REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską
Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską

REKLAMA

REKLAMA

Czy opieka nad bliskim jest płatna? Czy opieka mieści się w zakresie zwykłego obowiązku alimentacyjnego wobec krewnych i tak zwanych zasad współżycia społecznego? Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów? Być może będą zmiany w przepisach – RPO i Ministerstwo Sprawiedliwości mają swoje propozycje.
rozwiń >

Skargi opiekunów do RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) trafiają skargi, dotyczące tego, że polskie sądy nie przyznają rodzicom czy bliskim wynagrodzenia za stałą opiekę nad członkiem rodziny, który tego wymaga i to nawet jeżeli opieka jest pełna poświęcenia i wymaga dużego zaangażowania, kosztem życia osobistego i zawodowego. Oczywiście w każdym przypadku wygląda to inaczej i każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie. Przy ewentualnym przyznaniu wynagrodzenia należy rozważyć ilość i charakter obowiązków oraz wykonywanych czynności przez opiekuna prawnego. Jeżeli dzieje się tak, że jego nakład pracy przekracza zakres ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, to wówczas zasadne jest przyznanie wynagrodzenie.

Autopromocja

Według RPO należałoby tak zmienić przepisy, aby ich interpretacja przepisów przez sądy nie wykluczała osób bliskich i spokrewnionych z grona upoważnionych do otrzymywania wynagrodzenia za opiekę czy kuratelę. W związku z tym RPO wystąpił do Ministerstwa Sprawiedliwości o wyrażenie stanowiska.

Oczywiście należy rozróżnić te sprawy, od świadczeń i zasiłków opiekuńczych, które otrzymują członkowie rodziny z ZUS w sytuacji sprawowania opieki np. nad niepełnosprawnym dzieckiem. W takiej sytuacji nie jest możliwe dodatkowe zarobkowanie i przysługuje tylko świadczenie z ZUS.

Czy opieka nad bliskim jest płatna?

Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Przyjmuje się, że na opiekę składają się: piecza nad osobą, zarząd majątkiem oraz reprezentacja pupila.

Z art. 162 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: KRO), sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej. Z jakich środków pokrywa się wynagrodzenie? Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

UWAGA! Niemniej jednak, wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Wyjątki te nie powinny być interpretowane rozszerzająco przez sądu, niekiedy bowiem wymagana jest 24-godzinna opieka, co wymusza rezygnację opiekuna z pracy zarobkowej, brak czasu na odpoczynek, na własne życie.

Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów?

Tak, zgodnie z KRO, opiekun może żądać od pozostającego pod opieką zwrotu nakładów i wydatków związanych ze sprawowaniem opieki. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Roszczenia o zwrot kosztów przedawniają się z upływem 3 lat od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

Wnioski o zmianę orzeczeń sądowych - rodzic się Tobą opiekował - teraz Ty opiekuj się nim

Jak wskazuje RPO opiekunowie chcą, aby doszło do zmiany prawomocnych orzeczeń sądowych, w których wniosek o przyznanie wynagrodzenia został oddalony, ponieważ sąd uznał, że opieka czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Sądy uznawały, że naturalne i powszechne jest, że najpierw to rodzice dbają o wychowanie i utrzymanie swoich dzieci, a z czasem - kiedy oni sami wymagają wsparcia - to dzieci udzielają im pomocy, zarówno osobiście, jak i materialnie. Opieka wymaga od nich wielkich wyrzeczeń przy ciągłych problemach materialnych, wynikających z niewystarczających przychodów na pokrycie wszystkich potrzeb i podopiecznego, i opiekuna przychodów. Zdaniem skarżących, nie tylko odbiera to im godność i poczucie wartości wykonywanej pracy, ale stawia ich w sytuacji gorszej niż opiekunów prawnych, niezwiązanych z podopiecznym węzłem pokrewieństwa czy szczególnie bliskiej relacji. Wtedy sądy nie odwołują się bowiem do obowiązków alimentacyjnych ciążących na opiekunie ani do zakorzenionej w tradycji powinności dbania nawzajem o siebie przez członków rodziny.

W tym sensie można by rozważyć wątek świadczeń 500+. Skoro rodzic otrzymuje to świadczenie od Państwa na opiekę nad dzieckiem, to czemu później już to dorosłe dziecko, nie otrzymuje również świadczeń finansowych na swojego starszego wiekiem rodzica. Czy polityka senioralna nie powinna się w tym zakresie zmienić?

Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało RPO

Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało, że rozważa m.in. możliwość podjęcia prac legislacyjnych w celu wprowadzenia do art. 162 KRO odpowiedniej zmiany, która eliminowałaby możliwość odmowy przyznania wynagrodzenia opiekunowi prawnemu, gdy sprawowanie opieki czyni co prawda zadość zasadom współżycia społecznego, zwłaszcza gdy na opiekunie prawnym ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, ale nakład pracy opiekuna prawnego przy sprawowaniu tej opieki jest znaczny. Minister Sprawiedliwości wskazuje, że zmiana przepisu art. 162 KRO mogłaby przybrać następujące brzmienie: - w art. 162 § 2 otrzymuje brzmieniu: „§ 2. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej. Wynagrodzenia nie przyznaje się także, gdy bezpłatne sprawowanie opieki czyni zadość zasadom współżycia społecznego, chyba że nakład pracy opiekuna jest znaczny, a opieka sprawowana jest prawidłowo.".

Jak ustalić wynagrodzenie dla opiekuna?

Ustalając uprawnienie opiekuna prawnego do wynagrodzenia za sprawowanie opieki prawnej, jak i ustalając wysokość tego wynagrodzenia sąd jest obowiązany uwzględnić wszystkie okoliczności, tj.:

  • zakres obowiązków opiekuna co do pieczy nad osobą podopiecznego - co jest zależne przede wszystkim od stanu zdrowia podopiecznego;
  • zakres obowiązków opiekuna co do zarządu majątkiem podopiecznego - co jest zależne przede wszystkim od wielkości i rodzaju tego majątku;
  • nakład i rodzaj pracy opiekuna; jakości sprawowanej opieki; wpływ pracy opiekuna na dochodowość majątku.

Należy przy tym pokreślić, że wynagrodzenie opiekuna prawnego stanowi swoisty ekwiwalent za czas i zaangażowanie opiekuna w sprawy podopiecznego, nie jest natomiast wynagrodzeniem z tytułu cywilnoprawnej umowy o świadczenie usług. Wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Jako że w braku odpowiednich dochodów lub majątku podopiecznego, z których można by pokryć wynagrodzenie opiekuna, świadczenie to stanowi świadczenie z pomocy społecznej. Wynagrodzenie opiekuna może przyjąć postać świadczenia jednorazowego, płatnego po ustaniu opieki lub zwolnieniu z jej sprawowania, albo okresowego, wypłacanego systematycznie w ustalonych w postanowieniu sądu odstępach czasu (w szczególności miesięcznie, dwumiesięcznie czy kwartalnie).

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Możesz otrzymać 5025 zł na naukę języka, studia podyplomowe, kurs prawa jazdy i inne - rusza nowy program WUP

    Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie uruchamia projekt „Małopolski Pociąg do Kariery – sezon I". WUP zachęca: chcesz nauczyć się języka? Skończyć kurs prawa jazdy? Zdobyć nowe umiejętności zawodowe? Jeśli odpowiedź brzmi pozytywnie należy śledzić informacje i przystąpić do rekrutacji, która rusza prawdopodobnie w kwietniu 2024 r. Można otrzymać nawet 5025 zł!

    Działalność socjalna. Wczasy pod gruszą – dofinansowanie do wypoczynku ze środków ZFŚS to najpopularniejsze świadczenie socjalne

    Wczasy pod gruszą to jedna z form działalności socjalnej. Polega na dofinansowaniu wypoczynku pracowników ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wczasy pod gruszą powinny być wsparciem dla pracowników w gorszej sytuacji materialnej.

    Nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych

    W lutym 2024 r. wydano nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych m.in. w administracji publicznej. Okazuje się, że wciąż istnieje wiele barier proceduralnych, instytucjonalnych, organizacyjnych i kompetencyjnych, które utrudniają czy wręcz nawet uniemożliwiają osobom ze szczególnymi potrzebami (w tym z niepełnosprawnościami) udział w procesach rekrutacyjnych oraz świadczenie pracy w urzędach. Wciąż jest wiele do zrobienia.

    Separacja jak rozwód - nie otrzymasz odprawy po zmarłym małżonku

    Czym jest separacja? Jakie są skutki majątkowe separacji? Kto ma prawo do odprawy po śmierci pracownika? Czy mając separację należy się odprawa po zmarłym małżonku? Ile wynosi odprawa pośmiertna?

    REKLAMA

    Waloryzacja emerytur 2024 – tabela netto

    Waloryzacja emerytur od 1 marca 2024 roku - o ile procent wzrosną emerytury? Kiedy będzie wypłata pierwszych wyższych emerytur? Tabela przedstawia podwyżki emerytur od 1 marca 2024 roku. Ile wynoszą kwoty netto emerytur po waloryzacji?

    Mama 4+ czyli emerytura matczyna w 2024 roku [WYWIAD]

    Mama 4 plus w 2024 roku - to już 5 lat funkcjonowania świadczenia w Polsce. Czy w tym czasie zmieniły się przepisy? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać RSU? Ile wynosi rodzicielskie świadczenie uzupełniające do końca lutego, a ile od 1 marca 2024 roku? Jakie dokumenty dołączyć do wniosku? Czy na emeryturze matczynej można pracować? Czy ojcowie pobierają emeryturę matczyną? Na te i inne pytania odpowiada rzecznik ZUS województwa dolnośląskiego Iwoną Kowalską-Matis

    Nie możesz pójść do ZUS i załatwić sprawy? Możesz wysłać pełnomocnika. Trzeba tylko wypełnić formularz ZUS PEL

    Za pomocą formularza ZUS PEL klienci Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogą udzielić pełnomocnictwa do załatwiania swoich spraw. Formularz można pobrać ze strony internetowej www.zus.pl lub z PUE ZUS. Druk jest także dostępny w każdej placówce ZUS.

    W styczniu 2024 r. wzrosło bezrobocie w Polsce! Czy to jest wzrost sezonowy?

    Wzrosło bezrobocie w Polsce. W styczniu stopa bezrobocia wyniosła 5,4%. W grudniu 2023 r. bezrobocie wynosiło 5,1%, a w listopadzie 5,0%.

    REKLAMA

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. Trwa kampania BHP w cyfrowym świecie pracy

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. To zarządzanie pracą przez sztuczną inteligencję może mieć ogromny wpływ na jakość świadczonej pracy, jej ilość jak i utratę. Świat pracy i rynek się zmieniają - ale w tym wszystkim najważniejszy jest człowiek, nie kapitał. Konieczne jest więc budowanie wiedzy, doświadczenia i zaufania przez informowanie pracowników i zasięganie ich opinii oraz umożliwienie im udziału w projektowaniu i wdrażaniu technologii i systemów cyfrowych w nowej postindustrialnej erze pracy. „Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla ciebie. Dobre dla firmy” – tak głosi kampania „Bezpieczeństwo pracy w świecie cyfrowym”, która jest prowadzona w latach 2023-2025. Kampania odbywa się w ramach projektu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy.

    Ukraińcy będą przebywać legalnie w Polsce do 30 czerwca 2024 r. Weszła w życie nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy

    Pobyt w Polsce obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z wojną prowadzoną w tym kraju będzie uznawany za legalny do 30 czerwca 2024 r. To zmiana, jaką wprowadziła nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Nowelizacja obowiązuje od 22 lutego. 

    REKLAMA