REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Majątkowe prawa autorskie pracowników

Cezary Mak

REKLAMA

Pracodawcy przysługują prawa autorskie do utworu, który był tworzony przez pracownika w ramach wykonywania obowiązków służbowych. Jednak formalnie do chwili przekazania utworu pracodawcy prawa autorskie należą do pracownika.

Często wykonywanie obowiązków pracowniczych związane jest z działalnością twórczą pracowników, której efektem końcowym jest powstanie utworu pracowniczego o indywidualnym charakterze.

Autopromocja

Zasady dotyczące korzystania oraz ochrony utworów pracowniczych zawierają przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (zwanej dalej prawem autorskim). Przewidziane w tej ustawie zasady dotyczące ochrony autorskich praw majątkowych do utworów pracownika różnią się od ogólnych zasad dotyczących ochrony praw twórców niebędących pracownikami.

Prawa autorskie do utworu pracowniczego>>

Decyduje wola stron stosunku pracy

Zgodnie z ogólną zasadą prawa autorskiego przysługuje ono twórcy, jeśli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 1 prawa autorskiego). Takim właśnie wyjątkiem jest przepis art. 12 ust. 1 przedmiotowej ustawy, który stanowi, że jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa autorskie prawa majątkowe z chwilą przyjęcia utworu, w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Wynika z tego, że jeżeli pracodawca i pracownik nie umówili się inaczej w umowie o pracę, prawo do utworu pracowniczego przechodzi na pracodawcę z chwilą przyjęcia go. Do chwili dostarczenia utworu pracodawcy formalnie autorskie prawa majątkowe należą do pracownika.

Nie wszystkie jednak przejawy twórczej działalności pracownika należą do pracodawcy. Dotyczy to jedynie tych utworów pracowniczych, które zostały stworzone w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Przykład

Pracownik biura architektonicznego w swoich normalnych godzinach pracy tworzy dla innej firmy projekty. Powstałe w ten sposób utwory, mimo że zostały stworzone na służbowym komputerze i w czasie pracy w biurze, należą do pracownika.

WAŻNE!

Przepis art. 12 prawa autorskiego, który jest przepisem szczególnym w stosunku do innych przepisów tej ustawy, dotyczy jedynie stosunków pracy nawiązanych w drodze umowy o pracę. Nie dotyczy on więc cywilnoprawnych form świadczenia pracy.

Do ochrony majątkowych praw autorskich utworów pracowniczych stworzonych w ramach zatrudnienia cywilnoprawnego będą miały zastosowanie ogólne zasady dotyczące ochrony praw twórcy.

Przykład

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o dzieło wykonuje fotografie dla czasopisma. Bez specjalnej klauzuli zawartej w tej umowie albo w odrębnej umowie (zwanej licencją) pracodawca nie będzie uprawniony do korzystania z wykonanych przez pracownika fotografii na zasadzie dorozumianej woli stron.

Ustawodawca w art. 12 prawa autorskiego, który zezwala pracodawcy na dorozumiane korzystanie z utworów pracownika, posługuje się zwrotem „umowa o pracę”, a skoro tak, to przepis ten dotyczy wszystkich rodzajów umów o pracę (na czas: nieokreślony, określony, wykonania określonej pracy oraz na zastępstwo i na okres próbny).

Pracownik zawsze pozostanie autorem>>

Utwory pracownicze stworzone przez pracowników tymczasowych zatrudnianych na podstawie umowy o pracę na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy w braku odmiennej woli stron przechodzą na agencję pracy tymczasowej, która jest dla tych pracowników pracodawcą (art. 1 ustawy z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych).

Własność praw autorskich do programu komputerowego

Prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, jeśli umowa nie stanowi inaczej (art. 74 § 3 prawa autorskiego). Wskazany przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do pozostałych przepisów przedmiotowej ustawy, w tym przepisu art. 12. Podstawowa różnica między prawami do programów komputerowych a innymi utworami sprowadza się do tego, że w przypadku autorskich praw majątkowych do programów komputerowych pracodawca znajduje się w lepszej sytuacji niż w przypadku innego rodzaju utworów pracowniczych. Staje się on właścicielem programów komputerowych stworzonych przez pracownika w ramach obowiązków pracowniczych bez względu na podstawę świadczenia pracy (kodeksową czy cywilnoprawną), chyba że w umowie o pracę lub umowie cywilnoprawnej strony postanowiły inaczej (wyrok SN z 9 stycznia 2001 r., I PKN 493/00).

Przykład

Pracownik na podstawie umowy o dzieło tworzy oprogramowanie komputerowe dla firmy. Jeżeli strony tej umowy nie postanowiły inaczej, oprogramowanie stworzone przez pracownika w ramach przyjętego zamówienia określonego w ww. umowie będzie należeć do pracodawcy.


Granice korzystania z utworu pracowniczego

Prawo do korzystania z utworów pracowniczych przez pracodawcę na zasadzie dorozumianej woli stron nie ma charakteru absolutnego. Pracodawca korzysta z tych utworów w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron (art. 12 ust. 1 prawa autorskiego).

Przy ocenie pierwszego z wymienionych kryteriów bierze się pod uwagę rodzaj wykonywanych przez pracownika zadań, a zgodny zamiar stron umowy należy przede wszystkim łączyć z przedmiotem działalności pracodawcy. W celu uniknięcia ewentualnych sporów powstałych na tle interpretacji ww. pojęć najlepszym wyjściem byłoby wyraźne wymienienie w umowie o pracę pól eksploatacji, w których obrębie pracodawca posiadałby prawo do korzystania z utworu pracowniczego i skali uzgodnionej eksploatacji (np. zasięgu czasowego, terytorialnego).

Na jakich pracowników powinni stawiać pracodawcy>>

W razie braku takiego zapisu w umowie o pracę przedmiotowe prawa majątkowe będą należeć do pracodawcy także po ustaniu zatrudnienia, jeżeli pracownik stworzył utwory pracownicze w związku z wykonywaniem obowiązków pracowniczych.

Pracownik nie będzie mógł również domagać się od pracodawcy zwrotu stworzonych przez siebie w okresie zatrudnienia utworów pracowniczych, albowiem z chwilą dostarczenia utworu następuje przejście autorskich praw majątkowych na rzecz pracodawcy.

Pracodawca i pracownik mogą również wskazać w umowie określającej zasady korzystania z utworów pracowniczych wysokość odrębnego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi za stworzone przez niego utwory. Brak takiego postanowienia spowoduje, że pracownikowi nie będzie przysługiwało dodatkowe wynagrodzenie z tytułu stworzenia przedmiotowych utworów. Będzie miał prawo do podwyższenia wynagrodzenia przez sąd w razie rażącej dysproporcji między jego wynagrodzeniem a korzyściami, jakie z tego tytułu osiąga pracodawca (art. 44 prawa autorskiego).

Podstawa prawna:

  • wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2001 r. (I PKN 493/00, OSNP 2002/17/407).
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Projekt rozporządzenia: Wyższe uposażenie zasadnicze funkcjonariuszy CBA

    Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2024 średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej powinien wynieść 120%. Z tego względu planowane jest podniesienie stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego.

    Możesz otrzymać 5025 zł na naukę języka, studia podyplomowe, kurs prawa jazdy i inne - rusza nowy program WUP

    Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie uruchamia projekt „Małopolski Pociąg do Kariery – sezon I". WUP zachęca: chcesz nauczyć się języka? Skończyć kurs prawa jazdy? Zdobyć nowe umiejętności zawodowe? Jeśli odpowiedź brzmi pozytywnie należy śledzić informacje i przystąpić do rekrutacji, która rusza prawdopodobnie w kwietniu 2024 r. Można otrzymać nawet 5025 zł!

    Działalność socjalna. Wczasy pod gruszą – dofinansowanie do wypoczynku ze środków ZFŚS to najpopularniejsze świadczenie socjalne

    Wczasy pod gruszą to jedna z form działalności socjalnej. Polega na dofinansowaniu wypoczynku pracowników ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wczasy pod gruszą powinny być wsparciem dla pracowników w gorszej sytuacji materialnej.

    Nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych

    W lutym 2024 r. wydano nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych m.in. w administracji publicznej. Okazuje się, że wciąż istnieje wiele barier proceduralnych, instytucjonalnych, organizacyjnych i kompetencyjnych, które utrudniają czy wręcz nawet uniemożliwiają osobom ze szczególnymi potrzebami (w tym z niepełnosprawnościami) udział w procesach rekrutacyjnych oraz świadczenie pracy w urzędach. Wciąż jest wiele do zrobienia.

    REKLAMA

    Separacja jak rozwód - nie otrzymasz odprawy po zmarłym małżonku

    Czym jest separacja? Jakie są skutki majątkowe separacji? Kto ma prawo do odprawy po śmierci pracownika? Czy mając separację należy się odprawa po zmarłym małżonku? Ile wynosi odprawa pośmiertna?

    Waloryzacja emerytur 2024 – tabela netto

    Waloryzacja emerytur od 1 marca 2024 roku - o ile procent wzrosną emerytury? Kiedy będzie wypłata pierwszych wyższych emerytur? Tabela przedstawia podwyżki emerytur od 1 marca 2024 roku. Ile wynoszą kwoty netto emerytur po waloryzacji?

    Mama 4+ czyli emerytura matczyna w 2024 roku [WYWIAD]

    Mama 4 plus w 2024 roku - to już 5 lat funkcjonowania świadczenia w Polsce. Czy w tym czasie zmieniły się przepisy? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać RSU? Ile wynosi rodzicielskie świadczenie uzupełniające do końca lutego, a ile od 1 marca 2024 roku? Jakie dokumenty dołączyć do wniosku? Czy na emeryturze matczynej można pracować? Czy ojcowie pobierają emeryturę matczyną? Na te i inne pytania odpowiada rzecznik ZUS województwa dolnośląskiego Iwoną Kowalską-Matis

    Nie możesz pójść do ZUS i załatwić sprawy? Możesz wysłać pełnomocnika. Trzeba tylko wypełnić formularz ZUS PEL

    Za pomocą formularza ZUS PEL klienci Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogą udzielić pełnomocnictwa do załatwiania swoich spraw. Formularz można pobrać ze strony internetowej www.zus.pl lub z PUE ZUS. Druk jest także dostępny w każdej placówce ZUS.

    REKLAMA

    W styczniu 2024 r. wzrosło bezrobocie w Polsce! Czy to jest wzrost sezonowy?

    Wzrosło bezrobocie w Polsce. W styczniu stopa bezrobocia wyniosła 5,4%. W grudniu 2023 r. bezrobocie wynosiło 5,1%, a w listopadzie 5,0%.

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. Trwa kampania BHP w cyfrowym świecie pracy

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. To zarządzanie pracą przez sztuczną inteligencję może mieć ogromny wpływ na jakość świadczonej pracy, jej ilość jak i utratę. Świat pracy i rynek się zmieniają - ale w tym wszystkim najważniejszy jest człowiek, nie kapitał. Konieczne jest więc budowanie wiedzy, doświadczenia i zaufania przez informowanie pracowników i zasięganie ich opinii oraz umożliwienie im udziału w projektowaniu i wdrażaniu technologii i systemów cyfrowych w nowej postindustrialnej erze pracy. „Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla ciebie. Dobre dla firmy” – tak głosi kampania „Bezpieczeństwo pracy w świecie cyfrowym”, która jest prowadzona w latach 2023-2025. Kampania odbywa się w ramach projektu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy.

    REKLAMA