Kategorie

Prawna ochrona stosunku pracy kobiet w ciąży

Justyna Perkowska
Pracodawca musi pamiętać, że stosunek pracy pracownicy w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem.

Rozmowa z mecenasem Maciejem Bogusławskim z kancelarii radcowskiej Chmaj i Wspólnicy.

  • W jakich przypadkach stan ciąży nie chroni kobiet przed rozwiązaniem stosunku pracy?

Stan ciąży nie chroni kobiety przed rozwiązaniem stosunku pracy w kilku przypadkach. Pierwszym z nich jest ogłoszenie przez pracodawcę upadłości bądź likwidacji zakładu pracy. Drugi to rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem z winy leżącej wyłącznie po stronie pracownika. Chodzi tu o trzy sytuacje, kiedy pracownica dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, gdy popełni w czasie trwania umowy o pracę przestępstwo, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie jej na zajmowanym stanowisku (jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem), oraz utraci kwalifikacje konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Trzecim przypadkiem jest możliwość rozwiązania umowy z pracownicą zatrudnioną na okres próbny, przy czym czas trwania takiej umowy nie może być dłuższy niż miesiąc. Natomiast ostatnią sytuacją, która umożliwia zwolnienie kobiety w ciąży jest zatrudnienie jej na czas zastępstwa innego pracownika.
W pewnych przypadkach, zwłaszcza przy likwidacji bądź upadłości firmy, pracodawca jest jednak zobowiązany do porozumienia się ze związkiem zawodowym. Przy czym skuteczność rozwiązania umowy z taką pracownicą nie jest uzależniona od wyrażenia na to zgody przez związek. Pracodawca może rozwiązać taką umowę jednostronnie, a związek zawodowy musi jedynie wypowiedzieć się co do terminu rozwiązania takiej umowy.

  • W jakich systemach czasu pracy, przewidzianych przez Kodeks pracy, dopuszczalne jest zatrudnianie kobiet w ciąży?

Co do zasady zatrudnianie kobiet w ciąży dopuszczalne jest w każdym systemie czasu pracy. Zatrudnienie to jest w pewnych sytuacjach ograniczone, m.in. wtedy gdy mowa jest o tzw. elastycznych systemach czasu pracy. Chodzi tu np. o system pracy weekendowej bądź o pracy w systemie równoważnym. W takich przypadkach pracodawca zawsze musi pamiętać o tym, że obowiązuje go zakaz zatrudniania kobiety w ciąży dłużej niż 8 godzin dziennie, a także w nadgodzinach czy w porze nocnej. Zasada elastyczności jest więc w przypadku kobiet w ciąży ograniczona. System podstawowy jest wolny od ograniczeń, natomiast w systemie zmianowym pracodawca musi również pamiętać o porozumieniu się z pracownicą, żeby tak dostosować godziny zmian, aby nie naruszały wymogów nałożonych przez Kodeks pracy.

  • Czy pracownica wykonująca pracę polegającą na dozorze bazy danych może odmówić wykonywania interwencji w godzinach nocnych w sytuacji, gdy dowie się, że jest w ciąży?

Pracownica może odmówić takich interwencji. Kobieta w ciąży może odmówić świadczenia pracy w godzinach nocnych. Za godziny w porze nocnej uważa się 8 kolejnych wybranych przez pracodawcę godzin (np. między 21.00 a 7.00 rano). Pracodawca nie może zmusić pracownicy w ciąży do pracy w takim zakresie czasowym, gdyż jest ona chroniona przepisami Kodeksu pracy.
Należy jednak zwrócić uwagę na dwie kwestie, zwłaszcza gdy pracownikiem jest kobieta w ciąży. Po pierwsze, osoba taka nie może świadczyć pracy dłużej niż 8 godzin na dobę. Po drugie nie może ona pracować w nadgodzinach. Jeżeli więc pracownica jest zobowiązana do pojawienia się w pracy w nocy w wymiarze przekraczającym 8 godzin na dobę albo w wymiarze, który można uznać za nadgodziny, to w takim przypadku może ona odmówić świadczenia pracy w tym zakresie. Pracodawca natomiast powinien zwolnić ją z wykonywania takiej pracy. Odpowiednim rozwiązaniem byłoby tu zapewnienie pracownicy w ciąży innej pracy albo porozumienie się co do dokładnych godzin świadczenia pracy.

  • Czy podróżowanie samochodem służbowym można uznać za warunki szkodliwe dla pracownicy w ciąży wykonującej pracę w terenie w charakterze przedstawiciela handlowego?

Rozporządzenie w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet nie zawiera żadnego postanowienia co do zakazu zatrudniania kobiety w ciąży przy pracy o takim charakterze. Natomiast to, że wspomniane rozporządzenie nie zawiera wprost takiego zakazu, nie świadczy jeszcze o tym, że pracodawca może zatrudniać na takim stanowisku dowolną osobę i wymagać od niej świadczenia takiej pracy.
Rozporządzenie w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet zawiera jednak pewne regulacje dotyczące np. ograniczenia w zatrudnianiu w tzw. pozycji wymuszonej. Z punktu widzenia pracownicy w ciąży jazdę samochodem służbowym można uznać za pracę w pozycji wymuszonej. Stąd też pracodawca może porozumieć się z pracownicą co do wykonywania przez nią przez okres ciąży innej pracy lub zwolnić ją całkowicie ze świadczenia pracy. Najlepszym rozwiązaniem byłoby dostarczenie przez pracownicę do zakładu pracy zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań dotyczących pracy w takim charakterze (zaświadczenie może zawierać tezę, że drgania spowodowane długą jazdą samochodem mogą źle wpływać na zdrowie i rozwój dziecka oraz samopoczucie kobiety w ciąży). Pracodawca powinien dostosować jej pracę do wymagań stawianych przez lekarza.
W każdym przypadku wykonywania przez pracownicę w ciąży pracy polegającej na całodziennym poruszaniu się samochodem należy dojść z nią do porozumienia i ustalić, czy dla pracownicy spodziewającej się dziecka (jak i dla samego dziecka) taka praca nie będzie powodowała negatywnych skutków. Warto również podkreślić, że pracownicy w ciąży nie należy wysyłać w delegację, chyba że wyrazi na to zgodę.
W związku z powyższym, mimo że ww. rozporządzenie nie zawiera wyraźnego zakazu wykonywania wspomnianej pracy przez kobietę w ciąży, należy jednak w każdej takiej sytuacji zachować dużą elastyczność.
Pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy na czas nieokreślony zostało przedstawione oświadczenie o wypowiedzeniu umowy.

  • Jeżeli w czasie biegu okresu wypowiedzenia pracownica dostarczyła pracodawcy zaświadczenie o stanie ciąży, czy pracodawca ma obowiązek cofnąć to wypowiedzenie?

Tak, pracodawca ma obowiązek cofnąć takie wypowiedzenie, mimo że Kodeks pracy reguluje sytuacje ochrony pracownika jedynie przed złożeniem tego wypowiedzenia. Nie reguluje już sytuacji po złożeniu wypowiedzenia. Jednak z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że w każdym takim przypadku pracodawca powinien cofnąć oświadczenie o wypowiedzeniu umowy i umożliwić pracownicy wykonywanie pracy świadczonej dotychczas.


Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiała Justyna Perkowska

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.