Dni wolne od pracy. Kiedy trzeba pracować w niedziele i święta

• Praca w niedziele i święta dozwolona
• Praca w niedziele i święta społecznie użyteczna
• Praca z niedziele i święta dla pracujących tylko w weekendy
• Praca w niedziele i święta w trybie pracy zdalnej
• Praca w niedziele i święta – co należy się w zamian
• Niedziela wolna od pracy co najmniej raz na cztery tygodnie

Dniami wolnymi od pracy są w Polsce niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. Zgodnie z tymi przepisami dniami wolnymi od pracy są następujące święta:

• 1 stycznia – Nowy Rok,
• 6 stycznia – Święto Trzech Króli,
• pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
• drugi dzień Wielkiej Nocy,
• 1 maja – Święto Państwowe,
• 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja,
• pierwszy dzień Zielonych Świątek,
• dzień Bożego Ciała,
• 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
• 1 listopada – Wszystkich Świętych,
• 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,
• 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

Praca w niedziele i święta dozwolona

Wyjątek od zasady, w myśl której niedziele i święta są dniami wolnymi od pracy polega na tym, że przepisy zezwalają na pracę w niedziele i święta: 

• w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
• w ruchu ciągłym,
• przy pracy zmianowej,
• przy niezbędnych remontach,
• w transporcie i w komunikacji,
• w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych,
• przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, 
• w rolnictwie i hodowli.

Praca w niedziele i święta społecznie użyteczna

Przepisy Kodeksu pracy pozwalają ponadto na pracę w niedzielę i święta przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności w: 

• zakładach świadczących usługi dla ludności, 
• gastronomii, 
• zakładach hotelarskich, 
• jednostkach gospodarki komunalnej, 
• zakładach leczniczych podmiotów leczniczych i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, 
• jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową opiekę, 
• zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.

Użycie przez ustawodawcę zwrotu „w szczególności” oznacza, że powyższe wyliczenie ma charakter przykładowy i nie jest wyczerpujące. Katalog miejsc pracy, w których dozwolona jest praca w dni wolne od pracy pozostaje więc otwarty – o tym, czy w danym zakładzie pracy wolno pracować w niedziele i święta decyduje charakter pracy. Musi ona być konieczna ze względu na:

• użyteczność społeczną, a zarazem
• codzienne potrzeby ludności.

Praca z niedziele i święta dla pracujących tylko w weekendy

W niedziele i święta wolno pracować także pracownikom zatrudnionym w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.

Praca w niedziele i święta w trybie pracy zdalnej

Dozwolona jest również praca w niedziele i święta przy wykonywaniu prac: 

• polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną lub urządzeń telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego, odbieranych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zgodnie z przepisami obowiązującymi odbiorcę usługi, dni wolne od pracy w Polsce są u niego dniami pracy, 
• zapewniających możliwość świadczenia usług, o których mowa powyżej. 

Praca w niedziele i święta – co należy się w zamian

Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele i święta pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy: 

• w zamian za pracę w niedzielę – w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,
• w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego. 

W przypadku, gdy w określonym przepisami terminie wykorzystanie dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w niedzielę nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje: 

• dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego, a w razie braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy w tym terminie 
• dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% wynagrodzenia, za każdą godzinę pracy w niedzielę. 

W przypadku, gdy w określonym przepisami terminie wykorzystanie dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w święto nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% wynagrodzenia, za każdą godzinę pracy w święto. 

Niedziela wolna od pracy co najmniej raz na cztery tygodnie

Pracownik pracujący w niedziele powinien korzystać co najmniej raz na 4 tygodnie z niedzieli wolnej od pracy. Uprawnienie to nie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.