Wynagrodzenie za pracę w święta - jak rozliczać?

Wynagrodzenie za pracę w święta

Pracownikowi wykonującemu pracę w święto przysługuje, oprócz wynagrodzenia, także dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w tym dniu. Takie jest stanowisko Sądu Najwyższego. Natomiast według PIP oraz resortu pracy pracownikowi przysługują dwa 100% dodatki - jeden z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej, a drugi z racji pracy w święto. O tym, jak rozliczyć się z pracownikiem, decyduje pracodawca.

Praca w święto

Praca w święto może być dozwolona m.in.:

• w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
• w ruchu ciągłym;
• przy pracy zmianowej;
• przy niezbędnych remontach;
• w transporcie i w komunikacji;
• w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych;
• przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób;
• w rolnictwie i hodowli;
• przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności w:

- zakładach świadczących usługi dla ludności,

- gastronomii,

- zakładach hotelarskich,

- jednostkach gospodarki komunalnej,

- zakładach leczniczych i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych,

- zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku;

• w stosunku do pracowników zatrudnionych w weekendowym systemie czasu pracy,
• przy wykonywaniu prac polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej odbieranych poza terytorium Polski, jeżeli zgodnie z przepisami obowiązującymi odbiorcę usługi, dni świąteczne są u niego dniami pracy

- art. 151¹⁰ Kodeksu pracy.

Za pracę w święto, w przypadkach, kiedy praca jest dozwolona, uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina. Wtedy jednak trzeba zwrócić uwagę, by godziny pracy w święto nie pokryły się z czasem pracy w roboczym dniu.

Przykład

Za pracę w święto u pracodawcy X uważa się pracę wykonywaną między godz. 7.00 w tym dniu a godz. 7.00 w następnym dniu. 12 listopada 2021 r., a więc w dniu następnym po Narodowym Święcie Niepodległości, pracownik ma świadczyć pracę od godz. 6.00. Oznacza to, że jedna godzina pracy (od 6.00 do 7.00) będzie musiała być rozliczona jak praca świąteczna.

Praca w święta a wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym

Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, choć w uzasadnionych przypadkach może być wydłużony nawet do 12 miesięcy. Obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, ustalany zgodnie z zachowaniem powyższych norm, oblicza się:

• mnożąc 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, a następnie
• dodając do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku.

Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.

Ważne!

Praca w święta, przy zachowaniu dobowych norm czasu pracy, nie jest pracą w godzinach nadliczbowych. Należy jednak pamiętać, że nieudzielenie dnia wolnego może spowodować przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Pracownik bowiem przepracuje większą liczbę godzin, niż wynika z obliczonego dla danego okresu wymiaru czasu pracy.

Dodatkowe wolne lub dodatek za pracę w święto

Pracownikowi wykonującemu pracę w święta pracodawca jest zobowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy w ciągu okresu rozliczeniowego. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie dnia wolnego od pracy w powyższym terminie, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w święto.

Praca w święto przypadające w niedzielę

Jeśli praca zostanie wykonana w święto przypadające w niedzielę, to należy ją wynagrodzić tak jak pracę w niedzielę. Zatem, przysługuje w tym przypadku albo dzień wolny, albo dodatek pieniężny. Oczywiście pracownik zachowuje też prawo do normalnego wynagrodzenia, bo takie przysługuje za pracę wykonaną zgodnie z art. 80 Kodeksu pracy.

Praca w święto i nadgodziny

Może się jednak zdarzyć sytuacja, kiedy w święto pracownik wykonywał obowiązki przez więcej niż 8 godzin. Udzielenie dnia wolnego zaspokaja roszczenie w granicach dobowej normy czasu pracy, czyli do 8 godzin. Natomiast praca w tym dniu powyżej 8 godzin jest pracą w godzinach nadliczbowych. Za pracę w godzinach nadliczbowych - stanowiących przekroczenie dobowej normy czasu pracy - przypadających w święta niebędące dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, pracownikowi przysługuje oprócz normalnego wynagrodzenia dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia lub udzielenie czasu wolnego.

Dodatek za pracę w święto - dzień wolny zgodnie z rozkładem czasu pracy

Nadal funkcjonują odmienne opinie na temat liczby dodatków za pracę w dni świąteczne, które nie są dla pracownika dniami pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy i za którą pracownik nie otrzymał w zamian dnia wolnego. Zazwyczaj wówczas dochodzi do przekroczenia normy średniotygodniowej w okresie rozliczeniowym, a tym samym do wystąpienia pracy nadliczbowej.

Według Państwowej Inspekcji Pracy (stanowisko Komisji Prawnej Głównego Inspektoratu Pracy z 9 lutego 2005 r.) oraz Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (pismo: sygn. PP III-4102-714/MF/04) pracownikowi przysługują 2 100% dodatki - 1 z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej, a 2 z racji pracy w święto. Jednak odmienne jest stanowisko Sądu Najwyższego. Zdaniem sądu, w razie nieudzielania przez pracodawcę innego dnia wolnego w zamian za dozwoloną pracę świadczoną w święta, pracownik nabywa prawo tylko do jednego dodatku - za pracę w święto na podstawie art. 151¹¹ § 3 Kodeksu pracy. Natomiast nie nabywa on prawa do dodatku z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej w okresie rozliczeniowym (uchwała Sądu Najwyższego z 15 lutego 2006 r., II PZP 11/05, OSNP 2006/11-12/170).

W związku z brakiem jednolitego stanowiska w tej sprawie, do pracodawcy należy decyzja, jak rozliczy się z pracownikiem.

Wynagrodzenie za pracę w święto - jak rozliczyć?

Przykład

U pracodawcy obowiązuje 1-miesięczny okres rozliczeniowy. Pracownik jest zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy, od poniedziałku do piątku, po 8 godzin. Załóżmy, że 1 listopada 2021 r. wyjątkowo przepracował 6 godzin, a 11 listopada 2021 r. - 9 godzin. Do końca listopada 2021 r. nie udzielono mu dni wolnych w zamian za świąteczne dni. Łącznie w listopadzie br. pracownik przepracował 175 godzin. Jest to o 15 więcej, niż wynosi nominalny wymiar czasu pracy w tym miesiącu, z czego 14 godzin wynika z przekroczenia normy tygodniowej, a 1 godzina z dobowej (9 godzina pracy 11 listopada). Miesięczne wynagrodzenie zatrudnionego wynosi 4690 zł, a do tego dostaje 500 zł premii regulaminowej.

Obliczamy wynagrodzenie:

Normalne wynagrodzenie to takie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Chodzi tu więc o wynagrodzenie zasadnicze, wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, oraz o inne składniki o charakterze stałym, do których pracownik ma prawo na podstawie przepisów płacowych obowiązujących w danej firmie (wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1986 r., I PRN 40/86, OSNCP 1987/9/140).

4690 zł + 500 zł = 5190 zł;

5190 zł : 160 godzin (wymiar czasu pracy w listopadzie 2021 r.) = 32,44 zł;

32,44 zł × 15 godzin = 486,60 zł.

Obliczamy 100% dodatki za pracę w święto i przekroczenie normy tygodniowej

Wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania dodatku obejmuje wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. Stawka osobistego zaszeregowania to tylko i wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze określone w stałej stawce miesięcznej bądź ustalone godzinowo, bez żadnych dodatków, nawet stałych (uchwała Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2007r., II PZP 4/07; OSNP 2007/21-22/307).

4690 zł : 160 godzin = 29,31 zł,

29,31 zł × 15 godzin x 100% = 439,65 zł - dodatek za pracę w święto,

29,31 zł × 14 godz. × 100% = 410,34 zł - dodatek za przekroczenie normy tygodniowej.

Obliczamy 100% dodatek za pracę nadliczbową (przekroczenie normy dobowej)

29,31 zł x 1 godz. × 100% = 29,31 zł.

Za pracę w święta w listopadzie 2021 r. pracownik otrzyma łącznie 1365,90 zł (486,60 zł + 439,65 zł + 410,34 zł + 29,31 zł).

Przykład

Pracownik jest wynagradzany stawką miesięczną 5000 zł. Pracuje w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, w podstawowym systemie czasu pracy. 1 listopada 2021 r. został wezwany do pracy na 6 godzin. Dzień wolny odbierze w grudniu, a więc w trwającym okresie rozliczeniowym (październik - grudzień). Za listopad pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie powiększone o normalne wynagrodzenie za 6 dodatkowych godzin pracy:

5000 zł : 160 godz. = 31,25 zł,

31,25 zł × 6 godz. = 187,50 zł.

Z kolei w grudniu ze względu na odebranie całego dnia wolnego - 8 godzin, nie wypracuje pełnego miesięcznego wymiaru. Wynagrodzenie za grudzień pracodawca powinien jednak pomniejszyć jedynie o 6, a nie 8 godzin. Wynika to z faktu, że pracownik nie powinien tracić finansowo na tym, że korzysta z całego dnia wolnego, a nie z czasu odpowiadającego pracy w święto.

5000 zł : 176 godz. (wymiar czasu pracy w grudniu) = 28,41 zł,

28,41 zł × 6 godz. = 170,46 zł,

5000 zł - 170,46 zł = 4 829,54 zł.

Przykład

Pracownik jest zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy (poniedziałek - piątek, po 8 godzin, 1-miesięczny okres rozliczeniowy). Otrzymuje wynagrodzenie w stawce miesięcznej w wysokości 3700 zł oraz stałą miesięczną premię regulaminową - 400 zł. W święto 11 listopada 2021 r. pracował przez 10 godzin. W zamian zostanie mu udzielony wolny cały dzień 12 listopada. Udzielenie dnia wolnego zrównoważy pracę w święto tylko do 8 godzin. Pozostałe 2 godziny są nadliczbowe z przekroczenia normy dobowej, za które pracodawca nie zamierza udzielić czasu wolnego i pracownik też nie wystąpił o to z wnioskiem. Wobec tego pracownikowi przysługuje:

• normalne wynagrodzenie za 2 godziny nadliczbowe oraz
• dodatek 100%.

Łącznie przepracuje bowiem 162 godziny (160 godz. + 10 godz. - 8 godz.), a nie 160.

Normalne wynagrodzenie z uwzględnieniem stałej stawki zasadniczej i premii:

(3700 zł + 400 zł) : 160 godz. = 25,63 zł,

25,63 zł x 2 godz. = 51,26 zł.

Dodatek (tylko z wynagrodzenia zasadniczego):

3700 zł : 160 godz. = 23,13 zł,

23,13 zł × 2 godz. = 46,26 zł.

Łącznie za listopad 2021 r. otrzyma wynagrodzenie w wysokości 4197,52 zł (3700 zł + 400 zł + 51,26 zł + 46,26 zł).

Podstawa prawna:

art. 80, art. 130, art. 151¹, art. 151¹⁰ - 151¹¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; ost. zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162)