Kategorie

Jak długi powinien być urlop macierzyński

Cecylia Bodek
Zasadą jest, że urlop macierzyński jest wykorzystywany przez pracujące matki w całości po porodzie. Czasem jednak zdarza się, że po porodzie pracownice chcą wrócić do pracy tak szybko, jak to tylko możliwe. Dlatego korzystają z części urlopu macierzyńskiego przed porodem, żeby skrócić jego okres przypadający po porodzie. Powstaje zatem wątpliwość, czy pracownica może wykorzystać po porodzie dowolną długość urlopu macierzyńskiego?

Reklama

Kodeks pracy określa wprost przypadki, kiedy urlop macierzyński może zostać skrócony. Pracownica może po porodzie wykorzystać 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ale pod warunkiem, że pozostałą część tego urlopu wykorzysta ojciec dziecka, który je wychowuje (art. 180 § 5 Kodeksu pracy).

Drugą możliwością praktycznego skrócenia urlopu macierzyńskiego przypadającego po porodzie jest możliwość podziału tego urlopu na 2 części. Jedną, obejmująca co najmniej 2 lub więcej tygodni, pracownica może wykorzystać przed porodem. Druga zaś, obejmująca część niewykorzystaną przed porodem, przypada po urodzeniu dziecka. Powstaje jednak wątpliwość w tym przypadku co do minimalnego wymiaru urlopu macierzyńskiego, który musi zostać wykorzystany przez pracownicę po porodzie. Kodeks pracy nie określa go wprost. Czy może się zatem zdarzyć, że praktycznie od razu po porodzie kobieta wróci do pracy, ponieważ większą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta przed porodem?

14 czy 8 tygodni urlopu macierzyńskiego

Reklama

W kwestii minimalnej liczby dni urlopu macierzyńskiego przypadającego po porodzie zdania specjalistów są podzielone. Część ekspertów uważa, że urlop macierzyński dla pracownicy po porodzie nie może być krótszy niż 14 tygodni. Nie dotyczy to przypadków wskazanych wprost w Kodeksie pracy, które przewidują krótszy urlop macierzyński, np. w razie hospitalizacji noworodka, oddania dziecka na wychowanie, urodzenia martwego dziecka lub śmierci dziecka przed upływem 8 tygodnia życia (art. 1801, art. 181 i art. 182 Kodeksu pracy). Ci eksperci argumentują, że kobieta, która urodziła dziecko, musi wykorzystać po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, gdyż Kodeks pracy nie pozwala na skrócenie urlopu przypadającego po porodzie (poza przypadkami wymienionymi wyżej). Natomiast pozostała część urlopu, w zależności od okoliczności, może zostać wykorzystana przed porodem przez pracownicę albo po porodzie przez pracownika - ojca, który wychowuje dziecko.

Zdaniem pozostałych specjalistów zajmujący się prawem pracy przed porodem pracownica może wykorzystać więcej niż 2 tygodnie urlopu macierzyńskiego, a po porodzie powinna wykorzystać co najmniej 8 tygodni tego urlopu.

WAŻNE!

Urlop macierzyński po porodzie powinien trwać co najmniej 8 tygodni.

Zwolennicy tego poglądu argumentują, że wprawdzie przepisy Kodeksu pracy (art. 180 § 3 i § 4 Kodeksu pracy) nie określają wprost, jaka część urlopu macierzyńskiego musi w takim przypadku pozostać do wykorzystania po porodzie, ale biorąc pod uwagę fakt, że urlop macierzyński powinien być przeznaczony nie tylko na sprawowanie osobistej opieki nad noworodkiem, ale również na regenerację sił matki po porodzie, należy uznać, że część urlopu macierzyńskiego przypadająca po porodzie nie może być mniejsza niż 8 tygodni. Taki bowiem wymiar przysługuje pracownicy, która podjęła decyzję o rezygnacji z wychowania dziecka i oddała je innej osobie w celu przysposobienia lub do domu dziecka albo której dziecko wymaga opieki szpitalnej, albo której dziecko urodziło się martwe lub zmarło przed upływem 8 tygodni życia. Stąd wniosek, że 8 tygodni wystarczy na regenerację sił i właśnie 8 tygodni należy przyjąć jako barierę minimalnego wymiaru urlopu macierzyńskiego, który musi w każdym przypadku zostać wykorzystany po porodzie.

PRZYKŁAD

Pracownica spodziewająca się pierwszego dziecka złożyła wniosek o udzielenie 5 tygodni urlopu macierzyńskiego przed porodem. Pracodawca zgodnie z prezentowanym powyżej poglądem może się zgodzić na wniosek pracownicy. Pracownica musi zgodnie z tym stanowiskiem wykorzystać co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie. Nie jest natomiast konieczne wykorzystanie przez nią co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie. W przedstawionym przypadku pracownica wykorzysta 13 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie, a 5 tygodni przed porodem.

Jaki wymiar urlopu powinien przypadać po porodzie

Sytuacje, w których jest dopuszczalne skrócenie urlopu macierzyńskiego przypadającego po porodzie, są ściśle określone w Kodeksie pracy i należy je traktować jako wyjątki od reguły nakazującej wykorzystanie urlopu macierzyńskiego w całości po porodzie. Dlatego w przypadku podziału urlopu macierzyńskiego na części, z których jedna jest wykorzystywana przed porodem, a druga po porodzie, nie jest możliwe skrócenie urlopu macierzyńskiego przypadającego po porodzie zaledwie np. do 2 tygodni. Ustawodawca uznał bowiem za niezbędny do regeneracji sił matki po porodzie okres co najmniej 8 tygodni.

Nie można natomiast podzielić poglądu przyjmującego, że po porodzie pracownica musi wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Za odrzuceniem go przemawia przede wszystkim treść przepisu art. 180 § 3 i § 4 Kodeksu pracy, który nie wprowadza w tym zakresie wyraźnych ograniczeń ilościowych co do wymiaru urlopu przysługującego po porodzie. Ponadto należy pamiętać, że do 18 grudnia 2006 r. pracownica, która urodziła swoje pierwsze dziecko, miała prawo do 16 tygodni urlopu macierzyńskiego. Od 19 grudnia 2006 r. wymiar urlopu macierzyńskiego został wydłużony o 2 tygodnie. Pracownica nie mogła zatem wykorzystać np. 3 lub 4 tygodni urlopu przed porodem, ponieważ do wykorzystania po porodzie nie zostałoby pełnych 14 tygodni.

• art. 180 § 1, § 3-6, art. 1801-183 Kodeksu pracy,

• art. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU nr 221, poz. 1615).

Cecylia Bodek

specjalista w zakresie prawa pracy

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?