Zakładowa organizacja związkowa

Nie, jeżeli pracownik należy do organizacji związkowej, która zrzesza mniej niż 10 pracowników, to nie ma potrzeby konsultowania zamiaru wypowiedzenia mu umowy o pracę z tą organizacją. Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 pracowników (art. 25¹ ust. 1 ustawy o związkach zawodowych - DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.). Organizacje, które zrzeszają mniej niż 10 pracowników, wprawdzie nie przestają być zakładowymi organizacjami związkowymi, lecz tracą uprawnienia, jakie przepisy przewidują dla związków zawodowych działających na szczeblu zakładowym w zakresie zajmowania stanowiska w indywidualnych (np. wyrażanie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z chronionym działaczem związkowym) oraz zbiorowych (np. uczestniczenie w wydawaniu regulaminów pracy, wynagrodzenia) sprawach ze stosunku pracy.

Na podstawie art. 25¹ ust. 2 zakładowa organizacja związkowa przedstawia pracodawcy co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po tym kwartale informację o liczbie jej członków. Pracodawca nie ma obowiązku wzywać o dostarczenie cokwartalnej informacji organizacji, która jej nie przekazała. Problem pojawia się natomiast w sytuacjach, gdy pracodawca nie wie, jaka jest liczba członków organizacji związkowej, gdyż organizacja nie realizuje nałożonego na nią obowiązku wynikającego z art. 25¹ ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. W tej sytuacji pracodawca z ostrożności, aby nie narazić się na późniejszy zarzut sprzecznego z prawem dokonania wypowiedzenia umowy o pracę może skonsultować ten zamiar z organizacją związkową. Jeżeli okaże się, że organizacja ta zrzesza mniej niż 10 pracowników, to czynności przez nią dokonane będą uznane za bezskuteczne. Pracodawca może również wnieść do sądu pracy powództwo oparte na art. 189 k.p.c. o ustalenie nieistnienia uprawnień organizacji związkowej. W procesie tym sąd na wniosek powoda - pracodawcy zobowiąże organizację do przedstawienia liczby jej stanu osobowego.

Zaniechanie przedstawiania przez organizację związkową cokwartalnej informacji o liczbie swoich członków uprawnia pracodawcę do powiadomienia właściwego prokuratura okręgowego w celu wszczęcia postępowania uregulowanego w art. 36 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Na wniosek prokuratora okręgowego sąd rejestrowy w razie stwierdzenia, że organ związku zawodowego prowadzi działalność sprzeczną z ustawą, przez co należy rozumieć również niewykonywanie nałożonych obowiązków, wyznacza termin, co najmniej 14 dni, na dostosowanie działalności tego organu do obowiązującego prawa. W ten sposób sąd rejestrowy będzie mógł zobowiązać organizację związkową do ujawnienia liczby swoich członków.