Kategorie

Czy można z góry udzielić czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych

Jadwiga Krukowska
Zdarza się, że w drugiej połowie miesiąca, ze względu na harmonogram dostaw towarów do naszego zakładu, musimy zatrudniać pracowników w godzinach nadliczbowych. Czy za tę nadliczbową pracę możemy wcześniej – w pierwszej połowie miesiąca – oddać pracownikom czas wolny? Pracownicy pracują w podstawowym systemie czasu pracy w 1-miesięcznym okresie rozliczeniowym.
Nie powinni Państwo udzielać czasu wolnego „na zapas” za przyszłe godziny nadliczbowe, które mogą wystąpić w późniejszym terminie, tym bardziej że harmonogram dostaw towarów do Państwa zakładu jest raczej powtarzalny i przewidywalny.
Reklama

Odbiór czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych dotyczy czasu już przepracowanego. Czas przepracowany oznacza czynność dokonaną, a nie mającą odbyć się w przyszłości. W przypadku kontroli inspektora PIP w Państwa firmie wcześniejsze udzielenie czasu wolnego może być potraktowane jako czas niewykonywania pracy przez pracowników z przyczyn dotyczących pracodawcy, czyli tzw. przestój (art. 81 § 1 Kodeksu pracy). Wówczas, mimo nieświadczenia przez pracowników pracy, za taki czas będzie im się należało wynagrodzenie.

Kolejną kwestią jest to, że harmonogram czasu pracy nie może być dowolnie zmieniany w zależności od potrzeb pracodawcy w czasie trwania okresu rozliczeniowego. Zmiany te są dopuszczalne wyjątkowo, w przypadkach określonych w wewnątrzzakładowych aktach prawnych (regulamin pracy, zakładowy układ zbiorowy pracy), np. podczas długotrwałej choroby pracownika. Zatem nie mogą Państwo w trakcie okresu rozliczeniowego zmieniać pracownikom harmonogramu czasu pracy w zależności od ilości pracy w drugiej części miesiąca.

Reklama

Oprócz konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii, pracę w godzinach nadliczbowych mogą Państwo zlecić swoim pracownikom jedynie ze względu na „szczególne potrzeby pracodawcy” (art. 151 § 1 Kodeksu pracy). Godziny nadliczbowe mogą więc wystąpić w wyjątkowych, nadzwyczajnych okolicznościach. Natomiast przedstawiona przez Państwa sytuacja nie jest nadzwyczajna, a poza tym jest raczej przewidywalna. Nie odpowiada ona zatem sytuacji, w której występują „szczególne potrzeby pracodawcy” i w związku z tym nie powinni Państwo zlecać pracy w godzinach nadliczbowych.

Rozwiązaniem Państwa problemu będzie wprowadzenie równoważnego sytemu czasu pracy i wydłużenie okresu rozliczeniowego np. do 3 miesięcy (art. 135 § 2 Kodeksu pracy). Pozwoli to na elastyczne planowanie czasu pracy. Można wówczas zatrudniać pracowników w przedłużonym wymiarze dobowym, nawet do 12 godzin, a w zamian w inne dni w wymiarze niższym niż 8 godzin. Pracownicy mogą też mieć dni wolne od pracy równoważące pracę w wymiarach większych niż 8 godzin. Wtedy w harmonogramie czasu pracy można planować pracownikom dni wolne lub mniejszą liczbę godzin pracy w pierwszej części miesiąca i zwiększenie ilości pracy w drugiej części miesiąca.


WAŻNE!

W równoważnym systemie czasu pracy pracownicy mogą wykonywać pracę powyżej 8 godzin na dobę.

Jeżeli zatrudniali Państwo pracowników w godzinach nadliczbowych, należy im się w zamian odpowiednie wynagrodzenie albo czas wolny. Można zatem, na pisemny wniosek pracownika, udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy (art. 1512 § 1 Kodeksu pracy). Oznacza to, że za każdą przepracowaną nadgodzinę udziela się 1 godziny czasu wolnego od pracy. Wniosek pracownika o czas wolny w zamian za nadgodziny powinien z góry wskazywać termin, w którym ten czas będzie wykorzystany. W takim przypadku czas wolny może zostać udzielony pracownikowi w następnym okresie rozliczeniowym, jeżeli pracownik wskaże taki termin.

Można także udzielić czasu wolnego od pracy bez wniosku pracownika, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Jednak nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy (art. 1512 § 2 Kodeksu pracy). Jeżeli czas wolny za godziny nadliczbowe jest oddawany bez wniosku pracownika, wtedy zakład wyznacza dni, w których pracownik ma odebrać wypracowane godziny. W takim przypadku jednak za 1 nadgodzinę należy oddać 1,5 godziny wolnego czasu (w stosunku 1 do 1,5), w tym samym okresie rozliczeniowym.

Najkorzystniej więc będzie, jeżeli sam pracownik wystąpi z wnioskiem o odbiór czasu wolnego.

Należy pamiętać, że w przypadku rekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych czasem wolnym należy wypłacić pracownikowi normalne wynagrodzenie (bez dodatku 50% lub 100% za pracę w godzinach nadliczbowych). Z kolei za nadgodziny średniotygodniowe (np. praca w wolne soboty) przysługuje tylko dzień wolny. Za pracę w tym dniu przysługuje odbiór wolnego dnia do końca okresu rozliczeniowego. Dodatki wypłaca się tylko wówczas, gdy odbiór czasu wolnego jest niemożliwy, np. gdy pracownik pracował w ostatnim wolnym dniu w okresie rozliczeniowym albo gdy pracownik z powodu choroby nie był w pracy do końca okresu rozliczeniowego.

PRZYKŁAD

Pracownice działu księgowości pracują po 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku w 1-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Główna księgowa poleciła swoim podwładnym pracę w wolną sobotę. Eliza E. pracowała w tym dniu 6 godzin, a Justyna J. i Agnieszka A. po 4 godziny. Główna księgowa poleciła pracownicom wykorzystanie dnia wolnego w następnym tygodniu w piątek, który był ostatnim roboczym dniem miesiąca. Eliza E. jednak zachorowała i nie mogła wykorzystać dnia wolnego. Zakład zapłacił więc jej wynagrodzenie wraz ze 100% dodatkiem za 6 godzin pracy. Justyna J. wzięła na piątek urlop na żądanie i również nie mogła skorzystać z dnia wolnego, otrzymała więc za 4 godziny wynagrodzenie wraz ze 100% dodatkiem. Agnieszka A. natomiast wykorzystała cały wolny dzień w piątek i otrzymała dodatkowe, ale bez dodatku, wynagrodzenie za 4 godziny pracy. Postępowanie pracodawcy było prawidłowe.

Podstawa prawna:

● art. 81 § 1, art. 135 § 2, art. 151 § 1, art. 1511–2 Kodeksu pracy.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?