Pomocnik rolnika – zmiany od 2023 dla obywateli Ukrainy

• Kto może być pomocnikiem rolnika?
• Przy jakich zbiorach pomoc?
• Pomoc przy zbiorach obejmuje następujące czynności
• Rozszerzony zakres prac dla pomocników rolnika będących Ukraińcami
• Umowa o pomocy przy zbiorach - co powinna zawierać?
• Pomocnik rolnika z Ukrainy
• Jakie ubezpieczenie pomocnika rolnika?
• Pomocnik rolnika podatek

Kto może być pomocnikiem rolnika?

Pomocnikiem rolnika może być: 

1. tylko osoba pełnoletnia
2. z którą rolnik zawarł umowę o pomocy przy zbiorach
3. posiadająca obywatelstwo polskie, ewentualnie uprawniona do wykonywania pracy na terytorium Polski lub zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę (na podstawie przepisów szczególnych - czyli w stosunku do Ukraińców na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.).

Pomocnikiem rolnika może być np. emeryt, rencista, osoba będąca rolnikiem bądź małżonkiem rolnika czy też domownikiem prowadzącym stale własne gospodarstwo rolne. Oczywiście praca musi mieć charakter odpłatny i musi być świadczona osobiście.

Przy jakich zbiorach pomoc?

Pomoc rolnikowi odbywa się przy zbiorach: chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół i roślin zielarskich. W oparciu o przepisy Unii Europejskiej polskie prawo reguluje szczegółowy wykaz produktów rolnych, przy zbiorze których świadczona może być pomoc rolnikowi.

Pomoc przy zbiorach obejmuje następujące czynności

1. zbieranie chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół lub roślin zielarskich;
2. usuwanie zbędnych części roślin;
3. klasyfikowanie lub sortowanie zerwanych lub zebranych chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół lub roślin zielarskich, lub wykonywanie innych czynności mających na celu przygotowanie wymienionych zbiorów do transportu, przechowywania lub sprzedaży lub związanych z pielęgnowaniem i poprawą jakości plonów.

Rolnik jest zobowiązany do zapewnienia pomocnikowi odpowiednich narzędzi niezbędnych do świadczenia pomocy przy zbiorach.

Polecamy: „Kodeks pracy 2023. Praktyczny komentarz z przykładami"
 

Rozszerzony zakres prac dla pomocników rolnika będących Ukraińcami

Na podstawie ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 185) został ustalony rozszerzony zakres prac dla pomocników rolnika będących Ukraińcami.

Od dnia 28 stycznia 2023 r. pomocnik rolnika, będący obywatelem Ukrainy w okresie legalnego pobytu na terytorium Polski, może wykonywać w gospodarstwie rolnika wszystkie czynności związane z prowadzeniem działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej albo pozostające w związku z wykonywaniem tych czynności.

Dotychczas jak było wskazane wyżej zakres tych prac był ograniczony ustawowo i sprowadzał się do czynności związanych z pomocą przy zbiorach owoców, warzyw, tytoniu, chmielu, ziół i roślin zielarskich.

Umowa o pomocy przy zbiorach - co powinna zawierać?

Rolnik zawiera ze swoim pomocnikiem umowę o pomocy przy zbiorach, o której mowa w art. 91a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 933, dalej jako: ustawa). Umowa ta ma charakter cywilnoprawny, w związku z tym w zakresie nieuregulowanym w ustawie do umowy o pomocy przy zbiorach stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Skoro tak, to zatrudnienie pomocnika rolnika nie odbywa się w ramach typowego stosunku pracy i nie stwarza relacji pracownik – pracodawca, w oparciu o Kodeks pracy.

Jeżeli chodzi o formę, to umowę o pomocy przy zbiorach zawiera się na piśmie przed rozpoczęciem świadczenia pomocy. W umowie wskazuje się zakres czynności wykonywanych przez pomocnika rolnika oraz dzień rozpoczęcia świadczenia pomocy (jeżeli jest on inny niż dzień zawarcia umowy). Co ważne, pomocnik rolnika przed zawarciem umowy o pomocy przy zbiorach składa oświadczenie o liczbie dni w danym roku kalendarzowym, przez jakie świadczył pomoc przy zbiorach chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół i roślin zielarskich, na podstawie umów o pomocy przy zbiorach zawartych z innymi rolnikami. Jest to ważne, ponieważ łączny czas świadczenia pomocy przy zbiorach, na podstawie umów o pomocy przy zbiorach zawartych przez jednego pomocnika rolnika nie może przekroczyć 180 dni w roku kalendarzowym. 

Umowa powinna określać strony umowy, miejsce świadczenia pomocy (czyli adres i teren gospodarstwa rolnego położonego w danej miejscowości), czas trwania umowy, wynagrodzenie, zakres czynności wykonywanych w ramach pomocy oraz podpisy stron.

Oczywiście każdej ze stron umowy o pomocy przy zbiorach przysługuje prawo wypowiedzenia umowy. Umowa ulega rozwiązaniu z upływem dnia, w którym została wypowiedziana, chyba że strony w umowie postanowiły inaczej.

Pomocnik rolnika z Ukrainy

Limit 180 dni w roku kalendarzowym świadczenia pomocy przy zbiorach przez pomocnika rolnika na podstawie umowy przy zbiorach nie ma zastosowania do tych umów, które są zawierane z obywatelami Ukrainy, którzy przybyli do Polski z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. i przebywają legalnie na terenie RP. Istnieje zatem możliwość zawierania umowy o pomocy przy zbiorach na wydłużony niż dotychczas okres tj. na okres legalnego pobytu Ukraińców na terytorium Polski.

Jakie ubezpieczenie pomocnika rolnika?

Pomocnik, z którym rolnik podpisał umowę o pomocy przy zbiorach podlega obowiązkowo:

• ubezpieczeniu wypadkowemu;
• ubezpieczeniu chorobowemu i macierzyńskiemu;
• ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Rolnik ma obowiązek zgłoszenia pomocników, z którymi zawarł umowę w KRUS w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy, jednak nie później niż przed upływem okresu, na który zawarta została ta umowa. Nie zgłoszenie pomocnika do ubezpieczeń w KRUS pozbawi go prawa do świadczeń. Rolnik jest zobowiązany do samodzielnego wyliczenia składek i ich terminowego opłacenia (do 15 dnia następnego miesiąca) bez wezwania ze strony KRUS, który nie wydaje decyzji w tym zakresie.

Pomocnik rolnika podatek

Wartość wyżywienia i zakwaterowania zapewnionego nieodpłatnie przez rolnika pomocnikowi rolnika jest zwolniona od podatku.