Planowane są zmiany w zakładach aktywności zawodowej niepełnosprawnych

• Kto może utworzyć zakład aktywności zawodowej?
• Zmiany w zakładach aktywności zawodowej niepełnosprawnych
• Ryczałtowane planowanie środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
• Środki na zakup maszyn i urządzeń w ZAZN
• Środki na remonty w ZAZN
• Zmniejszenie minimalnej normy czasu pracy osób zaliczonych do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności 

Kto może utworzyć zakład aktywności zawodowej?

Zakład aktywności zawodowej może utworzyć:

• gmina,
• powiat,
• fundacja,
• stowarzyszenie,
• inna organizacja społeczna, której statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych

Jednak co ważne, konieczne jest spełnienie konkretnych przesłanek, ponieważ te podmioty mogą utworzyć wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo jednostkę i uzyskać dla tej jednostki status zakładu aktywności zawodowej, jeżeli:
1) co najmniej 70% ogółu osób zatrudnionych w tej jednostce stanowią osoby niepełnosprawne, w szczególności skierowane do pracy przez powiatowe urzędy pracy:
a) zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności,
b) zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osób, w stosunku do których rada programowa, zajęła stanowisko uzasadniające podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy chronionej;
2) spełnia warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 100) - czyli dot. wskaźnika zatrudnienia,
3) przeznacza uzyskane dochody na zakładowy fundusz aktywności;
4) uzyska pozytywną opinię starosty o potrzebie utworzenia zakładu aktywności zawodowej, z wyjątkiem przypadku, gdy organizatorem jest powiat.

Zmiany w zakładach aktywności zawodowej niepełnosprawnych

Zgodnie z projektem rozporządzenia zmieniającego ma dojść do licznych zmian w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1934, dalej jako: rozporządzenie).

Jako podaje sam projektodawca zmiana w rozporządzeniu jest nastawiona na:

• poprawę warunków działania zakładów aktywności zawodowej niepełnosprawnych;
• wprowadzenie udogodnień w funkcjonowaniu zakładów;
• zmniejszenie obciążeń administracyjnych;
• ułatwienie w planowaniu wydatków zakładów aktywności zawodowej;
• doprecyzowanie przepisów dotyczących kosztów działalności wytwórczo-usługowej zakładu aktywności zawodowej finansowanych ze środków pochodzących ze sprzedaży produktów lub usług zakładu oraz rozszerzenie katalogu tych kosztów;
• uelastycznienie kwestii ustalania czasu pracy i rehabilitacji niepełnosprawnych pracowników zakładu;
• rozszerzenie katalogu kosztów możliwych do finansowania z zakładowego funduszu aktywności w celu umożliwienia zakładom poprawę warunków pracy i rehabilitacji w zakładzie, w szczególności w celu umożliwienia zakładom aktywności zawodowej pomocy w organizacji dowozu z domu do pracy i z pracy do domu pracowników niepełnosprawnych;
• wykluczenie komunikacyjne jest jedną z poważniejszych barier w podejmowaniu i utrzymaniu zatrudnienia przez osoby niepełnosprawne;
• zwiększenie puli środków, które można przeznaczyć z tego funduszu na finansowanie działań zakładu na rzecz poprawy warunków funkcjonowania osób niepełnosprawnych w zakładzie z obecnych 40% rocznych przychodów do wysokości 75% przychodów.

Ryczałtowane planowanie środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Zgodnie z projektem i uzasadnieniem rozważana jest możliwość wprowadzenia ryczałtowego planowania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ma to polegać na odejściu od pojęcia dzielenia przyznanych środków algorytmowych na poszczególne rodzaje kosztów w formie obecnie przyjętej tabeli/ preliminarza kosztów, gdzie należy enumeratywnie wyliczyć rodzaje kosztów wskazując nazwy wydatków, zakupów a następnie w przypadku jakichkolwiek zmian przesunięcia środków podlegają limitowaniu przechodząc procedurę zmiany uchwały budżetowej na sesji sejmiku samorządu województwa. Zakład i tak będzie musiał wykazać wydatki ponoszone ze środków PFRON i nie będzie mógł ich wydawać poza katalogiem określonym w zmienianym rozporządzeniu.

Środki na zakup maszyn i urządzeń w ZAZN

W związku z wątpliwościami interpretacyjnymi oraz z koniecznością zapewnienia większej płynności finansowej zakładów oraz umożliwienia wykorzystania środków pochodzących z działalności zakładów także na ich rozwój i modernizację proponuje się zmianę brzmienia § 8 ust. 2, w ten sposób że dotychczasowy pkt 5 uzupełnia się o możliwość zaliczenia do kosztów działania zakładu, kosztu zakupu maszyn i urządzeń niezbędnych do produkcji lub świadczenia usług. Dotychczasowe brzmienie tego przepisu pozwala na naprawę i wymianę części maszyn i urządzeń, lecz budzi wątpliwości interpretacyjne w kwestii zakupu tych przedmiotów.

Środki na remonty w ZAZN

Katalog kosztów działania zakładu z § 8 ust. 2 proponuje się też uzupełnić o koszty remontów pomieszczeń i budynków służących do prowadzenia działalności wytwórczej lub usługowej oraz innych wydatków niezbędnych do prowadzenia działalności wytwórczej lub usługowej. W wielu zakładach, w szczególności tych, które powstały już kilka lat temu zachodzi potrzeba remontów pomieszczeń zakładu i przeznaczenia środków na ich unowocześnianie. Podobnie jak w przypadku środków PFRON należy też rozszerzyć katalog

Zmniejszenie minimalnej normy czasu pracy osób zaliczonych do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności 

Przez zmianę brzmienia § 11 ust. 1 rozporządzenia i proponuje się zmniejszenie minimalnej normy czasu pracy osób zaliczonych do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z 0,55 do 0,5 normy określonej dla tej grupy pracowników.