ZUS puści długi w niepamięć: szykuje się rewolucja dla firm i osób fizycznych z długami sprzed 1999 r.

• W polskim systemie ubezpieczeń społecznych od lat tkwi ciężar tysięcy zaległych zobowiązań składkowych, których korzenie sięgają czasów sprzed fundamentalnej reformy z 1999 r.
• ZUS puści długi w niepamięć: szykuje się rewolucja dla firm i osób fizycznych z długami sprzed 1999 r.
• Kolejna niesprawiedliwość z ZUS? Tylko wybrańcy będą mieli umorzone długi, odsetki, koszty, opłaty. Kto i dlaczego? Co dokładnie zostanie umorzone?
• Czego ZUS nie umorzy? Kto nie zyska na zmianie? Wyłączenia, które zostają
• Kiedy ustawa wchodzi w życie?

W polskim systemie ubezpieczeń społecznych od lat tkwi ciężar tysięcy zaległych zobowiązań składkowych, których korzenie sięgają czasów sprzed fundamentalnej reformy z 1999 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieustannie podejmuje próby dochodzenia zaległych należności, ale efekty są symboliczne, a ponoszone koszty administracyjne – ogromne i wciąż niewspółmierne do zysków. Teraz rząd przygotowuje rozwiązanie, które raz na zawsze "skasuje" ten dawny bagaż długów wobec ZUS, pozwalając instytucji skupić się na tym, co jest realne do ściągnięcia. Bezskuteczna gonitwa za zobowiązaniami sprzed ćwierci wieku - być może niebawem się zakończy. Chodzi o projekt ustawy, który automatycznie umorzy stare należności – bez konieczności wypełniania kolejnych wniosków, toczenia długotrwałych sporów czy uciążliwych postępowań. Czy to sprawiedliwie? Jedni będą mieli umorzone długi ot tak - a drudzy nie - takie pierwsze głosy da się usłyszeć po ogłoszeniu projektu ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed 1.1.1999 r. (numer z wykazu: UDER108, dalej jako: projekt) .

ZUS puści długi w niepamięć: szykuje się rewolucja dla firm i osób fizycznych z długami sprzed 1999 r.

Projekt ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez ZUS, powstałych przed 1. stycznia 1999 roku, ma charakter wyraźnie deregulacyjny. Jego głównym założeniem jest definitywne zakończenie dochodzenia "historycznych zobowiązań składkowych" poprzez wprowadzenie mechanizmu, który sprawi, że określona kategoria należności po prostu przestanie istnieć w obrocie prawnym – i to bez angażowania w dodatkowe, często iluzoryczne procedury.

Kolejna niesprawiedliwość z ZUS? Tylko wybrańcy będą mieli umorzone długi, odsetki, koszty, opłaty. Kto i dlaczego? Co dokładnie zostanie umorzone?

Zakres projektowanej zmiany jest kompleksowy i obejmuje (co do zasady) wszystkie nieprzedawnione należności składkowe powstałe przed 1.1.1999 r., pod warunkiem że ich spłata nie została zabezpieczona hipoteką. Do umorzenia mają trafić:

1) umorzenie powstałych na podstawie ustawy z 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. poz. 137, z późn. zm.):

• nieprzedawnionych należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,
• dodatkowych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników nakładanych przez organy nadzorujące warunki pracy, jeżeli powstały przed 1 stycznia 1999 r.,
• składek na ubezpieczenie społeczne od świadczeń socjalnych związanych z urlopami górniczymi i zasiłkami socjalnymi wynikającymi z Układu zbiorowego pracy z 1991 r.,

2) umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałych przed 1 stycznia 1999 r. na podstawie innych przepisów, tj.:

• ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. poz. 145, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1995 r. poz. 333),
• ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. poz. 250, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych (Dz. U. poz. 156, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu (Dz. U. poz. 446, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. poz. 457, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. poz. 514, z późn. zm.),
• ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2002 r. poz. 85, z późn. zm.),

3) umorzenie wszystkich należności powiązanych z należnościami głównymi objętymi projektem, w tym:

• odsetek,
• dodatkowych opłat i opłat prolongacyjnych,
• kosztów upomnienia,
• kosztów i wydatków egzekucyjnych,

4) umorzenie z mocy prawa postępowań egzekucyjnych oraz zabezpieczających, które dotyczą należności objętych umorzeniem, i które nie zostały zakończone przed wejściem ustawy w życie,

5) zobowiązanie ZUS do przekazania właściwym organom egzekucyjnym zawiadomień o należnościach podlegających umorzeniu. Rozwiązanie to pozwoli między innymi zapobiec podejmowaniu czynności egzekucyjnych przez organy egzekucyjne, po umorzeniu zobowiązań, w szczególności dokonywaniu potrąceń, zajęć czy przekazywaniu środków na poczet umorzonych należności,

6) zobowiązanie ZUS do poinformowania syndyka masy upadłości o umorzeniu należności objętych projektowaną regulacją zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym.

Czego ZUS nie umorzy? Kto nie zyska na zmianie? Wyłączenia, które zostają

Projektowane zmiany nie obejmą należności zabezpieczonych hipoteką, które dotyczą 3,8 tys. płatników składek. Tego rodzaju zabezpieczenie, co do zasady, zapewnia realną możliwość zaspokojenia wierzytelności z majątku zobowiązanego o wymiernej wartości ekonomicznej. W przeciwieństwie do pozostałych należności sprzed 1999 r., dochodzenie wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie może prowadzić do faktycznego odzyskania należności głównej. Ponadto obowiązujące przepisy przewidują szczególne rozwiązania w zakresie skutków upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, które umożliwiają ich dochodzenie z przedmiotu hipoteki również po upływie tego terminu, co uzasadnia pozostawienie tych należności poza zakresem projektowanego umorzenia. Z tego względu należności zabezpieczone hipoteką będą nadal dochodzone w dotychczasowym trybie. W odniesieniu do płatników składek, którzy nadal prowadzą działalność gospodarczą, zastosowanie będą miały przepisy dotyczące pomocy publicznej.

Na zmianie nie skorzystają też siłą rzeczy osoby, które mają długi względem ZUS po 1 stycznia 1999 r.

Kiedy ustawa wchodzi w życie?

Obecnie projekt ustawy znajduje się na etapie prac rządowych. Proponuje się wejście w życie projektowanej ustawy pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Podsumowując, jednym z najważniejszych praktycznych skutków projektu jest automatyczne umorzenie toczących się postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, które dotyczą należności objętych nowymi przepisami. Oznacza to, że jeśli wobec danego podmiotu trwa obecnie egzekucja z tytułu zaległości sprzed 1999 roku (i nie jest zabezpieczona hipoteką), postępowanie zostanie zamknięte. ZUS będzie przy tym zobowiązany do poinformowania właściwych organów egzekucyjnych o tym, że dane należności uległy umorzeniu. Dla przedsiębiorców, którzy od lat maglują się z wezwaniami do zapłaty lub postępowaniami komorniczymi dotyczącymi dawnych lat, oznacza to realną ulgę i definitywne zamknięcie sprawy.

Źródło: projekt ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed 1.1.1999 r. (numer z wykazu: UDER108) .