| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Leksykon kadrowca > Źródła prawa pracy

Źródła prawa pracy

Źródła prawa pracy - to wszelkiego rodzaju zapisy, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.
Źródła prawa pracy tworzą specyficzny, bardzo rozbudowany zbiór norm prawnych, znajdujący swoje odzwierciedlenie w wielu aktach prawnych o różnej randze, od przepisów o charakterze powszechnym, przez Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe kończąc na aktach ściśle odnoszących się do danej gałęzi prawa.
Regulację źródeł prawa pracy zawierają przepisy Kodeksu Pracy (art. 9 k.p.). Do źródeł prawa pracy zaliczymy:
• Konstytucję (nie wymienioną wprost, ale kryjącą się pod terminem ustawa – Konstytucja jest określana w literaturze jako „ustawa zasadnicza”),
• ustawy (np. Kodeks pracy),
• akty wykonawcze do ustaw (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop),
• układy zbiorowe pracy,
• inne, oparte na ustawie porozumienia zbiorowe (to źródło praw charakteryzujące się występowaniem przynajmniej po jednej jego stronie zbiorowości, czyli strony reprezentującej co najmniej 2 podmioty, w szczególności zbiorowość powinna odnosić się do strony pracowniczej (to np. związek zawodowy, rada pracowników). Nic nie stoi oczywiście na przeszkodzie, by obie strony występowały w charakterze zbiorowym (np. pracodawcę może reprezentować organizacja pracodawców), nie jest to jednak warunek konieczny uznania danego aktu za porozumienie zbiorowe. Dokument ten z założenia nie powinien się również odnosić do indywidualnie oznaczonego podmiotu. Porozumienie powinno być również oparte na ustawie, np. za takie uznamy porozumienie o stosowaniu układu zbiorowego pracy czy o zawieszeniu jego stosowania albo porozumienie w sprawie zwolnień grupowych. Niektórzy przedstawiciele doktryny do porozumień zbiorowych zaliczają również tzw. pakty socjalne. Jednakże orzecznictwo Sądu Najwyższego jest w tym przedmiocie podzielone),
• regulaminy (np. regulaminy pracy, regulaminy wynagradzania),
• statuty (np. statut szkół wyższych).
Katalog ten nie ma charakteru wyczerpującego, albowiem zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji źródłami powszechnego prawa, a więc także i prawa pracy, są ratyfikowane przez Polskę umowy międzynarodowe. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej obowiązującymi źródłami prawa stały się również akty wspólnotowe, w tym w szczególności najczęściej wydawane rozporządzenia, które maja charakter ogólny i obowiązujący w państwie członkowskim oraz wobec ich obywateli po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wejściu w życie. Drugim ważnym dokumentem unijnym jest dyrektywa, która wiąże jednak państwo dopiero po jej dostosowaniu do prawa polskiego, które z reguły następuje w drodze ustawy.
W doktrynie przedmiotu za źródła prawa pracy uznaje się również uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i poszczególnych ministrów – to dokumenty o charakterze wewnętrznym, wiążącym tylko jednostki organizacyjne podległe organowi je wydającemu.
W orzecznictwie wskazano także, że umowa spółki w zakresie w jakim reguluje prawa i obowiązki zatrudnionych w niej pracowników, będących wspólnikami, jest źródłem prawa pracy
Ustawodawca określił również rangę poszczególnych źródeł – ich hierarchię oraz reguły wykładni:
• postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych,
• postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych,
• postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, nie obowiązują (art. 9 k.p.),
• postanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia obejmującego ich układu ponadzakładowego (art. 24126 k.p.).

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Krystyna Kwapisz

Radca prawny.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »