Umowa zlecenia a umowa o pracę

• Różnice między zleceniem a umową o pracę - zasiłek chorobowy
• Brak uprawnień wynikających ze stosunku pracy
• Brak stabilizacji zatrudnienia i ochrony przed zwolnieniem
• Korzyści dla firmy
• Obchodzenie przepisów prawa

Różnice między zleceniem a umową o pracę - zasiłek chorobowy

Po przeanalizowaniu zalet i wad zawierania umów cywilnoprawnych w miejsce umów o pracę, zdecydowanie więcej jest tych drugich w odniesieniu do pracowników. Mianowicie osobie zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia, nie gwarantuje ona minimalnego wynagrodzenia za pracę, nie przysługują jej również żadne uprawnienia w postaci urlopów czy wynagrodzenia chorobowego. W tym ostatnim przypadku zleceniobiorcy wypłacany jest zasiłek chorobowy, ale dopiero po upływie 90 dni od dnia zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Dlatego, jeżeli zleceniobiorca nie zadeklaruje zleceniodawcy, że chce podlegać ubezpieczeniu chorobowemu, wówczas zasiłek chorobowy nie jest mu wypłacany na podstawie dostarczanych zwolnień lekarskich.

Brak uprawnień wynikających ze stosunku pracy

W przypadku wspomnianych już urlopów, które uregulowane zostały szczegółowo w Kodeksie pracy, przepisy te nie mają zastosowania do zleceniobiorców, ponieważ Ci podlegają przepisom Kodeksu cywilnego. W tej sytuacji zleceniobiorca umawia się indywidualnie ze zleceniodawcą w kwestii swojej nieobecności w firmie. Ponadto świadczenie usług w drodze umowy cywilnoprawnej nie wlicza się do stażu pracy i może to uniemożliwić takiej osobie skorzystanie z określonych uprawnień przewidzianych przepisami prawa pracy, jak np. z urlopu wychowawczego, dni opieki nad dzieckiem. Takim osobom po zakończeniu współpracy nie jest także wydawane świadectwo pracy, lecz w to miejsce na prośbę danego zleceniobiorcy wydane może być zaświadczenie wskazujące okres i typ współpracy, które i tak nie ma wpływu na przyznanie określonych uprawnień w przyszłości. Często również osoby zatrudnione w drodze umowy zlecenia czy dzieło pomijane są w kwestii typowania do szkoleń czy wypłaty wszelkich nagród w postaci np. premii uznaniowej, która przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na podstawie umów o pracę (chyba że zostanie wprowadzony odpowiedni zapis w umowie zlecenia lub zawarty aneks do umowy o odpowiedniej treści przyznający zleceniobiorcy określoną nagrodę pieniężną).

Polecamy produkt: Umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2017 r.

Brak stabilizacji zatrudnienia i ochrony przed zwolnieniem

Umowa cywilnoprawna może zostać rozwiązana przez zleceniodawcę w każdym czasie i bez podawania jakiejkolwiek przyczyny, co powoduje, że zleceniobiorca nie ma zagwarantowanej stabilizacji zatrudnienia, gdyż co do zasady współpraca może zakończyć się z dnia na dzień. Brak jest w tym przypadku ochrony przewidzianej w kodeksie pracy w zakresie rozwiązywania umowy o pracę. Ochrona przed zwolnieniem nie dotyczy także kobiet w ciąży. I tu przykładowo pracownica zatrudniona na podstawie umowy na okres próbny, umowy na czas określony czy na czas wykonania określonej pracy jest chroniona przez przepisy prawa pracy  przed rozwiązaniem stosunku pracy. Dzieje się tak, jeżeli jedna z takich umów zawarta została na okres dłuższy niż 1 miesiąc i ulegałaby rozwiązaniu po upływie 3 miesiąca ciąży, wówczas bowiem pracodawca ma obowiązek z mocy prawa przedłużyć taką umowę do dnia porodu (art. 177 par. 3 k.p.). W przypadku umów cywilnoprawnych takie przepisy nie mają zastosowania.

Porozmawiaj o tym na FORUM

Korzyści dla firmy

Dla spółek umowy cywilnoprawne niosą zdecydowanie więcej korzyści niż zatrudnianej osobie, ponieważ dotyczą one przede wszystkim odprowadzanych składek do ZUS i opodatkowania, gdyż ze strony firmy nie ma obowiązku opłacania składki chorobowej, a w przypadku studentów zleceniodawca w ogóle zwolniony jest z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Koniecznym jest jednak przypomnienie, że z takich ulg firmy mogą korzystać zaledwie do końca 2015 r., ponieważ już od stycznia 2016 r. wprowadzony zostanie powszechny obowiązek oskładkowania umów zleceń w przypadku, gdy wynagrodzenie będzie przekraczać kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Firma współpracując z daną osobą na podstawie umowy cywilnoprawnej, ma również inne dodatkowe korzyści, ponieważ nie ponosi ona kosztów np. w zakresie wypłaty wynagrodzenia za czas urlopu, przestoju, choroby czy macierzyństwa, gdyż przy umowie zlecenia czy umowie o dzieło przepisy zawarte w kodeksie pracy normujące powyższe kwestie, nie obowiązują.  Jest to znaczna oszczędność zwłaszcza przy zatrudnianiu większej liczby zleceniobiorców. Ponadto w razie wypadku przy pracy zleceniodawca nie musi wypłacać poszkodowanym osobom jakichkolwiek odszkodowań, a w razie problemów finansowych spółki i związanej z tym niewypłacalności nie zawsze ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (odprowadzanie składek na FGŚP obowiązkowe jest tylko wtedy, gdy zleceniobiorca od wypłacanego wynagrodzenia odprowadza składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe).

Umowa zlecenie - kiedy podatek a kiedy ZUS?

Obchodzenie przepisów prawa

Firmy stosując umowy cywilnoprawne w miejsce umów o pracę, narażają się na ogromne ryzyko, ponieważ bardzo często takie umowy mogą być uznane za umowy o pracę i postrzegane jako omijanie prawa. Przede wszystkim osoba świadcząca dane usługi nie ma obowiązku podporządkowania się swojemu przełożonemu, o czym stanowi art.. 22 k.p., definiując pojęcie stosunku pracy. Zleceniobiorcy nie obowiązują też stałe godziny pracy, ponieważ ma on znacznie większą swobodę w wykonywaniu swoich czynności i tym samym prawo do samodzielnego organizowania sobie pracy własnej, również jego obowiązki może wykonywać za niego osoba trzecia.

Należy pamiętać, że jeżeli praca ma być wykonywana w warunkach określonych w art. 22 k.p., czyli na podstawie podporządkowania, osobiście, odpłatnie, w określonym ściśle miejscu i czasie to umowa ta postrzegana będzie jako umowa o pracę. Art. 281  § 1 stanowi, że zawarcie umowy cywilnoprawnej z osobą, która świadczy pracę w powyższych warunkach, stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika i zagrożone jest karą grzywny w wysokości od 1000 do 30.000 tys. zł.

Inspektor pracy lub osoba świadcząca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej może wnieść powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli mimo nazwy zawartej umowy jej elementy przemawiają za stosunkiem pracy. Oznacza to, że jeżeli elementy zawarte w umowie zlecenia typowe dla stosunku pracy mają charakter przeważający w stosunku do cech, jakie powinny dominować w umowie cywilnoprawnej to jest to naruszenie prawa. Art. 22 (1) k.p. wyraźnie wskazuje, że zatrudnienie w powyższych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Oznacza to, że zarówno  sam charakter umowy, jak i sposób wykonywanej pracy mogą zostać podważone i uznane za stosunek pracy.

Oprócz samego powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, poszkodowany pracownik może wystąpić o zapłatę brakującej części wynagrodzenia, np. za nadgodziny, urlopy i wszelkie inne świadczenia.

Podstawa prawna:

• Art. 22, 22 (1), 177 par. 3 k.p , art. 281  § 1  ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1974 Nr 24, poz. 141 z późn.zm.)
• Art. 734 - 751 -ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)