Czy podczas pracy w skróconym wymiarze czasu pracy w trakcie dodatkowego urlopu macierzyńskiego można zlecać pracownikowi pracę powyżej jego etatu

Mogą Państwo polecić pracownicy pracę powyżej 4 godzin na dobę wyłącznie za jej zgodą. Taka praca zawsze musi zostać uznana za wykonywaną w godzinach nadliczbowych. Pracownica jest bowiem nadal zatrudniona na pełny etat, który jest „dzielony” między pracę i dodatkowy urlop macierzyński.

UZASADNIENIE

Pracownica uprawniona do dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego może podjąć decyzję o połączeniu wykorzystywania tego urlopu z wykonywaniem pracy u macierzystego pracodawcy w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu (art. 182¹ § 4 Kodeksu pracy). W takich sytuacjach wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego pomniejszamy proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

PRZYKŁAD

Pracownica zatrudniona na pełny etat złożyła wniosek o dodatkowy urlop macierzyński, jednocześnie wskazując, że chciałaby świadczyć pracę w wymiarze 1/4 etatu. Pracodawca musi zaakceptować jej wniosek. W konsekwencji pracownica powinna otrzymać odpowiednio zmniejszone do 1/4 etatu wynagrodzenie oraz pomniejszony o 1/4 zasiłek macierzyński.

Łączenie pracy na część etatu z wykorzystywaniem dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego nie powoduje obniżenia wymiaru czasu pracy. Pracownica będzie okresowo wykonywać pracę na niepełny etat, a przez pozostałą część czasu pracy wykorzystywać dodatkowy urlop macierzyński. Zatem praca i dodatkowy urlop macierzyński dopełniają się wzajemnie do pełnego etatu (lub etatu, w jakim dana osoba była do tej pory zatrudniona).

---

PRZYKŁAD

Pracownica zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy zdecydowała się na korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego i świadczenia pracy na pół etatu. W tym przypadku pracownica nie pracuje jedynie na pół etatu. Pełny etat jest nadal „wypełniony”, tak jak miałoby to miejsce wówczas, gdyby pracownica jedynie korzystała z dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

W zwykłej sytuacji pracodawca może zlecić niepełnoetatowcowi pracę przekraczającą jego wymiar czasu pracy. Praca ta nie będzie pracą w godzinach nadliczbowych dopóki nie zostaną przekroczone normy czasu pracy (8 godzin na dobę, przeciętnie 40 godzin na tydzień). Praca ta – poza zwykłym wynagrodzeniem – nie musi być nawet dodatkowo rekompensowana. Strony stosunku pracy w umowie o pracę ustalają bowiem, po jakim przekroczeniu uzgodnionego wymiaru czasu pracy przysługują pracownikowi dodatki do wynagrodzenia (art. 151 § 5 Kodeksu pracy).

W przedstawionej sytuacji mamy jednak do czynienia z innym przypadkiem. Pracownica wykorzystuje pełny etat (praca na część etatu i dodatkowy urlop macierzyński). Zatem jakakolwiek dodatkowa praca powinna zostać potraktowana jak przekroczenie norm czasu pracy. Do pracownicy, która łączy dodatkowy urlop macierzyński ze świadczeniem pracy, mają ponadto zastosowanie wszystkie przepisy ochronne dotyczące dodatkowych urlopów macierzyńskich (np. ochrona przed zwolnieniem z pracy), a także przepisy ograniczające uprawnienia pracodawcy w zakresie czasu pracy tych osób. Pracodawca nie może zatem polecać pracy w godzinach nadliczbowych lub przekraczającej 8 godzin na dobę bez zgody pracownicy opiekującej się dzieckiem do 4 lat (art. 148 pkt 3 i art. 178 § 2 Kodeksu pracy). Dotyczy to również Państwa pracownicy, ponieważ opiekuje się dzieckiem do 4 lat.

Nie można zatem potraktować pracy powyżej części etatu jako innej pracy niż praca w godzinach nadliczbowych, także biorąc pod uwagę cel tej regulacji i finansowanie z ubezpieczenia społecznego zasiłku macierzyńskiego otrzymywanego przez pracownicę.

Podstawa prawna

• art. 148, art. 151, art. 178, art. 182¹ Kodeksu pracy.