Kategorie

Wspólna odpowiedzialność materialna pracowników

Kryspina Polewaczyk
Pracodawca może dochodzić od podwładnego odszkodowania zarówno za wyrządzoną szkodę, jak i za powierzone mu mienie. Kodeks pracy, oprócz indywidualnej odpowiedzialności materialnej pracownika, przewiduje także wspólną odpowiedzialność ponoszoną przez kilka osób.

Kwestie związane z odpowiedzialnością materialną pracowników zostały uregulowane w rozdziale I i II działu piątego Kodeksu pracy. Ustawodawca odniósł się w tych przepisach do odpowiedzialności pracownika za wyrządzoną szkodę (art. 114–122 k.p.) i odpowiedzialności za powierzone mu mienie (art. 124–127 k.p.).

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy

Pracownicy, którzy wyrządzili pracodawcy ze swojej winy szkodę wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ponoszą odpowiedzialność materialną na zasadach określonych w art. 114–122 k.p. W przypadku wyrządzenia szkody przez kilku zatrudnionych każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy (art. 118 k.p.). A zatem pracownicy, którzy z winy nieumyślnej wspólnie wyrządzili szkodę w mieniu innym niż im powierzone z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się, ponoszą odpowiedzialność indywidualną. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych osób do powstania szkody, odpowiadają one w częściach równych. Odpowiedzialność ta jest ograniczona do wysokości rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z których wynikła szkoda. Pracodawca nie może więc domagać się odszkodowania za spodziewane, a utracone wskutek nie zawinionego zachowania się pracownika korzyści. Odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, z zastrzeżeniem, że nie może być ono wyższe od kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Przykład

Reklama

Trzech pracowników zakładu produkującego farby przypadkowo, w czasie wykonywania obowiązków, wylało 100 kg płynu, przez co wyrządzili pracodawcy szkodę nieumyślną. Ich odpowiedzialność jest indywidualna w częściach równych, tzn. każdy odpowiada za taką samą część szkody, ponieważ nie było możliwe ustalenie przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody. Pracodawca obciążył każdego z podwładnych odpowiedzialnością za poniesioną stratę i kosztami sprzątania, jednak tylko do wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia brutto każdego z nich. Pominął koszty związane z kilkugodzinnym postojem, bo przekraczały one granice rzeczywistej straty.

Należy jednak podkreślić, że w przypadku umyślnego wyrządzenia szkody przez pracowników są oni zobowiązani do naprawienia szkody w pełnej wysokości. W każdym przypadku naprawienie szkody wyrządzonej firmie może nastąpić na podstawie ugody zawartej między pracownikami a pracodawcą. Wysokość odszkodowania może być wtedy obniżona, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności stopnia winy pracowników i ich stosunku do obowiązków pracowniczych.

Odpowiedzialność za mienie powierzone

Mienie pracodawcy może być powierzone jednemu pracownikowi albo łącznie kilku. Przypadek wspólnej odpowiedzialności za powierzone mienie reguluje art. 125 k.p. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie. Zgodnie z Kodeksem pracy pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. Podstawą łącznego powierzenia mienia jest umowa o współodpowiedzialności materialnej, zawarta przez strony na piśmie. Pracownicy, którzy przyjęli wspólną odpowiedzialność materialną, odpowiadają w częściach określonych w umowie. Jednak w razie ustalenia, że szkoda w całości lub w części została spowodowana przez niektórych pracowników, za całość szkody lub za stosowną jej część odpowiadają tylko jej sprawcy. Wymienione wyżej rozporządzenie stosuje się w przypadkach łącznego powierzenia pracownikom mienia, z obowiązkiem wyliczenia się, w zakładzie pracy lub w wydzielonej jego części, w której odbywa się sprzedaż, produkcja lub świadczenie usług albo przechowuje się mienie stanowiące przedmiot powierzenia i oddzielnego rozliczania.


Pracownicy mogą – na podstawie pisemnej umowy zawartej z pracodawcą – przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną za szkody spowodowane powstaniem niedoboru w powierzonym im łącznie mieniu, jeżeli liczba pracowników w miejscu powierzenia mienia nie przekracza przy pracy:

  • na jedną zmianę – 8 osób,
  • na dwie zmiany– 12 osób,
  • na trzy zmiany – 16 osób,
  • w zakładach usługowych, w zakładach żywienia zbiorowego oraz w sklepach samoobsługowych i preselekcyjnych – 24 osób na jedną zmianę.

Umowa taka może być zawarta tylko w przypadku wyrażenia zgody na przyjęcie wspólnej odpowiedzialności materialnej przez wszystkich pracowników zatrudnionych w miejscu powierzenia mienia. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić osobom objętym wspólną odpowiedzialnością materialną możliwość sprawowania nadzoru nad powierzonym mieniem przez swobodny do niego dostęp, w czasie wykonywania pracy lub określonych czynności przez inne osoby, które nie przyjęły wspólnej odpowiedzialności materialnej, ale przebywają w miejscu powierzenia mienia (np. osoby wykonujące pracę dorywczo lub przez czas określony). Warunkiem ustanowienia wspólnej odpowiedzialności materialnej jest powierzenie mienia łącznie wszystkim pracownikom na podstawie inwentaryzacji przeprowadzonej z ich udziałem lub z udziałem osób przez nich wskazanych oraz zapewnienie im możliwości zgłaszania uwag co do przebiegu i wyników inwentaryzacji.

Przykład

Reklama

W jednej z firm 2 pracowników wyrządziło pracodawcy szkodę w mieniu im powierzonym na kwotę 7500 zł. Zgodnie z umową pracodawca obciążył pierwszego z nich kwotą 1500 zł, a drugiego 6000 zł. Pierwszy oddał całą kwotę, tj. 1500 zł, drugi zaś 3000 zł, twierdząc, że nie ma środków na spłatę pozostałej części. Pracodawca chce tę należność potrącić bezpośrednio z jego wynagrodzenia. Jednak radca prawny odradził mu takie rozwiązanie, z uwagi na katalog możliwych potrąceń wskazany w Kodeksie pracy.

Naprawienie szkody wyrządzonej pracodawcy może nastąpić na podstawie ugody zawartej między pracownikiem a pracodawcą. Pracodawca ma w takiej sytuacji możliwość obniżenia wysokości odszkodowania, po uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Jeżeli jednak pracownik uchyla się od wykonania ugody, pracodawca nie może sam potrącić kwoty odszkodowania z wynagrodzenia podwładnego. Gdy zawarcie ugody nie będzie możliwe, pracodawca może wystąpić do sądu pracy z pozwem przeciwko pracownikowi. Sąd – biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy – może również obniżyć odszkodowanie. Może to nastąpić także na podstawie ugody sądowej zawartej między stronami.

Podstawa prawna:

  • art. 87 § 1, art. 114–127 Kodeksu pracy,
  • rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (DzU z 1996 r. nr 143, poz. 663).

 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?