Kategorie

Czy sąd może przywrócić do pracy bezprawnie zwolnionego związkowca, zatrudnionego na umowę okresową

Michał Culepa
Michał Culepa
Michał Culepa Culepa
Michał Culepa Culepa
Zwolniony bezprawnie, szczególnie chroniony związkowiec będzie miał prawo żądania przywrócenia do pracy także wówczas, gdy jest zatrudniony na czas określony. Tak orzekł w wyroku z 12 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 4/10, Dz.U. Nr 135, poz. 912).
Reklama

Michał S. był zatrudniony w spółce O. od października 2007 r., najpierw na podstawie umowy o pracę na okres próbny, później na podstawie umowy o pracę na czas określony. Umowa ta została zawarta 1 stycznia 2008 r. na okres 5 lat – do końca 2012 r. Wkrótce Michał S. zaczął w spółce organizować związki zawodowe. We wrześniu 2009 r. założył wraz z dwoma kolegami z pracy Tymczasową Komisję Zakładową działającą pod egidą NSZZ „Solidarność”. Nowa organizacja związkowa pozyskała wkrótce kilkunastu członków – pracowników spółki. Mogła więc rozpocząć regularną działalność jako zakładowa organizacja związkowa. Michał S. – jako przewodniczący ZOZ – 15 września 2009 r. skierował pismo do prezesa zarządu spółki O. o założeniu zakładowej organizacji związkowej. Pismo to zostało odebrane przez prezesa 18 września. Jednak już 15 września Michał S. został wezwany przez pracodawcę i otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. Ponieważ był zatrudniony na podstawie umowy na czas określony, pracodawca nie podał przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Nie dokonał też konsultacji z zakładową organizacją związkową – bo nie miał takiego obowiązku. Artykuł 38 Kodeksu pracy nakazuje wprawdzie pracodawcy zawiadomić o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy, ale obowiązek ten dotyczy jedynie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony.

Michał S. skierował sprawę do sądu, żądając przywrócenia do pracy. Jednak i z tym roszczeniem był problem, gdyż art. 50 § 3 k.p. przewiduje możliwość uzyskania przez pracownika wyłącznie odszkodowania, jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Zasady tej nie stosuje się m.in. wobec pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego albo w stosunku do pracownika – ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego, którzy zostaliby bezprawnie zwolnieni.

W efekcie Michałowi S. nie mogłoby przysługiwać przywrócenie do pracy – mimo ewidentnego złamania przepisów przez pracodawcę (wypowiedział bowiem umowę pracownikowi szczególnie chronionemu – przewodniczącemu zakładowej organizacji związkowej). Rozpatrujący sprawę Sąd Rejonowy w P. skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne w kwestii zgodności z konstytucją wspomnianych wyżej art. 38 i 50 Kodeksu pracy.


Rozstrzygnięcie trybunału

Reklama

Trybunał Konstytucyjny nie zajmował się kwestią konsultacji związkowej z art. 38 k.p. – w tym zakresie sprawę umorzył ze względu na niedopuszczalność orzekania (kwestia zgodności z konstytucją art. 38 k.p. wykraczała bowiem poza zakres sprawy).

Natomiast odnośnie do art. 50 § 3 k.p. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 lipca 2010 r. (sygn. akt P 4/10) orzekł, że przepis ten – w zakresie, w jakim pomija prawo pracownika znajdującego się pod ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o związkach zawodowych, do żądania przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie – jest niezgodny z konstytucją.

Uzasadniając rozstrzygnięcie trybunał wskazał, że sankcje wobec pracodawcy – zarówno cywilne (odszkodowanie uregulowane w k.p.), jak i karne (art. 35 ustawy o związkach zawodowych) nie wystarczają do prawidłowej realizacji wolności związkowej i reprezentowania praw pracowniczych.

Ukaranie pracodawcy i nakaz zapłaty odszkodowania na rzecz bezprawnie zwolnionego związkowca nie rozwiązują najważniejszego problemu – niemożności przywrócenia do pracy usuniętego z zakładu pracy działacza związkowego, który był zatrudniony na czas określony. Przewidziana w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych szczególna ochrona trwałości stosunku pracy działaczy związkowych odnosi się bowiem do wszystkich stosunków pracy, bez względu na podstawę ich nawiązania (umowa o pracę, powołanie, mianowanie, wybór, spółdzielcza umowa o pracę). Nie ma również znaczenia, czy stosunek pracy został nawiązany na czas nieokreślony czy na czas określony, ani w jakim wymiarze czasu pracy pracownik jest zatrudniony.

Efektem całkowitego braku możliwości wystąpienia z roszczeniem wobec pracodawcy o przywrócenie do pracy może być uniemożliwienie działalności związkowej. Pracownicy zakładający i przewodzący związkom zawodowym są szczególnie narażeni na konflikty z pracodawcami. Są wprawdzie chronieni przed zwolnieniem, ale ta ochrona jest często iluzoryczna. To zaś godzi w konstytucyjną zasadę wolności zrzeszeń i wolności działalności związkowej.

Wnioski z orzeczenia

Niezgodność z konstytucją art. 50 § 3 k.p. uniemożliwiającego przywrócenie do pracy zwolnionego za wypowiedzeniem związkowca zatrudnionego na czas określony nie oznacza, że każde takie roszczenie powinno być uwzględnione.

Zasadą jest nadal możliwość zasądzenia wyłącznie odszkodowania. Natomiast na zasadzie wyjątku pracownik będący działaczem związkowym, chroniony na mocy art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o związkach zawodowych, będzie mógł teraz żądać albo przywrócenia do pracy, albo odszkodowania. O tym zaś, co się należy pracownikowi – związkowcowi decydować będzie sąd.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?