Kategorie

Czy przepisy dotyczące wymagań dla stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe dotyczą laptopów?

Izabela Kazimierczak
Pracodawca zatrudnia pracowników na stanowiskach biurowych w agencji reklamowej. Część pracowników wyposażono w komputery stacjonarne, natomiast pozostali pracują na laptopach. Wszyscy pracownicy wykonują pracę przez 8 godzin dziennie. Niektórzy pracownicy otrzymali laptopy, gdyż okazjonalnie wyjeżdżają na spotkania z klientami, średnio 1–2 razy w miesiącu na 2–3 godziny. Czy pracodawca powinien dostosować wszystkie stanowiska do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe? Czy tylko stanowiska wyposażone w komputery stacjonarne podlegają obowiązkom wynikającym z tego przepisu?

Świadomy pracodawca, chcąc zapewnić pracownikom pełną ochronę przed zagrożeniami wynikającymi z charakteru pracy, powinien dostosować stanowiska pracy przy laptopach do ww. przepisu. Biorąc pod uwagę główne zagrożenia wynikające z wyposażenia stanowisk pracy w komputery (w tym i monitory), tj. obciążenie narządu wzroku i narządu ruchu, nie ma znaczenia, czy jest to laptop czy komputer stacjonarny.

UZASADNIENIE

Rozbieżności poglądów ekspertów na temat, czy pracodawca wyposażając pracowników w laptopy powinien dostosować ich stanowiska pracy do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, pojawiły się z powodu trzech zapisów w tym przepisie, tj:

  • definicji stanowiska pracy – przez które należy rozumieć przestrzeń pracy, wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, obejmującym wyposażenie podstawowe, w tym monitor ekranowy, klawiaturę lub inne urządzenia wejściowe, jednostkę centralną lub stację dyskietek (§ 2 pkt 2a);
  • uchyleniu stosowania przepisów rozporządzenia w stosunku do systemów przenośnych nieprzeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy (§ 3 pkt 4);
  • klawiaturze jako osobnym elemencie wyposażenia podstawowego stanowiska pracy (pkt 3 ust. 1 załącznika do rozporządzenia).

WSKAZÓWKA!

Jeśli stanowisko pracy wyposażone jest w laptop i praca na tym stanowisku wykonywana jest co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (to wymaganie zostało zapisane w § 2 ust. 4 rozporządzenia) w przyjętym okresie rozliczeniowym, przepisy rozporządzenia powinny być również stosowane do takich stanowisk.


Jednak należy pamiętać, że laptopy są przenośnymi systemami komputerowymi i ich konstrukcja nie spełnia wymagań pozwalających na zorganizowanie stacjonarnego stanowiska pracy zgodnie z zasadami ergonomii. Jeśli więc istnieje potrzeba stosowania laptopa na stanowisku stacjonarnym – to pracodawca powinien wyposażyć takie stanowisko w dodatkową standardową klawiaturę podłączoną do laptopa oraz, biorąc pod uwagę pozostałe wymagania ergonomii, w oddzielną myszkę.

Czynniki szkodliwe związane ze stanowiskiem pracy wyposażonym w komputer (bez względu na to, czy jest to urządzenie stacjonarne czy przenośne) są następujące:

  • Obciążenie narządu wzroku – objawia się przeważnie uczuciem pieczenia, chwilowym upośledzeniem funkcji wzroku, bólami głowy.

Przyczyną jest fizjologiczne zmęczenie mięśni gałki ocznej odpowiedzialnych za poprawne widzenie i nie ma tu znaczenia, czy jest to oddzielny monitor czy wyświetlacz laptopa. Można jednak zauważyć, że monitory LCD są mniej szkodliwe niż monitory tradycyjne (kineskopowe CTR). Natomiast ustawodawca o takim podziale nie wspomina.

  • Obciążenie układu ruchu – objawia się bólem mięśni (okolice szyi, obręcz barkowa, plecy, ręce, dłonie), stanami zapalnymi stawów, zwyrodnieniami kręgosłupa. Ponadto może wystąpić choroba zawodowa, tzw. „zespół cieśni nadgarstka”, objawiająca się drętwieniem i bólem palców rąk i całych dłoni.

Przyczyną jest długotrwała praca statyczna mięśni szkieletowych, znaczne obciążenie kręgosłupa pozycją siedzącą, monotypowość i częsta powtarzalność ruchów dłoni, palców oraz niewygodne i wymuszone ułożenie dłoni przy klawiaturze i myszce. Oczywiście laptop uniemożliwia zapewnienie jednocześnie ergonomicznego ułożenia rąk i odpowiedniej odległości oczu od wyświetlacza. Zastosowanie zewnętrznej klawiatury i myszki rozwiązuje problem.

  • Promieniowanie – obecnie powszechnie stosowane monitory emitują promieniowanie jonizujące oraz optyczne podczerwone i nadfioletowe, których wartości są na tyle małe, że można je pominąć.
  • Pole elektromagnetyczne – monitor CRT emituje pola w szerokim paśmie częstotliwości, lecz ich wartość jest niewielka. Ich źródłem jest np. zasilacz, lampa kineskopowa, cewki układów odchylania wiązki elektronowej. Monitor mający certyfikat TCO emituje pole elektromagnetyczne o wartości pomijalnej z punktu widzenia fizjologii. Od wielu lat nie ma na rynku monitorów bez certyfikatu TCO. Pole elektromagnetyczne emitowane przez wyświetlacz LCD można porównać do pola żarówki.

Należy pamiętać, że pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego (§ 8 pkt 2 rozporządzenia). Obowiązek ten spoczywa na pracodawcy, który przekazuje pracownikom do pracy zarówno laptopy, jak i komputery stacjonarne.


Reklama

Po przeanalizowaniu powyższych czynników łatwo stwierdzić, że nie ma sensu zastanawiać się, czy laptop należy traktować jako monitor ekranowy. Czynniki szkodliwe są identyczne jak przy monitorze tradycyjnym, ryzyko pracy na stanowiskach wyposażonych w laptopy i komputery stacjonarne jest porównywalne. Wobec tego należy zapobiegać tak samo niekorzystnym skutkom zdrowotnym związanym z pracą przy komputerze, bez względu na jego rodzaj.

Wyposażenie stanowiska pracy oraz sposób rozmieszczenia jego elementów nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego i wzroku oraz być źródłem innych zagrożeń dla pracownika (ww. rozporządzenie).

Pracodawca powinien zapewnić pracownikowi monitor spełniający następujące wymagania:

  • znaki na ekranie powinny być wyraźne i czytelne,
  • obraz na ekranie powinien być stabilny, bez tętnienia lub innych form niestabilności,
  • jaskrawość i kontrast znaku na ekranie powinny być łatwe do regulowania w zależności od warunków oświetlenia stanowiska pracy,
  • regulacje ustawienia monitora powinny umożliwiać pochylenie ekranu co najmniej 20° do tyłu i 5° do przodu oraz obrót wokół własnej osi co najmniej o 120° – po 60° w obu kierunkach, co w wypadku zastosowania oddzielnej klawiatury i myszy nie powinno stwarzać problemów dla użytkowników laptopów,
  • ekran monitora powinien być pokryty warstwą antyodbiciową lub wyposażony w odpowiedni filtr; obecnie standardowe wyświetlacze laptopów spełniają ten warunek.

Pracodawca powinien umożliwiać dostosowanie stanowiska pracy do indywidualnych potrzeb i przyzwyczajeń pracownika, tj.:

  • powinna być zapewniona oddzielna podstawa monitora lub regulowany stół, co w wypadku laptopa jest możliwe przez zastosowanie regulowanej wysokości stołu,
  • ustawienie wyświetlacza względem światła powinno ograniczać olśnienie i odbicia światła,
  • klawiatura powinna stanowić osobny element wyposażenia podstawowego stanowiska pracy, a jej konstrukcja powinna umożliwić pracownikowi przyjęcie pozycji niepowodującej zmęczenia rąk i dłoni, tj. zapewniać możliwość regulacji kąta nachylenia w zakresie 0–15°, odpowiednią jej wysokość, matową powierzchnię klawiszy z kontrastowymi i czytelnymi znakami,
  • konstrukcja stołu powinna umożliwiać zróżnicowaną wysokość ustawienia monitora i klawiatury oraz wygodne dla pracownika ustawienie innych elementów wyposażenia stanowiska pracy, w tym wystarczającą powierzchnię do pracy z użyciem elementów wyposażenia stanowiska i wykonywania innych czynności związanych z pracą bez konieczności przyjmowania przez pracownika wymuszonej pozycji ciała, zachowanie odległości nie mniejszej niż 10 cm pomiędzy klawiaturą a przednią krawędzią stołu, ponadto powierzchnia blatu powinna być matowa oraz w miarę możliwości jasna,
  • wysokość stołu oraz krzesła powinna zapewniać naturalne położenie rąk przy obsłudze klawiatury z zachowaniem przynajmniej kąta prostego pomiędzy ramieniem i przedramieniem, odpowiedni kąt obserwacji ekranu w zakresie 20°–50°, dostateczną przestrzeń do umieszczenia nóg pod blatem,
  • krzesło powinno być stabilne, wyposażone w co najmniej pięciopodporową podstawę z kółkami i podłokietniki, zapewniające wygodną pozycję ciała i swobodę ruchów, mieć łatwo dostępną z pozycji siedzącej regulację wysokości siedziska i oparcia oraz jego pochylenia do tyłu, wyprofilowane siedzisko oraz oparcia dostosowane do naturalnego wygięcia kręgosłupa i ud, umożliwiające pełny obrót wokół osi pionowej krzesła,
  • stanowisko pracy powinno być wyposażone w uchwyt na dokument z regulacją ustawienia wysokości, pochylenia i odległości od pracownika, w pozycji minimalizującej uciążliwe ruchy głowy i oczu, pomiędzy monitorem a klawiaturą.

WAŻNE!

Reklama

Stanowisko pracy wyposażone w ekran powinno być usytuowane w pomieszczeniu w sposób zapewniający pracownikowi swobodny dostęp do tego stanowiska. Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić co najmniej 0,6 m, a między pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora – co najmniej 0,8 m.

Oświetlenie powinno zapewniać komfort pracy wzrokowej. Poziom natężenia oświetlenia powinien spełniać wymagania określone w Polskich Normach. Należy też pamiętać o zminimalizowaniu olśnienia od opraw, okien i innych płaszczyzn oraz od ekranu monitora przez zastosowanie np. zasłon, żaluzji, odpowiednich opraw oświetlenia elektrycznego.

PODSTAWA PRAWNA

  • Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (DzU z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (DzU nr 148, poz. 973)
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Idealny pierwszy dzień pracy - model First Day Experience

    Pierwszy dzień w nowej pracy - jak wygląda w modelu First Day Experience? Jak mógłby wyglądać idealny pierwszy dzień pracy?

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym wchodzi w życie - Izrael i Turcja

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym podpisana między Polską i Izraelem oraz umowa podpisana między Polską a Turcją wchodzą w życie dnia 1 maja i 1 czerwca 2021 r.

    Czym jest informacja starosty?

    Informacja starosty to dokument związany z zatrudnianiem cudzoziemców. To tzw. test rynku pracy. Czemu służy? Kiedy jest wymagana, a kiedy nie?

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków a prawo

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków będzie zgodne z prawem? MRPiT pracuje nad projektem ustawy.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - zmiana od 16 maja 2021 r.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - jaka zmiana od 16 maja 2021 r.? W ZUS ZUA i ZUS ZZA należy wskazać kod zawodu. Będą nowe wzory formularzy ZUS.

    Urlopy rodzicielskie 2022 - ważne zmiany

    Urlopy rodzicielskie w 2022 r. czekają ważne zmiany. Urlop rodzicielski dla ojca będą określać nowe zasady. Polska musi dostosować Kodeks pracy do unijnej dyrektywy work-life balance.

    Czy postojowe to pomoc publiczna?

    Postojowe z ZUS - czy to jest pomoc publiczna? Odpowiedź znajduje się w art. 15zzzh ust 1 ustawy covidowej.

    Zarobki studentów w 2021 r. [RAPORT]

    Zarobki studentów w 2021 r. zmalały. Ile zarabiają studenci w czasie pandemii? Jakie mają problemy?

    Kogo pracodawca powinien zapisać do PPK?

    PPK - kogo pracodawca powinien zapisać? 10 maja 2021 r. mija termin na zawarcie umowy o prowadzenie PPK. To już ostatni etap wdrażania PPK.

    Jak wybrać system kadrowo-płacowy?

    System kadrowo-płacowy powinien być dostosowany do działalności firmy. Jak wybrać? Oto garść użytecznych wskazówek.

    O co chodzi z tym kapitałem początkowym?

    Kapitał początkowy ma wpływ na wysokość emerytury. Jak to się dzieje? O co w tym wszystkim chodzi?

    Kodeks pracy 2021 a praca zdalna - zmiany

    Kodeks pracy w 2021 r. czekają zmiany. Znajdzie się w nim praca zdalna. Co się zmieni?

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przedłużony do 23 maja 2021 r.

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy będzie przedłużony do 23 maja 2021 r. Kiedy przysługuje?

    Niedziela handlowa - maj 2021

    Niedziela handlowa - maj 2021 r. ma aż 5 niedziel. Czy 2 maja, 9 maja, 16 maja, 23 maja lub 30 maja jest niedziela handlowa? Czy dzisiaj/jutro jest niedziela handlowa?

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" [RAPORT]

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" - ile wynagrodzeń w Polsce wypłacanych jest na czarno? Jakie są skutki takiego procederu?

    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi [PORADNIK]

    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi czyli szybka droga do legalizacji zatrudnienia w Polsce dla obywateli sześciu państw. Jak krok po kroku zatrudnić na podstawie oświadczenia?

    Wsparcie z urzędu pracy dla osoby niepełnosprawnej

    Wsparcie z urzędu pracy - z jakich usług i instrumentów pomocy może skorzystać osoba niepełnosprawna?

    Praca zdalna a rozwój pracownika

    Rozwój pracownika podczas pracy zdalnej - jak go zaplanować? Czy można zdalnie ocenić wydajność pracy i ryzyko odejścia pracownika?

    Szczepienia w zakładach pracy - jakie zasady?

    Szczepienia w zakładach pracy - zapisy ruszyły 4 maja 2021 r. Jakie są zasady organizowania szczepień przez pracodawców?

    Kampania "niezwalniam.pl"

    Kampania "niezwalniam.pl" została zainicjowana przez Polish Supply Management Leaders. Celem Kampanii jest promocja formuły elastycznego zarządzania kapitałem ludzkim oparta na wspieraniu długoterminowych relacji pracownik – pracodawca, która koncentruje się na zatrudnianiu pracowników na umowie o pracę. Infor.pl dołącza do partnerów medialnych kampanii.

    Można składać wnioski o zwolnienie z ZUS i postojowe z Tarczy 9.0

    Wnioski o zwolnienie z ZUS i postojowe z Tarczy 9.0 można składać od 4 maja 2021 r. Dla kogo przewidziano wsparcie z ZUS? Do kiedy można składać wnioski?

    Szczepienia w pracy przeciwko COVID - jak się zapisać?

    Szczepienia w pracy przeciwko COVID-19 - dla kogo? Jaka szczepionka będzie udostępniana? Kiedy zaczną się szczepienia w zakładach pracy? Jak się zapisać?

    Bezrobocie w Polsce najniższe w UE - marzec 2021 r.

    Bezrobocie w Polsce jest najniższe w całej UE. Potwierdzają to statystyki Eurostatu z marca 2021 r. Sprawdź, ile bezrobocie wynosi w poszczególnych państwach UE.

    Najczęstsze przyczyny zwolnień lekarskich w 2020 r. [RAPORT]

    Przyczyny zwolnień lekarskich w 2020 r. dotyczyły częściej niż zwykle zaburzeń psychicznych. Poznaj wyniki raportu ZUS.

    Ubezpieczenie zdrowotne dla wszystkich?

    Ubezpieczenie zdrowotne będzie dla wszystkich? Planowane jest zapewnienie ubezpieczenia zdrowotnego także bez rejestracji w urzędzie pracy. Od kiedy?