Kodeks pracy 2026: czy pracodawca może odmówić pracy zdalnej rodzicowi małego dziecka?

• Praca zdalna dla rodziców w Kodeksie pracy 2026
• Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia
• Praca zdalna a praca okazjonalna
• Praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia
• Który tryb wybrać?

Praca zdalna dla rodziców w Kodeksie pracy 2026

Od 2023 r. w Kodeksie pracy uregulowana jest instytucja pracy zdalnej. Obecnie istnieją cztery podstawowe sposoby ustalenia wykonywania pracy w tej formie, a jedną z nich są preferencyjne zasady dla rodziców małych dzieci. Rodzice posiadają szczególne uprawnienia do wykonywania pracy w formie zdalnej. Wyróżniamy tu dwa tryby:

• praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia - art. 67¹⁹ § 6 Kodeksu pracy,
• praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia (elastyczna organizacja pracy - art. 188¹ Kodeksu pracy).

Poza pracą zdalną dla rodziców małych dzieci Kodeks pracy reguluje trzy inne możliwości wykonywania pracy w formie zdalnej: uzgodnienie między pracownikiem a pracodawcą (na etapie zawierania umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia), polecenie pracy zdalnej przez pracodawcę (w czasie stanu nadzwyczajnego, zagrożenia epidemicznego lub epidemii oraz do 3 miesięcy po ich odwołani, gdy z powodu siły wyższej nie jest możliwe zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu), praca zdalna okazjonalna (wykonywanie pracy zdalnej na wniosek przez maksymalnie 24 dni w roku kalendarzowym).

Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia

Rodzice dzieci do 4 lat są objęci szczególną ochroną. Mogą złożyć wniosek o pracę zdalną, który co do zasady powinien zostać uwzględniony przez pracodawcę. Odmowa jest możliwa tylko w dwóch przypadkach:

• gdy charakter pracy uniemożliwia jej wykonywanie zdalnie,
• gdy nie pozwala na to organizacja pracy w firmie.

Pracodawca ma 7 dni od złożenia wniosku przez pracownika na podanie ewentualnej przyczyny odmowy. Co ważne, pracodawca nie może też samodzielnie cofnąć zgody na pracę zdalną i nakazać powrotu do pracy stacjonarnej, chyba że zmienią się okoliczności (np. reorganizacja pracy lub zmiana zakresu obowiązków wymagająca obecności w biurze). Dodatkowo złożenie wniosku o pracę zdalną (lub powrót do pracy stacjonarnej) nie może stanowić podstawy wypowiedzenia umowy o pracę. Jest to więc praktycznie pewne, że pracownik wykonujący pracę pozwalającą na formę home office, który ma dziecko do 4. roku życia, otrzyma zgodę pracodawcy na pracę zdalną.

Praca zdalna a praca okazjonalna

Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4 lat to odrębne uprawnienie, którego nie należy mylić z pracą zdalną okazjonalną. Zgodnie z art. 67³³ Kodeksu pracy praca okazjonalna przysługuje każdemu pracownikowi, jest limitowana do 24 dni w roku i wymaga złożenia wniosku. Natomiast w przypadku rodziców dzieci do 4 lat nie obowiązuje limit dni pracy zdalnej oraz możliwa jest zarówno praca w pełni zdalna, jak i hybrydowa. Jeśli w ramach pracy zdalnej otrzymanej z powodu wychowywania małego dziecka pracownik wnioskował o pracę hybrydową, dodatkowo może korzystać z pracy zdalnej okazjonalnej w wymiarze 24 dni w roku.

Praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia

Rodzice dzieci do 8 lat mogą skorzystać z tzw. elastycznej organizacji pracy z art. 188¹ Kodeksu pracy. Może ona obejmować m.in.:

1. pracę zdalną,
2. skrócony tydzień pracy,
3. indywidualny rozkład czasu pracy,
4. różne godziny rozpoczynania pracy,
5. obniżenie wymiaru etatu.

Aby skorzystać z tego uprawnienia, pracownik musi złożyć wniosek (papierowo lub elektronicznie) co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem. Wniosek powinien zawierać m.in. dane dziecka, przyczynę oraz proponowany okres i formę organizacji pracy. W tym przypadku pracodawca nie jest związany wnioskiem – może go odrzucić, biorąc pod uwagę potrzeby organizacyjne firmy oraz uzasadnienie pracownika. Jeśli sytuacja się zmieni, pracownik może wystąpić o powrót do poprzednich warunków pracy. Pracodawca ma 7 dni na odpowiedź. Podobnie jak wcześniej, sam wniosek nie może być podstawą rozwiązania umowy o pracę.

Polecamy: Kodeks pracy 2026

Który tryb wybrać?

Wybór odpowiedniego trybu zależy przede wszystkim od wieku dziecka:

• dziecko do 4 lat – najkorzystniejsze jest złożenie wniosku o pracę zdalną na preferencyjnych zasadach; pracodawca może odmówić tylko wyjątkowo,
• dziecko między 4 a 8 rokiem życia – należy skorzystać z wniosku o elastyczną organizację pracy; decyzja pracodawcy ma charakter uznaniowy.

Najważniejsza różnica polega na zakresie dopuszczalnej odmowy:

• w przypadku dzieci do 4 lat – odmowa możliwa jest wyłącznie ze względu na organizację pracy lub jej charakter,
• w przypadku dzieci do 8 lat – katalog powodów odmowy jest znacznie szerszy i obejmuje również potrzeby pracodawcy oraz konieczność zapewnienia ciągłości pracy.