odniosło się.

Nie zmienia to jednak faktu, że związkowcy mogą w układach zbiorowych pracy wynegocjować dla filmowców korzystne warunki świadczenia usług czy dzieła. Nie powinno dochodzić do zacierania istoty danego stosunku prawnego i ingerowania w jego istotę.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
2417,14 zł - tyle otrzymasz za wczasy pod gruszą w czasie majówki?

Wczasy pod gruszą 2024 można wykorzystać w czasie majówki już od 27 kwietnia albo 1 maja. Ile wynosi dofinansowanie do urlopu? Nie można mylić gruszy ze świadczeniem urlopowym! Które świadczenie nie ma określonej maksymalnej kwoty?

20 maja to ważny termin dla niektórych płatników. ZUS przypomina o rocznym rozliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne

Zbliża się ważny termin dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Do 20 maja 2024 r. muszą one przekazać do ZUS roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok 2023. To również termin na złożenie ZUS DRA lub ZUS RCA za kwiecień 2024 r., które uwzględniają to rozliczenie.

Dzień wolny w urodziny i krótsza praca w piątek lepsze niż premia? Pracownicy już trochę inaczej podchodzą do benefitów od pracodawcy

Wniosek z obserwacji przez ekspertów obecnego rynku pracy jest jednoznaczna: coraz bardziej rozbieżne są oczekiwania pracowników i chęci przedsiębiorców w zakresie oferowania benefitów będących uzupełnieniem wynagrodzenia. – Ponad 70% pracowników oczekuje, że poza standardowym wynagrodzeniem będzie otrzymywać od pracodawcy także benefity motywacyjne oraz nagrody np. w trybie kwartalnym. Widzimy jednak w tym zakresie zdecydowaną zmianę tendencji. Jeszcze kilka lat temu najważniejsze były pieniądze lub ew. pakiet sportowy czy ubezpieczeniowy. Teraz najbardziej oczekiwany benefit jest zupełnie inny – mówi Dorota Siedziniewska – Brzeźniak, ekspert rynku pracy, prokurent IDEA HR Group.

Minister pracy: Będą składki ZUS od umów o dzieło i zlecenia, będzie godna emerytura

Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, poinformowała, że wkrótce do konsultacji społecznych trafi projekt ustawy reformującej oskładkowanie umów o dzieło i zlecenie. Zmiany mają zapewnić godną emeryturę osobom pracującym w oparciu o umowę zlecenie albo umowę o dzieło.

REKLAMA

Czy 2 maja jest dniem wolnym od pracy?

2 maja 2024 r. wypada w czwartek pomiędzy wolną środą 1 maja (Święto Pracy) i wolnym piątkiem (Narodowe Święto 3 Maja). Czy wypadające 2 maja Święto Flagi to dzień wolny od pracy? Czy trzeba wziąć na ten dzień urlop?

Zaliczka czy zadatek - co będzie lepsze przy współpracy z freelancerem?

Zaliczka czy zadatek? Jaka jest różnica? Co jest zwrotne, a co przepada? Podpowiadamy, co wybrać przy współpracy z freelancerem.

Minister pracy: Zwolnień grupowych jest sporo, ale są monitorowane przez resort pracy

Firmy działające w naszym kraju coraz częściej przeprowadzają zwolnienia grupowe. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, przyznaje, że faktycznie tych zwolnień jest sporo.

Majówka 2024: weź 3 dni urlopu a będziesz miał 9 dni wolnych

Majówka w 2024 zapowiada się wspaniale. Wypoczynek może być naprawdę długi. Wystarczy wziąć 3 dni urlopu a można mieć 9 dni wolnych (wliczając weekendy). Co ciekawe Boże Ciało w 2024 r. wypada 30 maja (czwartek) oznacza to, że biorąc wolne w dniu 31 maja (piątek) - łącznie z weekendem można mieć 4 dni wolnego. Jak wypada majówka 2024? Czy w majówkę jest wolne od szkoły?

REKLAMA

Zwolnienie grupowe: kto może zwolnić, z jakich przyczyn, kogo nie można zwolnić, jaka wysokość odprawy pieniężnej

Zwolnienie grupowe to rozwiązanie umów o pracę z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników. Nie każdy pracodawca może przeprowadzić takie zwolnienie i nie każdy pracownik może być nim objęty.

Poszedł po zaległe wynagrodzenie a spotkała go śmierć. Zabójstwo w Gdańsku, są zarzuty Prokuratury!

47-letni mężczyzna, pracodawca usłyszał od Gdańskiej Prokuratury zarzut popełnienia przestępstwa zabójstwa w zamiarze ewentualnym i trafił do tymczasowego aresztu. Potrącił pracownika wózkiem widłowym. 37-letni obywatel Gruzji zmarł  wyniku wstrząsu urazowego. Co grozi pracodawcy?

REKLAMA