Nadgodziny w pracy

• Czym są nadgodziny?
• Kiedy praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna?
• Wynagrodzenie za nadgodziny
• Dodatek za nadgodziny
• Dodatek za nadgodziny – podstawa wynagrodzenia
• Czy pracownik może odmówić wykonania pracy w godzinach nadliczbowych?
• Kto nie musi wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych?
• Nadgodziny a czas wolny

Czym są nadgodziny?

Nadgodziny to potoczna nazwa pracy w godzinach nadliczbowych. Często, chcąc uzyskać dodatkowy dochód pracownicy zabiegają o nadgodziny. Z kolei w niektórych przypadkach pracodawcy wymagają od pracowników pracy ponad wymiar czasu, który ustalono w umowie o pracę.

Kiedy praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna?

Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii lub w razie szczególnych potrzeb pracodawcy.

Wynagrodzenie za nadgodziny

Pracownik pracujący w nadgodzinach ma prawo do wynagrodzenia wypłacanego niezależnie od normalnego wynagrodzenia przysługującego za ten czas pracy.

Dodatek za nadgodziny

Dodatek za nadgodziny wynosi:

1. 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

• w nocy,
• w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
• w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;

2. 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określone powyżej.

Dodatek - 100% wynagrodzenia przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej.

Dodatek za nadgodziny – podstawa wynagrodzenia

Podstawa wynagrodzenia, od której liczony jest dodatek za nadgodziny, powinna obejmować nie tylko wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje każdego miesiąca, lecz także wypłacane dodatki o charakterze stałym i regularnym.

Czy pracownik może odmówić wykonania pracy w godzinach nadliczbowych?

Pracownik nie może odmówić wykonania pracy w godzinach nadliczbowych, jeśli otrzymał takie polecenie służbowe (w formie ustnej lub dorozumianej). Pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego jedynie wtedy, gdy jego wykonanie byłoby sprzeczne z przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego

Kto nie musi wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych?

Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych dotyczy kobiet w ciąży, pracowników młodocianych czy osób opiekujących się dzieckiem poniżej 4. roku życia, którzy nie wyrazili zgody na taką pracę.

Nadgodziny a czas wolny

Pracodawca może udzielić pracownikowi na jego pisemny wniosek czasu wolnego w zamian za przepracowane nadgodziny. Wtedy pracownik nie otrzymuje dodatku za nadgodziny. Co istotne, zamiana nadgodzin na czas wolny może nastąpić wyjątkowo bez wniosku pracownika – w przedstawionym przypadku pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż przepracowane nadgodziny.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.