Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zwolnienie pracownika z przyczyn organizacyjnych a dyskryminacja

Zwolnienie pracownika z przyczyn organizacyjnych a dyskryminacja /Fot. Fotolia
Zwolnienie pracownika z przyczyn organizacyjnych a dyskryminacja /Fot. Fotolia
Fotolia
Zgodnie z art. 18(3b) § 1 kodeksu pracy za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn dyskryminacyjnych określonych w przepisach kodeksu pracy, którego skutkiem jest w szczególności rozwiązanie stosunku pracy, chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami. Jak wobec tego pracodawca powinien dokonywać rozwiązania umowy o pracę z przyczyn organizacyjnych, w sytuacji gdy następuje likwidacja jednego lub kilku spośród większej liczby jednakowych stanowisk i konieczne jest dokonanie wyboru pracowników do zwolnienia, aby nie naruszyć zasady równego traktowania w zatrudnieniu?

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. (I PK 72/15) wskazał, iż w orzecznictwie sądów ukształtowany jest pogląd, zgodnie z którym jeżeli pracodawca, przeprowadzając redukcję zatrudnienia z przyczyn organizacyjnych, stosuje określone zasady (kryteria) doboru pracowników do zwolnienia, powinien nawiązać do tych kryteriów, wskazując przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony (art. 30 § 4 kodeksu pracy), dokonanego na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W sytuacji, gdy rozwiązanie umowy o pracę dotyczy pracownika wybranego przez pracodawcę z większej liczby osób zatrudnionych na takich samych lub podobnych stanowiskach pracy, przyczyną tego wypowiedzenia są bowiem nie tylko zmiany organizacyjne czy redukcja etatów, lecz także określona kryteriami doboru do zwolnienia sytuacja danego pracownika (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 11 marca 2015 r., III PK 115/14).

Polecamy książkę: Umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne w 2017 r.

W wyroku z 4 marca 2015 r. (I PK 183/14) Sąd Najwyższy wskazał z kolei, iż likwidacja konkretnego (jedynego danego rodzaju) stanowiska pracy, uzasadnia zwolnienie pracownika, który był zatrudniony na tym stanowisku pracy, bez potrzeby oceny przez pracodawcę kwalifikacji, stażu pracy, wydajności, umiejętności itp. zwalnianego pracownika i porównywania go z pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach innego rodzaju. Potrzeba porównania z innymi pracownikami powstaje jednak wówczas, gdy następuje likwidacja jednego lub kilku spośród większej liczby jednakowych stanowisk i konieczne jest dokonanie wyboru pracowników, z którymi zostanie zakończony stosunek pracy. Relacja z dokonania tego rodzaju porównania oraz podanie kryteriów doboru do zwolnienia powinna się znaleźć w piśmie zawierającym oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu. W razie konieczności wyboru jednego pracownika spośród większej liczby pracowników zajmujących jednakowe stanowiska pracy jest oczywiste, że pracodawca, decydując się na wypowiedzenie umowy konkretnemu pracownikowi, ma na uwadze nie tylko likwidację stanowiska pracy, lecz także to, że dany pracownik jest ze znanych mu względów "gorszy" (mniej przydatny dla pracodawcy) od innych. Wobec tego należy uznać, że w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z powodu likwidacji jednego z analogicznych stanowisk pracy powinna być wskazana (na podstawie art. 30 § 4 kodeksu pracy) także przyczyna wyboru pracownika do zwolnienia z pracy (kryteria doboru), chyba że jest ona oczywista lub znana pracownikowi. W judykaturze Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że w razie wypowiedzenia umowy o pracę i konieczności doboru pracownika do zwolnienia z pracy w związku z obiektywną potrzebą racjonalizacji lub ograniczenia zatrudnienia pracownik, który traci pracę, powinien znać zarówno przyczyny wypowiedzenia, jak i zastosowane, sprawdzalne i poddające się weryfikacji sądowej kryteria obiektywnego i sprawiedliwego doboru do zwolnienia z pracy.

Zobacz: Indywidualne prawo pracy

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. (I PK 72/15) wskazał także, iż co prawda kryteria doboru pracowników do zwolnienia nie są wprawdzie skatalogowane w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawa pracy, a sąd rozpoznający odwołanie pracownika od wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego w ramach redukcji etatów nie może krępować pracodawcy w prowadzeniu polityki kadrowej i narzucać mu własnego zestawu owych kryteriów, jednakże typowanie osób, z którymi ma nastąpić rozwiązanie stosunku pracy w ramach indywidualnych lub grupowych zwolnień z pracy, nie może mieć arbitralnego i dowolnego charakteru. Pewne ramy prawne dla decyzji pracodawcy zakreślają przepisy art. 94 pkt 9 oraz art. 11(3) i art. 18(3a) kodeksu pracy, nakazujące pracodawcy stosowanie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników i wyników ich pracy również przy doborze osób zakwalifikowanych do zwolnienia. Kryteria doboru pracowników do zwolnienia powinny być obiektywne i sprawiedliwe a pracodawca dokonujący wypowiedzenia z przyczyn go dotyczących powinien wykazać, że wziął pod uwagę wszystkich pracowników, których dotyczą przyczyny zmuszające go do rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli ustalone zostały zasady postępowania, a zwłaszcza kryteria doboru pracowników do zwolnienia, powinny być one zastosowane jednakowo do wszystkich pracowników a odstępstwa od przyjętych zasad wymagają bardzo przekonującego uzasadnienia.

Zobacz: Zatrudnienie

Dalej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. (I PK 72/15) podkreślił, iż w sporze o roszczenia z tytułu niezgodnego z przepisami lub nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę, dokonanego w trybie ustawy o zwolnieniach grupowych, sąd nie może oceniać celowości działań organizacyjnych lub ekonomicznych podejmowanych przez pracodawcę i wskazanych przezeń jako przyczyna rozwiązania stosunku pracy. Bada natomiast czy tak sprecyzowana w pisemnym oświadczeniu woli przyczyna wypowiedzenia umowy jest prawdziwa oraz czy zastosowano obiektywne i sprawiedliwe kryteria doboru pracownika do zwolnienia. W okolicznościach sprawy rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy oznaczało to, iż przyczyną rozwiązania z powódką umowy o pracę za wypowiedzeniem nie było osiągnięcie wieku emerytalnego, lecz zmniejszenie zatrudnienia w związku z ograniczeniem zadań w spółce w następstwie spadku zapotrzebowania na kolejowe przewozy towarowe w roku bieżącym z uwzględnieniem niekorzystnych prognoz rynkowych na lata następne, a nabycie uprawnień emerytalnych (do emerytury kolejowej) i pośrednio osiągnięcie wieku emerytalnego (ukończenie 55 lat) stanowiło jedynie przyjęte przez pracodawcę prawnie dozwolone i społecznie uzasadnione kryterium doboru do zwolnienia, a nie samą przyczynę zwolnienia. Nie doszło więc do dyskryminacji ze względu na wiek powódki.

Zobacz serwis: Kodeks pracy

Reasumując:
- w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z powodu likwidacji jednego z analogicznych stanowisk pracy powinna być wskazana (na podstawie art. 30 § 4 kodeksu pracy) także przyczyna wyboru pracownika do zwolnienia z pracy (kryteria doboru), chyba że jest ona oczywista lub znana pracownikowi,
- ramy prawne dla decyzji (kryteriów) pracodawcy zakreślają w szczególności przepisy art. 94 pkt 9 oraz art. 11(3) i art. 18(3a) kodeksu pracy nakazujące pracodawcy stosowanie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników i wyników ich pracy również przy doborze osób zakwalifikowanych do zwolnienia,
- zmniejszenie zatrudnienia w związku z ograniczeniem zadań w spółce jako przyczyna zwolnienia oraz wskazanie osiągnięcia wieku emerytalnego jako kryterium doboru do zwolnienia jest co do zasady prawidłowe prawnie i nie stanowi dyskryminacji ze względu na wiek.

radca prawny Miłosz Hady

https://www.hady.pl/

Zobacz: Kalkulatory

PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Umowa o pracę
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Najpopularniejszym sposobem zawierania stosunku pracy jest:
    powołanie
    mianowanie
    umowa o pracę
    spółdzielcza umowa o pracę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Będzie można więcej zarobić. Ważna zmiana przepisów od 1 grudnia
    Od grudnia, przez najbliższe 3 miesiące, będą obowiązywały nowe limity dorabiania dla emerytów i rencistów. Pracujący będą mogli dorobić 227 zł więcej. Limity te dotyczą tyko wcześniejszych emerytów. Emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, czyli kobiety 60, a mężczyźni 65 lat, nie muszą ograniczać się przy dorabianiu żadnymi limitami.
    Minister Szwed: praca zdalna to odpowiedź na oczekiwania pracowników i pracodawców
    Prawne unormowanie pracy zdalnej to bardzo korzystne i oczekiwane rozwiązanie. Przygotowany przez MRiPS projekt powstawał po konsultacjach ze stroną społeczną – mówił w środę w Sejmie wiceminister rodziny i polityki społecznej Stanisław Szwed.
    Porażka może być fundamentem przyszłego sukcesu
    Porażka jest nieuniknioną częścią każdej sfery życia i prędzej czy później przytrafi się każdemu. Trudno ją przewidzieć, ale można kontrolować sposób, w jaki na nią reagujemy, aby – zamiast paraliżować, demotywować i zmniejszać prawdopodobieństwo odniesienia sukcesu w przyszłości – przekuć niepowodzenie w coś pożytecznego i konstruktywnego. Takie podejście jest ważne zwłaszcza w biznesie, gdzie nauka na własnych błędach może pomóc w rozwinięciu firmy albo ulepszeniu produktu czy usługi. – W takich obszarach jak lotnictwo czy medycyna lekcja wyciągnięta z porażki jest z kolei czymś, co może uratować zdrowie lub życie innych ludzi – wskazuje Jarosław Łojewski, założyciel Fundacji Dobra Porażka.
    Ważne zmiany w specustawie o pomocy obywatelom Ukrainy
    Obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski, uciekając przed wojną, od 24 listopada br. mogą składać wnioski o pobyt czasowy na mocy specustawy przyjętej w marcu br. Rząd planuje jednak wycofać ten wymóg i pracuje nad nowelizacją, która wprowadzi również zmiany w dokumencie DIIA. Będzie on sam w sobie dokumentem pobytowym, który pozwoli na szybsze i łatwiejsze skontrolowanie legalności pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Polski. W praktyce może to jednak rodzić pewne problemy.
    Dyrektywa work-life balance – co nowe przepisy oznaczają dla pracowników i jak wpłyną na sytuację firm?
    Chociaż projekt zmian w Kodeksie pracy wynikających z wdrożenia dwóch dyrektyw: Dyrektywy 2019/1152 w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy oraz Dyrektywy 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (tzw. work-life balance), nadal nie został przyjęty, to jego zapisy budzą duże zainteresowanie na rynku pracy. Wg ekspertów szeroka implementacja dyrektywy to z jednej strony nowe, oczekiwane przez pracowników uprawnienia, z drugiej natomiast szereg wyzwań dla firm ich zatrudniających, na które warto się odpowiednio wcześnie przygotować.
    Pieniądze szczęścia (nie) dają
    Rosnąca inflacja, niepewność zatrudnienia i coraz większe wymagania zawodowe – taka rzeczywistość maluje się przed polskimi pracownikami. Jak wynika z badania ADP „People at Work 2022: A Global Workforce View” – blisko siedmiu na dziesięciu ankietowanych Polaków (68,37 proc.) deklaruje, że to wysokość wynagrodzenia decyduje o wyborze pracodawcy, a co czwarty (25 proc.) rozważa zmianę miejsca pracy.
    Projekt noweli dotyczący m.in. postępowań awansowych w Sejmie
    Projekt noweli usuwa wiele mankamentów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - mówili w czasie dyskusji w Sejmie posłowie PiS o projekcie dotyczącym m.in. postępowań awansowych. Opozycja krytykowała m.in. podwyższenie limitu wieku rektora i dodanie poprawek związanych z nowymi dyscyplinami nauki.
    Czym jest wypowiedzenie zmieniające?
    Pracodawca, który chce dalej zatrudniać pracownika, ale na innych warunkach niż określone w umowie o pracę, może skorzystać z przewidzianej w art. 42 Kodeksu pracy formy wypowiedzenia warunków pracy i płacy, zwanej wypowiedzeniem zmieniającym.
    Młodzi inżynierowie na rynku pracy. To oni zbudują naszą przyszłość
    Kadra inżynierska to grupa zawodowa, która na polskim rynku pracy czuje się bezpiecznie. Młodzi inżynierowie i inżynierki mają świadomość, że to po stronie pracodawców jest zabieganie o ich zatrudnienie, zaś oczekiwania finansowe zbliżają się coraz bardziej do standardów Europy Zachodniej. Wymieniamy top 3 najważniejsze oczekiwania młodej kadry inżynierskiej.
    Praca zdalna - kiedy ustawa?
    Projekt został wypracowany w drodze kompromisu; zmiany są społecznie oczekiwane - wskazywali w środę posłowie PiS w kolejnej debacie nad projektem w sprawie pracy zdalnej. Opozycja, z wyjątkiem Konfederacji, zadeklarowała poparcie dla projektu. KO zgłosiła poprawki.
    Komisja przeciw wnioskowi o odrzucenie projektu w sprawie pracy zdalnej
    Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach opowiedziała się w środę przeciwko wnioskowi Konfederacji o odrzucenie projektu w sprawie pracy zdalnej. Poparcia komisji nie uzyskały też poprawki złożone przez Koalicję Obywatelską zakładające m.in. wydłużenie vacatio legis do 3 miesięcy.
    Świadczenie pielęgnacyjne nie dla każdego – RPO interweniuje
    Czy opiekunowie osób z niepełnosprawnościami będą mieli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, nawet jeżeli pobierają emeryturę czy rentę? Co z opiekunami, którzy są uprawnieni do świadczeń emerytalno-rentowych ale dysponują innym niż EWK symbolem świadczenia?
    Jakie zmiany w ubezpieczeniach społecznych na 2023?
    Jakie zmiany w 2023 r. w ubezpieczeniach społecznych? Jakie waloryzacje i dla kogo? Prezydent RP w dniu 21 listopada 2022 r. podpisał dwie ważne nowelizacje ustaw ubezpieczeniowych.
    Wyniki kontroli zawodowych kierowców. Wykryto liczne nieprawidłowości!
    Kontrola zawodowa kierowców. 70 proc. kontroli wykazało, że zawodowi kierowcy nie mają zapewnionych przerw w pracy wynikających z unijnych przepisów. Wykryto też inne, liczne nieprawidłowości - wynika z informacji Głównego Inspektora Pracy przedstawionej sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej.
    Sejm: Komisja przeciw wnioskowi o odrzucenie projektu w sprawie pracy zdalnej
    Praca zdalna w Sejmie. Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach opowiedziała się w środę przeciwko wnioskowi Konfederacji o odrzucenie projektu w sprawie pracy zdalnej. Poparcia komisji nie uzyskały też poprawki złożone przez Koalicję Obywatelską zakładające m.in. wydłużenie vacatio legis do 3 miesięcy.
    Pozorna umowa o pracę zawarta przez proboszcza z matką jego dzieci
    Czy umowa o pracę zawarta przez proboszcza parafii ze swoją partnerką, z którą ma dwoje dzieci może zostać zakwestionowana i uznana za zawartą dla pozoru?
    Polityka firmy dotycząca zachowań w social mediach
    Kiedy pracuję z klientami nad wdrożeniami social sellingu w ich firmach czy nad projektami z zakresu employee advocacy, pojawia się zawsze temat ewentualnych kryzysów oraz nadużywania zaufania firmy, która udostępnia poufne dane swoim pracownikom, oraz kwestia zdefiniowania zasad i ogłoszenia ich. Z pomocą przychodzi polityka zachowań w mediach społecznościowych.
    Czy pracownica opiekująca się małym dzieckiem może pracować w nocy
    Nasza pracownica opiekuje się małym dzieckiem. Zaproponowała, że chce pracować w nocy, żeby więcej zarobić. Czy możemy ją zatrudnić do pracy w nocy?
    Czy zmiana kodu zawodu powoduje obowiązek wyrejestrowania z ubezpieczeń w ZUS
    Powierzyliśmy pracownikowi nowe stanowisko pracy i w związku z tym zmienił się kod zawodu, z którym został poprzednio zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS. W jaki sposób powinniśmy poinformować ZUS o tej zmianie? Czy trzeba złożyć dokument wyrejestrowania i ponownie zgłosić pracownika do ubezpieczeń?
    Czy menedżerom można skrócić okres tygodniowego odpoczynku
    Przy ustalaniu grafików czasu pracy okazało się, że w przypadku kilku osób z kadry menedżerskiej konieczne jest ustalenie odpoczynku tygodniowego krótszego niż 35 godzin. Czy takie rozwiązania są dopuszczalne?
    Czy koszt podróży autokarem na wyjazd integracyjny finansowany ze środków zfśs jest przychodem pracownika
    Ze środków zfśs zakupiliśmy usługę transportu autokarem pracowników i ich rodzin na wycieczkę w ramach wyjazdu integracyjnego. Czy jest to świadczenie, które musi być przyznane pracownikowi w oparciu o jego kryterium dochodowe? Czy transport nie będzie stanowił ich przychodu? - pyta Czytelniczka z Łodzi.
    Zdrowie psychiczne Polaków a ich życie zawodowe [badanie]
    Zdrowie psychiczne a praca. Okazuje się, że aż 37% Polaków zmagało się z problemami psychicznymi. Za mało zarabiają, są przeciążeni, a praca nie daje im poczucia bezpieczeństwa
    Work-life balance - nowe przepisy dla pracowników i firm
    Dyrektywa work-life balance - co nowe przepisy oznaczają dla pracowników i jak wpłyną na sytuację firm?
    Nowelizacja Kodeksu pracy - drugie czytanie w Sejmie
    Nowelizacja Kodeksu pracy - drugiego czytania rządowego projektu w Sejmie. Zmiany zmierzają m.in. do wprowadzenia przepisów o pracy zdalnej.
    Umowa o pracę 2023 – nowa treść i zasady wypełniania. Wzory wraz z omówieniem [webinarium]
    Umowa o pracę 2023. Zapraszamy na praktyczne webinarium „Umowa o pracę 2023 – nowa treść i zasady wypełniania. Wzory wraz z omówieniem” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 16 grudnia 2022 roku. Polecamy!