Kategorie

Jak rozpoznać wypalenie zawodowe u pracownika i jak sobie z nim poradzić?

Maria Wawrzyniak
Kieruję kilkuosobowym zespołem konsultantów. Niedawno w trakcie spotkania działu jeden z moich pracowników stwierdził, iż czuje, że zaczyna się wypalać zawodowo. Stwierdzenie to bardzo mnie poruszyło i zastanawiając się nad tym, co powiedział, doszłam do wniosku, że faktycznie coraz więcej słyszy się i mówi o wypaleniu zawodowym, jednak nie sądziłam, że i mojego zespołu to będzie dotyczyć. Czy jest to swoista moda, czy już rzeczywisty problem? Czy jako menedżerowie potrafimy w porę rozpoznać, czy to, co się dzieje wśród naszych pracowników, to już jest wypalenie zawodowe, czy tylko chwilowy spadek formy?

Samo pojęcie wypalenia zawodowego pojawiło się w 1974 r. i zostało sformułowane przez amerykańskiego psychoanalityka Herberta Freudenberga, który jako pierwszy opisał syndrom wypalenia zawodowego. Charakteryzuje się ono poczuciem psychicznego i fizycznego wyczerpania, niecierpliwością, nadmierną skłonnością do irytacji, połączoną z cynizmem i poczuciem chronicznego znudzenia, skłonnością do izolowana się i tłumienia emocji.

Znajdź przyczynę

Jest wiele czynników powodujących wypalenie zawodowe naszych pracowników, więc zanim zaczniemy poszukiwać skutecznych środków i metod, aby przeciwdziałać temu zjawisku, musimy dobrze poznać jego przyczynę. Możemy jej poszukiwać w trzech obszarach dotyczących:

  • cech osobowościowych,
  • stosunku do pracy i organizacji oraz
  • struktury pracy zawodowej.

Mówiąc o cechach osobowościowych, mamy na myśli: brak poczucia własnej wartości, powątpiewanie we własne możliwości, niską samoocenę, problemy z wyrażaniem swoich emocji, ale także wysokie ambicje i perfekcjonizm, skłonność do rywalizacji i ciągłą potrzebę coraz to nowych osiągnięć. Podobnie stosunek do pracy może być także źródłem pojawienia się symptomów wypalenia zawodowego, takich jak: brak motywacji do pracy, zanik motywacji w trakcie działania, brak poczucia kompetencji, nadmierne zaangażowanie w pracę, które prowadzą do zatarcia się granic między pracą a życiem osobistym, brak możliwości rozwoju umiejętności i kompetencji. Źródeł wypalenia zawodowego można szukać także w strukturze i organizacji pracy. Jest to przede wszystkim: praca wymagająca dużego zaangażowania osobistego i odpowiedzialności, rywalizacja pomiędzy pracownikami, praca wymagająca cały czas wzmożonej uwagi, napięcia, niosąca duże obciążenia fizyczne i psychiczne. W końcu to także niski status społeczny i mały prestiż oraz wynagrodzenie, które jest nieadekwatne do wysiłku wkładanego w wykonywaną pracę.


Rozpoznaj objawy

Aby rozpoznać, czy nasz pracownik jest dotknięty wypaleniem zawodowym, czy też przeżywa zwykły, czasowy spadek formy, spowodowany np. przesileniem wiosennym, należałoby wskazać najczęściej występujące objawy wypalenia zawodowego. Zazwyczaj objawy te pojawiają się i narastają powoli, przez długi okres. Mogą obejmować sferę fizyczną lub psychiczną.

Oto najczęstsze objawy wypalenia:

  • subiektywne poczucie przepracowania,
  • brak chęci do pracy,
  • obojętność wobec współpracowników,
  • zmniejszona wydajność pracy,
  • złe zarządzanie czasem,
  • niechęć wychodzenia do pracy,
  • poczucie bezradności i braku kontroli, izolacji i osamotnienia,
  • brak wiary w możliwość zmiany trudnej sytuacji,
  • postrzeganie życia jako ponurego i ciężkiego,
  • utrata celu, sensu i energii,
  • negatywne myślenie,
  • brak cierpliwości, drażliwość,
  • konflikty na gruncie zawodowym i rodzinnym,
  • wyłączenie się z życia społecznego,
  • częste choroby (bóle głowy, żołądka, zaburzenia snu, podwyższone ciśnienie, poczucie osłabienia, zmniejszona odporność organizmu),
  • negatywne, ucieczkowe, a nawet samobójcze myśli.

Zastanów się, co możesz zrobić

Reklama

Jaka jest więc rola menedżera w takiej sytuacji? Z pewnością powinien on bacznie obserwować swoich pracowników, wsłuchiwać się w ich wypowiedzi na tematy zawodowe i prywatne, rozmawiać z nimi, aby w porę zareagować i nie dopuścić do ich wypalenia, gdyż nie jest łatwo poradzić sobie, gdy skutki wypalenia zawodowego są już widoczne, próby motywowania nie przynoszą pożądanych efektów, a stres pogłębiają kolejne porażki.

I w tej sytuacji pojawia się swoista sprzeczność, gdyż zatrudniając pracowników, oczekujemy od nich wysokiego poziomu motywacji do pracy, odpowiedzialności, silnego zaangażowania emocjonalnego, gdyż wychodziliśmy z założenia, że takie osoby gwarantują nam skuteczność i efektywność w wywiązywaniu się z powierzonych im obowiązków. A jednak, jak się okazuje, skutek jest odwrotny, gdyż pracownicy zaangażowani emocjonalnie, o wysoko rozwiniętej potrzebie satysfakcji i zadowolenia z pracy są bardzo podatni na wypalenie zawodowe. I tylko od ich indywidualnych cech będzie zależeć, czy zdecydują się na wysiłek prowadzący do zmiany sytuacji na lepszą, czy też nadal będą tkwić w tym błędnym kole.


Cóż można więc zrobić, by jednak lepiej zapobiegać, a nie leczyć, bo to zdecydowanie najlepsza i najbardziej efektywna droga. Wskazane byłoby zastosowanie się do poniższych rad.

Pracodawca, aby nie dopuścić do pojawienia się wypalenia zawodowego wśród swoich pracowników, powinien:

  • powierzać im zadania adekwatne do ich kompetencji i możliwości,
  • udzielać obiektywnej i konstruktywnej oceny odnośnie do pracy,
  • stwarzać im możliwości uczenia się i rozwoju,
  • adekwatnie ich wynagradzać,
  • tworzyć kulturę organizacyjną, w której cenione są pozytywne relacje interpersonalne,
  • w miarę możliwości organizować treningi z zakresu umiejętności interpersonalnych, komunikacji, rozwiązywania konfliktów, a także skutecznych sposobów radzenia sobie ze stresem.

Zadbaj o komunikację i zaangażowanie

Reklama

Jednak kluczem do zapobiegania wypaleniu zawodowemu naszych pracowników jest korzystanie z ich potencjału i niepowtarzalnego doświadczenia. Mam tu na myśli zarówno dzielenie się doświadczeniami z innymi w zespole, przykładowo mogą to być: prezentacje na temat działań, które pomogły zdobyć nowego klienta, nowy intratny kontrakt, wspólne spotkania i dyskusja na temat tego, co się udało, a co należy skorygować. Może to też być wykorzystywanie ich wiedzy na szerszym forum, np. na forum organizacji, gdzie ich wiedza będzie bezcenna przy tworzeniu strategii firmy oraz procesów ją wspierających.

Wypalenie zawodowe nie będzie miało miejsca w zespole, w którym menedżer na bieżąco i otwarcie komunikuje się z podwładnymi, a przez to potrafi rozpoznać i sprecyzować ich oczekiwania i ambicje, oraz stara się je wspierać, gdy są zgodne z celami organizacji. Bardzo dobrym narzędziem do utrzymania wysokiej efektywności i zaangażowania w pracę członków naszego zespołu będzie proces coachingu, pojmowany jako działanie przemyślane i ciągłe, obejmujące wszystkich pracowników, a nie stosowane jako swoista kara w celu korygowania procesu pracy.

Broń się przed wypaleniem

Również sam pracownik, aby uniknąć wypalenia zawodowego, powinien:

  • poddawać weryfikacji swoje cele i priorytety,
  • realnie oceniać wymagania stojące przed nim samym,
  • redukować nadmiar obowiązków,
  • dystansować się w kontaktach ze współpracownikami, którzy pochłaniają zbyt dużo jego energii,
  • usprawniać swoje umiejętności w zakresie radzenia sobie ze stresem,
  • korzystać z pomocy rodziny i przyjaciół,
  • przyznawać sobie prawo do odpoczynku, relaksu, przyjemności.

Zacznijmy stosować zasady – jak skutecznie bronić się przed wypaleniem, a zobaczymy, że życie nasze, jak i życie naszych podwładnych staje się lepsze, łatwiejsze, a gdy wypalenie już nas dopadło, można je ugasić, ale to my sami musimy tego chcieć i zrobić pierwsze kroki w kierunku zmiany na lepsze. Musimy być konsekwentni i trzymać się ustalonych zasad, a efekty przyjdą same ku naszemu miłemu zaskoczeniu.

Powodzenia!!!


Rady, jak skutecznie można bronić się przez wypaleniem zawodowym, aby zachować równowagę i zdrowie psychiczne

1. Przyjmijmy stan taki, jak jest. Zwolnijmy obroty, pozwólmy sobie na przerwę i zachowanie dystansu. Wsłuchajmy się w to, co ma do powiedzenia nasze ciało. Traktujmy poważnie bóle fizyczne i przestańmy zaprzeczać sytuacji, gdyż proszki przeciwbólowe nie są rozwiązaniem.

2. Przyjrzyjmy się swojej osobowości, uświadommy sobie własne cele, wartości, wyobrażenia.

3. Rozważmy ewentualności radzenia sobie z obciążeniami, oczekiwaniami i wypaleniem – tylko nie w samotności, najlepiej porozmawiajmy o tym, co nas trapi z kimś bliskim.

4. Nauczmy się stawiać siebie na pierwszym miejscu, unikajmy angażowania się w sprawy innych. Bądźmy asertywni, nauczmy się mówić – nie. Zweryfikujmy swoje wymagania i oczekiwania.

5. Żyjmy i pracujmy w swoim rytmie. Nie spieszmy się, nie bądźmy niecierpliwi, nie stosujmy wobec siebie presji.

6. Bądźmy autentyczni, przejmujmy odpowiedzialność za swoje postępowanie, czyny, za swoje życie. My jesteśmy twórcami swojego szczęścia.

7. Decydujmy w zgodzie ze swoimi wartościami, intuicją, potrzebami, nie próbujmy przeskoczyć samego siebie.

8. Określmy swoje priorytety i zorganizujmy siebie, swoje otoczenie, planujmy i ustalajmy gradację ważności. Nie rozmieniajmy się na drobne, czyńmy tak, by życie nie było tylko ciągłym pasmem gaszenia pożarów.

9. Nie wytężajmy się, wystrzegajmy się przesadnego zaangażowania. Dbajmy o siebie, pamiętajmy o relaksie, o równowadze ciała, umysłu i ducha.

10. Stosujmy medytację, techniki relaksacyjne, uprawiajmy sport, odżywiajmy się racjonalnie, pijmy odpowiednią ilość płynów.

11. Zatrzymajmy koło złych myśli, lęków, frustracji, które nas nachodzą. One blokują umysł.

Myślmy o sprawach naprawdę ważnych dla siebie.

12. Żyjmy „tu i teraz”, bądźmy wyrozumiali, cierpliwi. Uśmiechajmy się, a zobaczymy świat w jaśniejszych barwach.


Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.