Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wola stron przy umowie o dzieło a obowiązek ubezpieczenia społecznego

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Wola stron przy umowie o dzieło a obowiązek ubezpieczenia społecznego
Wola stron przy umowie o dzieło a obowiązek ubezpieczenia społecznego
shutterstock
Czy można nazwać umowę – umową o dzieło, pomimo iż wypełnia przesłanki innej umowy, tylko po to, aby uniknąć obowiązku ubezpieczenia społecznego? Co jeśli wolą stron jest nieopłacanie składek na ubezpieczenie? Czy nazwa umowy i wola stron mają znaczenie?
rozwiń >

Wola stron a nazwa umowy

Wolą stron nie można modyfikować ustawy. Nie można wykluczyć obowiązku ubezpieczenia społecznego, jeżeli istnieje i tak wynika z danego stosunku prawnego. Pomimo swobody umów i woli stron, strony nie mogą nazwać umową o dzieło zobowiązania, którego przedmiotem nie jest dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.

Nie jest więc dopuszczalne celowe zawieranie umów, które nie powodują obowiązku ubezpieczeń, tylko po to aby tego obowiązku uniknąć, a umowa w rzeczywistości jest np. umową zlecenia czy o umową pracę a nie umową o dzieło. Strony nie mogą nadać więzi prawnej przymiotu umowy o dzieło, jeśli wynikające z tej umowy relacje (prawa i obowiązki stron) nie odpowiadają właściwości tego stosunku prawnego.

Kontrola umów przez ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) często kwestionuje zawarte umowy o dzieło, które w istocie powinny być umowami o pracę czy też umowami zlecenia albo świadczenia usług – z których wynikałby obowiązek podlegania m.in. ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu. Wszystko zależy od charakteru wykonywanych czynności, ich częstotliwości, powtarzalności, zakresu podporządkowania i np. elementów twórczych (utworu, który ewentualnie powstaje przy wykonywaniu umowy o dzieło). Istotne jest więc to jakimi indywidualnymi cechami, istotnymi z punktu widzenia treści umowy mają charakteryzować się wykonywane prace. Istotna jest też wola stron (choć nie najważniejsza). Wszystko podczas kontroli bada ZUS.

Problem kwalifikacji umów prawa cywilnego pod kątem powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego jest przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego i zapadło w tej kwestii wiele orzeczeń (zob. np. wyrok z dnia 4 marca 2020 r., I UK 389/18; z dnia 11 marca 2020 r., III UK 51/19; z dnia 2 września 2020 r., I UK 170/19).

Oznaczenie dzieła

Najmniej istotna jest nazwy umowy. "Oznaczeniem" dzieła nie jest hasłowe określenie w umowach rodzaju wykonywanych prac. Dzieło na etapie układania więzi prawnej musi zostać precyzyjnie sparametryzowane, gdyż przyjmujący do wykonania dzieło rozliczany jest z efektu, a nie ze staranności swojej pracy

Wykonywanie badań diagnostycznych pojazdów w ramach umowy o dzieło

Przykładowo wykonywanie przeglądów technicznych pojazdów, tj. specjalistycznych badań diagnostyki (np. samochodów, motorów i ciągników) posiadając do ich wykonywania odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie – w ramach umowy o dzieło, może być zakwestionowane i uznane przez ZUS a następnie przez sądy (jeżeli dojdzie do odwołania od decyzji ZUS) jako inny rodzaj umowy, np. zlecenia czy o świadczenie usług. Tak więc każdorazowo oceniany jest sposób wykonywania umowy, a w szczególności realizowanie przez strony - nawet wbrew postanowieniom umowy - cech charakterystycznych dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych.

Swoboda umów a obowiązek ubezpieczeń

W ramach zasady swobody umów (art. 3531 k.c.) strony mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, o ile jego treść lub cel nie sprzeciwia się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wolą stron nie można jednak modyfikować ustawy, w tym ustawodawstwa ubezpieczeń społecznych. Nie można zatem wolą stron wykluczyć obowiązku ubezpieczenia społecznego. Strony nie mogą nazwać umową o dzieło zobowiązania, którego przedmiotem nie jest dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r., II UK 201/12; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2022 r., III USK 319/21).

Umowa o dzieło a zlecenia i świadczenie usług

Przy umowie zlecenia nacisk nie koncentruje się na oznaczeniu efektu, ale na oznaczeniu kategorii czynności (usługi) podlegającej wykonaniu.

Przy umowie o dzieło punkt ciężkości ukierunkowany jest na efekt finalny. Umowę o dzieło różni od umowy oświadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Taki sprawdzian będzie zaś możliwy do przeprowadzenia tylko wówczas, gdy ustalone przez strony parametry dzieła będą wskazywać na uzyskanie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. W przypadku umowy o dzieło ustawodawca położył bowiem nacisk na oznaczenie efektu czynności, a nie na określenie kategorii czynności, które ich wykonawca ma zrealizować.

Jeżeli strony chcą wykonać zobowiązanie poza obszarem działania ustawy systemowej, to są zobowiązane dołożyć szczególnej staranności przy określaniu przedmiotu zobowiązania. Nie może być on konstruowany szablonowo i uniwersalnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16). 

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 1510)

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360)

PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Umowa o pracę
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Najpopularniejszym sposobem zawierania stosunku pracy jest:
    powołanie
    mianowanie
    umowa o pracę
    spółdzielcza umowa o pracę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Główny Inspektor Pracy na Kongresie „Dialog o gospodarce”
    Katarzyna Łażewska-Hrycko, Główny Inspektor Pracy, wzięła udział w panelu dyskusyjnym „Rynek pracy i jego wpływ na konkurencyjność działających przedsiębiorstw”. Debata była częścią Kongresu „Dialog o gospodarce”, zorganizowanego w Warszawie przez Federację Pracodawców Polskich w dniach 23-24 listopada 2022 r.
    Nowe kwoty przychodu decydujące o zmniejszeniu lub zawieszeniu świadczeń emerytalno-rentowych
    Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informuje, że od 1 grudnia 2022 r. zmieniają się kwoty miesięcznego przychodu powodujące zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń emerytalno-rentowych.
    Konkurs ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych 25 listopada 2022 r. ogłosił postępowania konkursowe na prowadzenie rehabilitacji leczniczej.
    Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
    W listopadzie 2022 r. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich zgłosił się do Minister Rodziny i Polityki Społecznej Marleny Maląg o wyjaśnienie w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ZUS. Do RPO zgłosił się w tej sprawie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wskazując na powtarzający się problem warunków umarzania należności.
    Europejski Filar Praw Socjalnych – 5 lat obowiązywania
    W listopadzie 2023 r. minęło 5 lat od ogłoszenia Europejskiego Filaru Praw Socjalnych (EFPS). Jakie są najważniejsze wytyczne EFPS? Czy UE poradziła sobie z ich wdrożeniem, czy też może trzeba zmienić zasady dostosowując je do aktualnych realiów na rynku pracy?
    Wyjazdy służbowe – jaka jest odpowiedzialność pracodawcy w kwestii bezpieczeństwa?
    W ramach zapewnienia bezpieczeństwa pracownikowi posługującemu się autem służbowym, pracodawca musi zadbać o przeglądy techniczne auta oraz jego sprawne i kompletne wyposażenie, ale również kontrolować czas spędzony w podróży. Jednak obie strony – pracodawca i pracownik – muszą być świadome, że zaniechanie lub niedopilnowanie swoich obowiązków może prowadzić do kolizji drogowych, a w najgorszym przypadku do poważnych wypadków śmiertelnych.
    Firmy IT coraz chętniej zatrudniają pracowników zza granicy
    Rośnie znaczenie pracowników transgranicznych w IT, wynika z badania Gartner. Już blisko 60 proc. firm IT zatrudnia specjalistów zza granicy, którzy pracują wyłącznie zdalnie. Liczba ta w ciągu ostatnich trzech latach podwoiła się.
    ZUS: Od grudnia pracujący renciści i wcześniejsi emeryci mogą dorobić więcej
    Osoby, które pobierają świadczenia z ZUS i jednocześnie pracują, a nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, od grudnia będą mogły dorobić więcej do budżetu domowego. Niższy, bezpieczny próg limitu zwiększa się o ponad 227 zł brutto.
    Jakich kwalifikacji pracowników potrzebują pracodawcy?
    Według ekspertów z Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE) niezbędne jest silniejsze powiązanie edukacji i rynku pracy. Autorzy raportu „Zapotrzebowanie na kompetencje i kwalifikacje w regionalnych branżach wiodących” podkreślają rosnące znaczenie umiejętności. Wykształcenie formalne schodzi w opiniach pracodawców na drugi plan – aż w 80% ogłoszeń o pracę brak wymagań dotyczących wykształcenia. Zdaniem ekspertów to przejaw zmian na rynku pracy. Otwiera się era potwierdzonych umiejętności – kwalifikacji rynkowych.
    66 proc. górników na razie nie myśli o tym, co będzie robić „po węglu”
    Mimo świadomości koniecznego wygaszania wydobycia węgla w Polsce tylko jedna trzecia górników deklaruje, że zastanawiała się, co będzie robić po zamknięciu kopalni. 30 proc. zamierza się przekwalifikować, a 15 proc. – założyć własną działalność. W tym obszarze bardziej aktywni są górnicy z Wielkopolski, których zdecydowana większość spodziewa się zamknięcia kopalni w ciągu najbliższej dekady.
    Polskie weto w Brukseli wobec projektów unijnych
    Ministerstwo Sprawiedliwości postuluje zawetowanie dyrektywy ograniczającej zachęty inwestycyjne w Polsce. Minister zapowiedział, że zaapeluje o weto rządu w tej sprawie podczas wtorkowego posiedzenia Rady Ministrów.
    „Powrót do zdrowia – powrót do pracy” po kryzysie psychicznym
    Doświadczyłeś kryzysu psychicznego i nie możesz wrócić do dotychczasowej pracy? Praca, którą wykonywałeś jest dla Ciebie zbyt dużym obciążeniem i zastanawiasz się jakie zawody możesz obecnie wykonywać? Zgłoś się do nas! Pomożemy Ci się przekwalifikować i znaleźć nowe zatrudnienie.
    Szanse Polaków na własne „M”
    To będzie jedna z ważniejszych debat w Pracodawcach RP. Już sam temat wskazuje na to, że rozmowa będzie dotyczyła ogromnej części naszego społeczeństwa. Szanse Polaków na własne „M”.
    Rynek pracy odporny na zawirowania w gospodarce
    Stopa bezrobocia w październiku 2022 r. wyniosła 5,1 proc., podobnie jak we wrześniu - podał GUS.
    Ustawa o fundacji rodzinnej już w Sejmie. Dobra wiadomość dla polskich firm
    Projekt ustawy o fundacji rodzinnej, który wpłynął właśnie do Sejmu, odzwierciedla najlepsze praktyki europejskie w zakresie zabezpieczania aktywów na pokolenia, odnosząc je do polskich realiów. Są duże szanse, że ustawa zostanie uchwalona w I kwartale 2023 roku – uważa Konfederacja Lewiatan.
    Integracja Ukraińców na rynku pracy – będzie raport pracodawców, NGO i administracji
    Przedstawiciele administracji publicznej, pracodawców, organizacji pozarządowych, związków zawodowych i urzędów pracy uważają, że konieczne jest wspólne wsparcie integracji na polskim rynku pracy osób, które uciekły przed wojną w Ukrainie. Podczas okrągłego stołu prezentowany był projekt Lewiatana dotyczący aktywizacji zawodowej Ukraińców.
    Jak zielona transformacja wpływa na zdrowie?
    Zapraszamy na premierę raportu, który przedstawia pozytywne skutki zdrowotne wprowadzenia opracowanych i planowanych inicjatyw oraz strategii dla mieszkańców Unii Europejskiej i środowiska na jej terenie.
    Notebooki dla uczniów i nauczycieli powinno dostarczyć wiele firm
    W przetargu na dostawę 750 tys. notebooków dla uczniów oraz 450 tys. dla nauczycieli powinna zostać wyłoniona nie jedna firma a kilka - uważa Rada ds. EdTech Konfederacji Lewiatan.
    Na widok tych ogłoszeń kandydaci wpadają w szał - co denerwuje pracowników w ofertach pracy?
    Portal pracy RocketJobs.pl zapytał swoich użytkowników jak powinno wyglądać dobre ogłoszenie o pracę. Na podstawie ich odpowiedzi, w ramach kampanii Jak pisać SPOKO ogłoszenia o pracę, powstała specjalna platforma edukacyjna dla firm i rekruterów. Z danych portalu wynika m.in., że dobrze skonstruowana pod względem treści oferta zwiększa zainteresowanie kandydatów o ok. 80% .
    Praktyczne informacje o PUE ZUS – webinaria dla płatników składek
    Zgodnie z przepisami od 1 stycznia 2023 r. każdy, kto jest płatnikiem składek, ma ustawowy obowiązek posiadania profilu na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. PUE ZUS umożliwia dostęp online do wielu usług ZUS, jest źródłem informacji i daje możliwość samodzielnego tworzenia dokumentów, dlatego warto założyć swój profil jak najszybciej.
    Sytuacja FUS będzie stabilna, ale nadal będzie on deficytowy
    W latach 2023–2027 Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) nadal pozostanie deficytowy, co oznacza konieczność dalszego zasilania go m.in. dotacją z budżetu państwa – wynika z najnowszej prognozy ZUS.
    Rynek pracy 2023
    Jakie zmiany szykują się na polskim ryku pracy dla młodych osób w 2023 r.? Dlaczego wśród Polaków jest niski poziom aktywności zawodowej? Czy będzie obowiązywało stypendium stażowe i pożyczka edukacyjna?
    Umowy cywilnoprawne 2023 – wskazówki ZUS-u
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) ma prawo kontrolować zawierane umowy cywilnoprawne i kwestionować ich kwalifikację prawną. Jeżeli więc zamierzasz podpisać umowę o dzieło i zastanawiasz się czy wykonywane czynności nie będą się kwalifikowały jednak pod umowę zlecenia czy świadczenia usług – sprawdź poniższe przykłady i wytyczne ZUSu.
    Co przeszkadza kandydatom w ofertach pracy?
    Dobrze skonstruowana pod względem treści oferta zwiększa zainteresowanie kandydatów o ok. 80%
    Wypowiedzenie umowy zlecenia 2023
    Umowa zlecenia wygasa na ogół przez wykonanie zleconej czynności – zdarzają się jednak sytuacje kiedy trzeba wypowiedzieć umowę. Jak to zrobić? Czy każdą umowę zlecenia można wypowiedzieć? Czy za wypowiedzenie grożą jakieś konsekwencje prawne?