Emerytura z urzędu i słynny art. 24a ustawy o FUS. Kiedy, dla kogo i dlaczego?

• Emerytura z urzędu i słynny art. 24a ustawy o FUS. Kiedy, dla kogo i dlaczego?
• Emerytura z urzędu i słynny art. 24a ustawy o FUS. Jak wypowiada się w sprawie orzecznictwo?

Emerytura z urzędu i słynny art. 24a ustawy o FUS. Kiedy, dla kogo i dlaczego?

Czego dotyczy słynny już art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749, dalej jako: FUS, tj. tzw. emerytura z urzędu?

• 1. Emeryturę, o której mowa w art. 24, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
• 2. Emeryturę przyznaje się od dnia osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury, a w przypadku gdy wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy była wstrzymana - od dnia, od którego podjęto jej wypłatę.
• 3. Emeryturę oblicza się zgodnie z art. 26, z uwzględnieniem ust. 4 i 5.
• 4. Na wniosek osoby, której emeryturę przyznano z urzędu w latach 2009-2013, emeryturę oblicza się ponownie zgodnie z art. 183.
• 5. Na wniosek osoby, która spełniła warunki do emerytury określone w art. 46 i 50, jednakże nie wystąpiła z wnioskiem o jej przyznanie, ponownie oblicza się wysokość emerytury zgodnie z art. 53 i 56.
• 6. Emerytura obliczona na zasadach określonych w ust. 2-5 nie może być niższa od pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy.

Tak wskazuje przepis - zatem o co tu chodzi? Czyli tłumaczymy z języka prawniczego na język polski.

Emerytura jest przyznawana z urzędu osobie, która:

• Osiągnęła ustawowy wiek emerytalny (obecnie: 65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet) LUB wiek uprawniający do emerytury kapitałowej
• Ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy (finansowanej z FUS) ORAZ
• Spełnia ogólne przesłanki do emerytury (okres składkowy i nieskładkowy).

Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy USTAEJE w dniu, od którego przyznano emeryturę. NIE MA MOŻLIWOŚCI pobierania jednocześnie renty i emerytury. Emerytura zastępuje rentę – to tzw. „świadczenie ekwiwalentne”.

Emerytura z urzędu i słynny art. 24a ustawy o FUS. Jak wypowiada się w sprawie orzecznictwo?

• Przyznanie emerytury z urzędu w miejsce pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 maja 2021 r., III AUa 354/19.Teza: Uregulowania prawne zawarte w art. 24a (w powiązaniu z art. 101a) ustawy o emeryturach i rentach stanowią wyjątek od generalnej zasady wszczynania postępowania emerytalno-rentowego na wniosek, przewidując automatyzm w przyznaniu renciście prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego.
• Uzyskanie prawa do emerytury a prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 marca 2021 r., III AUa 974/20, teza: Stosownie do art. 24a ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, emeryturę, o której mowa w art. 24 ww. ustawy, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przepis ten jest klarowny w swej treści i rodzi obowiązek przyznania przez ZUS automatycznie z urzędu prawa do emerytury renciście od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, bez konieczności złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Przepis ten nie daje osobie uprawnionej możliwości wyboru późniejszej daty, od jakiej emerytura zostanie przyznana – poprzez złożenie wniosku w późniejszym terminie – gdyż jest ona przyznawana z urzędu, od dnia osiągnięcia przez tę osobę powszechnego wieku emerytalnego.
• Automatyzm w przyznawaniu dotychczasowemu renciście świadczenia emerytalnego. Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2018 r., II UK 540/17, teza: Zgodnie z art. 24a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.), w przypadku osoby pobierającej świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy świadczenie emerytalne przyznaje się z urzędu zamiast dotychczasowej renty i to z chwilą osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury. Obowiązujące przepisy przewidują tym samym automatyzm w przyznawaniu dotychczasowemu renciście świadczenia emerytalnego. Oznaczało to konieczność przyznania wnioskodawcy z urzędu prawa do emerytury od dnia 18 czerwca 2015 r., nie zaś od daty późniejszej, jak domagał się tego wnioskodawca.