REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Postępowanie dowodowe w sprawach pracowniczych

Marcin Świerżewski

REKLAMA

W sporze z pracownikiem o zapłatę za nadgodziny, zaległe wynagrodzenie czy o odszkodowanie za zwolnienie ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy.

Zagadnienie ciężaru dowodu reguluje art. 6 k.c., stwierdzając, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zdarzają się też sytuacje, w których następuje przeniesienie ciężaru dowodu na drugą stronę procesu. Dzieje się tak najczęściej ze względu na potrzebę ochrony słabszej strony, np. pracownika będącego w sporze z pracodawcą. Biorąc powyższe pod uwagę, niezbędne jest ustalenie, w jaki sposób przepis ten jest stosowany w praktyce.

Autopromocja

Kiedy sąd nie uwzględni roszczenia o przywrócenie do pracy >>

Wszczęcie sporu przed sądem pracy

Proces sądowy w każdej sprawie pracowniczej inicjuje powód żądający udzielenia mu przez sąd ochrony jego praw. Na nim spoczywa też obowiązek wskazania pozwanego, który staje się jego przeciwnikiem procesowym. Osoby te mają sprzeczne interesy. Powód domaga się zadośćuczynienia jego roszczeniu przez pozwanego, a nie mogąc tego osiągnąć na drodze polubownej, wstępuje na drogę sądową.

Powód ma obowiązek przedstawienia podstawy faktycznej swojego powództwa, czyli opisania zdarzeń będących źródłem jego żądania. Samo twierdzenie powództwa nie wystarczy sądowi do uznania, że jest ono prawdziwe. Niezbędne jest udowodnienie tego twierdzenia przez świadków, za pomocą dokumentów bądź przesłuchania stron. Warto podkreślić, że przy wyrokowaniu sąd ustali taki stan faktyczny, jaki wyniknie ze złożonych przez strony dowodów. Sąd nie ma obowiązku samodzielnego poszukiwania dowodów, z wyjątkiem szczególnych przypadków, takich jak m.in. nieporadność strony działającej bez pełnomocnika.

WAŻNE!

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Bierna postawa strony może doprowadzić do przegranej. Nie ma więc znaczenia, po której stronie sporu sądowego się pozostaje, gdyż zawsze należy aktywnie uczestniczyć w procesie i przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń.

W przepisach prawa pracy istnieją wyjątki od zasady zawartej w art. 6 k.c. i określa się je jako odwrócenie ciężaru dowodu. W takiej sytuacji z powoda na pozwanego przenosi się obowiązek wykazania sądowi swoich racji, co ilustrują poniższe przykłady.

Jak zaskarżyć ugodę zawartą przed sądem pracy >>

Rozwiązanie stosunku pracy

Zwolnienie pracownika z pracy w trybie dyscyplinarnym najczęściej kończy się sporem w sądzie. Spór wszczyna pracownik, a mimo to nie musi udowadniać, że nie naruszył w ciężki sposób spoczywających na nim obowiązków. Obowiązek wykazania prawdziwości przyczyny zwolnienia spoczywa na pozwanym pracodawcy. Stanowisko to podzielił Sąd Najwyższy w wyroku z 6 lutego 1997 r., w którym stwierdził, że jeżeli pracownik zwolniony z pracy w trybie dyscyplinarnym wystąpi do sądu o odszkodowanie albo o przywrócenie do pracy, ciężar udowodnienia faktów potwierdzających ciężkie naruszenie obowiązków przez pracownika spoczywa na pracodawcy. Pracodawca będzie musiał dodatkowo udowodnić winę umyślną lub co najmniej rażące niedbalstwo pracownika w naruszeniu jego podstawowych obowiązków (I PKN 68/96). Tego rodzaju działanie pracodawcy jest niezbędne, aby sąd uznał, że pracodawca był uprawniony do rozwiązania z pracownikiem umowy bez wypowiedzenia.


W razie sporu z powodu rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę na czas nieokreślony to pracodawca ma obowiązek wykazania, że decyzja ta była uzasadniona oraz że przyczyny wskazane w uzasadnieniu rozwiązania umowy faktycznie miały miejsce. Rolą pracownika (w procesie – powoda) będzie wykazanie, że wypowiedzenie jest nieuzasadnione (wyrok SN z 8 marca 1977 r., I PRN 17/77). Podstawą powództwa pracownika o odszkodowanie lub przywrócenie do pracy będzie art. 45 k.p., a pracodawca powinien dołożyć starań, aby wykazać przed sądem, że jego decyzja była prawidłowa.

Nieprawidłowa dokumentacja pracownicza

Pracodawca jest zobowiązany do prowadzenia dokumentacji pracowniczej, obejmującej co najmniej ewidencję czasu pracy, listę obecności i listę płac. Należyte prowadzenie tej dokumentacji ma istotne znaczenie, ponieważ służy ona jako dowód przed sądem pracy w sporach o zapłatę za nadgodziny bądź zaległe wynagrodzenie. Sąd Najwyższy w wyroku z 14 maja 1999 r. stwierdził, że pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie prowadzi list obecności, list płac ani innej dokumentacji ewidencjonującej czas pracy pracownika i wypłacanego mu wynagrodzenia, musi liczyć się z tym, że na nim będzie spoczywał ciężar udowodnienia nieobecności pracownika, jej rozmiaru oraz wypłaconego wynagrodzenia (I PKN 62/99).

Właściwość sądu w sprawach z zakresu prawa pracy >>

WAŻNE!

Dbałość w prowadzeniu dokumentacji pracowniczej może często decydować o wygranej pracodawcy w sądzie pracy. Zaniechania w tym zakresie w trakcie procesu nie są z reguły możliwe do naprawienia.

Sąd Najwyższy w wyroku z 23 listopada 2001 r. podniósł, że nie można przyjąć, iż ciężar dowodu w zakresie czasu pracy obarcza wyłącznie pracownika, który dochodzi roszczeń z tym związanych (I PKN 678/00). To pracodawca jest zobowiązany prowadzić ewidencję czasu pracy z uwzględnieniem pracy w godzinach nadliczbowych, którą udostępnia na żądanie pracownika. A zatem sąd powinien wymagać od pracodawcy przedłożenia takiej dokumentacji, a w przypadku jej braku uzyskać szczegółowe wyjaśnienia odnośnie do zgłaszanych przez pracowników roszczeń. Najprostszym sposobem obrony przed niezasadnymi roszczeniami pracownika jest przedkładanie na żądanie sądu prawidłowo prowadzonej dokumentacji odzwierciedlającej rzeczywisty stan rzeczy.

Szkoda w powierzonym mieniu

Do odwrócenia ogólnej reguły ciężaru dowodu dochodzi również przy powierzeniu mienia pracownikowi. Powstanie szkody w mieniu skutkuje obowiązkiem jej naprawienia. Przepisy ustanawiają domniemanie, że to pracownik ponosi pełną odpowiedzialność za powierzone mu mienie. Jest to korzystne dla pracodawcy, ponieważ to on inicjuje spór sądowy w sprawie o naprawienie szkody. Zadanie pracodawcy sprowadza się do wykazania przed sądem wielkości szkody oraz prawidłowego powierzenia mienia pracownikowi, na pracowniku zaś spoczywa obowiązek wykazania, że szkoda powstała nie z jego winy, lecz wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. Odwrócenie ciężaru dowodu na niekorzyść pracodawcy zachodzi, gdy pracownik wytoczy powództwo z tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu na podstawie art. 183b § 1 k.p.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 6 lutego 1997 r. (I PKN 68/96, OSNP 1997/18/339),
  • wyrok SN z 8 marca 1977 r. (I PRN 17/77, PiZS 1978/5/70),
  • wyrok SN z 14 maja 1999 r. (I PKN 62/99, OSNP 2000/15/579),
  • wyrok SN z 23 listopada 2001 r. (I PKN 678/00, OSNP-wkł. 2002/7/9).
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Symbole religijne w miejscu pracy

Symbole religijne w miejscu pracy to temat bardzo kontrowersyjny. Z jednej strony mamy wolność do wyrażania i uzewnętrzniania swoich przekonań religijnych a pracodawca i współpracownicy nie mogą z tego powodu dyskryminować a z drugiej strony pracodawca może wprowadzić zakaz noszenia w miejscu pracy jakichkolwiek widocznych symboli wyrażających przekonania światopoglądowe lub religijne.

Wyższe emerytury i wynagrodzenia od lipca 2024 r. Dla kogo?

Od 1 lipca zwiększają się minimalne wynagrodzenie za pracę i minimalna stawka godzinowa. Jak to może wpłynąć na emeryturę?

Już niedługo praca od poniedziałku do czwartku. Zmiany w Kodeksie pracy już niedługo. Czy szkoły też będą otwarte 4 dni w tygodniu?

Wkrótce czeka nas nowelizacja Kodeksu pracy. Projekt ustawy jest już w Sejmie. Czego będą dotyczyć zmiany?

Od 1500 zł do 45 000 zł kary grzywny dla pracodawcy za wypłatę wynagrodzenia wyższego niż wynikające z zawartej umowy o pracę

Kiedy pracodawca może otrzymać karę aż do 45000 zł za wypłatę wynagrodzenia wyższego niż wynikające z zawartej umowy o pracę? 

REKLAMA

Dni wolne w Boże Ciało 2024 r. Kiedy można odwołać z urlopu

Okazuje się, że podczas zbliżającego się długiego weekendu w dniach 30 maja do 2 czerwca 2024 roku - pracodawca może odwołać pracownika z urlopu. Nie uchroni pracowników od tego nawet wolny czwartek i święto Bożego Ciała. Kiedy można odwołać z urlopu? Czy pracownik musi odebrać telefon od pracodawcy w trakcie urlopu wypoczynkowego?

Renta wdowia 2024 r. Ile, dla kogo, kiedy

Zmienią się zasady przyznawania świadczeń osobom owdowiałym. W Sejmie trwają prace nad nowym świadczeniem, tzw. rentą wdowią, którego celem jest wsparcie wdów i wdowców po śmierci małżonka.

Od 1000 zł do 30 000 zł kary grzywny dla pracodawcy za zatrudnienie pracownika na umowie śmieciowej

Zatrudnienie pracownika na umowie śmieciowej może skończyć się dla pracodawcy karą grzywny w wysokości od 10000 zł do 30000 zł. Kiedy umowa cywilnoprawna wyczerpuje znamiona stosunku pracy i należy zmienić ją na umowę o pracę?

Czas pracy kierowcy autobusu - nowe przepisy od 22 maja 2024 r.

Czas pracy kierowców autobusów - zmiany od 22 maja 2024 roku wynikają z wdrożenia przepisów UE. Zmiany dotyczą m.in. przerw w pracy kierowców i wydłużenia doby do 25 godzin.

REKLAMA

ABW szuka łowców szpiegów. Jakie warunki musi spełnić kandydat?

Rząd Polski buduje 15 delegatur Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w terenie. Głównym wyzwaniem jest brak osób z przygotowaniem kontrwywiadowczym - informuje wtorkowa gazeta "Rzeczpospolita". ABW nie podaje dokładnej liczby osób, które planuje przyjąć do służby.

Sygnalista – dlaczego Polska ma problem z przepisami o ochronie sygnalistów? [WYWIAD]

Ustawa o ochronie sygnalistów - "[…] istnieje szansa, że ustawa wejdzie w życie jeszcze w tym roku." O problemach Polski z wdrożeniem ustawy opowiada dr Łukasz Bolesta.

REKLAMA