REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską
Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską

REKLAMA

REKLAMA

Czy opieka nad bliskim jest płatna? Czy opieka mieści się w zakresie zwykłego obowiązku alimentacyjnego wobec krewnych i tak zwanych zasad współżycia społecznego? Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów? Być może będą zmiany w przepisach – RPO i Ministerstwo Sprawiedliwości mają swoje propozycje.
rozwiń >

Skargi opiekunów do RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) trafiają skargi, dotyczące tego, że polskie sądy nie przyznają rodzicom czy bliskim wynagrodzenia za stałą opiekę nad członkiem rodziny, który tego wymaga i to nawet jeżeli opieka jest pełna poświęcenia i wymaga dużego zaangażowania, kosztem życia osobistego i zawodowego. Oczywiście w każdym przypadku wygląda to inaczej i każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie. Przy ewentualnym przyznaniu wynagrodzenia należy rozważyć ilość i charakter obowiązków oraz wykonywanych czynności przez opiekuna prawnego. Jeżeli dzieje się tak, że jego nakład pracy przekracza zakres ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, to wówczas zasadne jest przyznanie wynagrodzenie.

REKLAMA

Autopromocja

Według RPO należałoby tak zmienić przepisy, aby ich interpretacja przepisów przez sądy nie wykluczała osób bliskich i spokrewnionych z grona upoważnionych do otrzymywania wynagrodzenia za opiekę czy kuratelę. W związku z tym RPO wystąpił do Ministerstwa Sprawiedliwości o wyrażenie stanowiska.

Oczywiście należy rozróżnić te sprawy, od świadczeń i zasiłków opiekuńczych, które otrzymują członkowie rodziny z ZUS w sytuacji sprawowania opieki np. nad niepełnosprawnym dzieckiem. W takiej sytuacji nie jest możliwe dodatkowe zarobkowanie i przysługuje tylko świadczenie z ZUS.

Czy opieka nad bliskim jest płatna?

Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Przyjmuje się, że na opiekę składają się: piecza nad osobą, zarząd majątkiem oraz reprezentacja pupila.

REKLAMA

Z art. 162 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: KRO), sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej. Z jakich środków pokrywa się wynagrodzenie? Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

UWAGA! Niemniej jednak, wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Wyjątki te nie powinny być interpretowane rozszerzająco przez sądu, niekiedy bowiem wymagana jest 24-godzinna opieka, co wymusza rezygnację opiekuna z pracy zarobkowej, brak czasu na odpoczynek, na własne życie.

Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów?

Tak, zgodnie z KRO, opiekun może żądać od pozostającego pod opieką zwrotu nakładów i wydatków związanych ze sprawowaniem opieki. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Roszczenia o zwrot kosztów przedawniają się z upływem 3 lat od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

Wnioski o zmianę orzeczeń sądowych - rodzic się Tobą opiekował - teraz Ty opiekuj się nim

Jak wskazuje RPO opiekunowie chcą, aby doszło do zmiany prawomocnych orzeczeń sądowych, w których wniosek o przyznanie wynagrodzenia został oddalony, ponieważ sąd uznał, że opieka czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Sądy uznawały, że naturalne i powszechne jest, że najpierw to rodzice dbają o wychowanie i utrzymanie swoich dzieci, a z czasem - kiedy oni sami wymagają wsparcia - to dzieci udzielają im pomocy, zarówno osobiście, jak i materialnie. Opieka wymaga od nich wielkich wyrzeczeń przy ciągłych problemach materialnych, wynikających z niewystarczających przychodów na pokrycie wszystkich potrzeb i podopiecznego, i opiekuna przychodów. Zdaniem skarżących, nie tylko odbiera to im godność i poczucie wartości wykonywanej pracy, ale stawia ich w sytuacji gorszej niż opiekunów prawnych, niezwiązanych z podopiecznym węzłem pokrewieństwa czy szczególnie bliskiej relacji. Wtedy sądy nie odwołują się bowiem do obowiązków alimentacyjnych ciążących na opiekunie ani do zakorzenionej w tradycji powinności dbania nawzajem o siebie przez członków rodziny.

W tym sensie można by rozważyć wątek świadczeń 500+. Skoro rodzic otrzymuje to świadczenie od Państwa na opiekę nad dzieckiem, to czemu później już to dorosłe dziecko, nie otrzymuje również świadczeń finansowych na swojego starszego wiekiem rodzica. Czy polityka senioralna nie powinna się w tym zakresie zmienić?

Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało RPO

Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało, że rozważa m.in. możliwość podjęcia prac legislacyjnych w celu wprowadzenia do art. 162 KRO odpowiedniej zmiany, która eliminowałaby możliwość odmowy przyznania wynagrodzenia opiekunowi prawnemu, gdy sprawowanie opieki czyni co prawda zadość zasadom współżycia społecznego, zwłaszcza gdy na opiekunie prawnym ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, ale nakład pracy opiekuna prawnego przy sprawowaniu tej opieki jest znaczny. Minister Sprawiedliwości wskazuje, że zmiana przepisu art. 162 KRO mogłaby przybrać następujące brzmienie: - w art. 162 § 2 otrzymuje brzmieniu: „§ 2. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej. Wynagrodzenia nie przyznaje się także, gdy bezpłatne sprawowanie opieki czyni zadość zasadom współżycia społecznego, chyba że nakład pracy opiekuna jest znaczny, a opieka sprawowana jest prawidłowo.".

Jak ustalić wynagrodzenie dla opiekuna?

Ustalając uprawnienie opiekuna prawnego do wynagrodzenia za sprawowanie opieki prawnej, jak i ustalając wysokość tego wynagrodzenia sąd jest obowiązany uwzględnić wszystkie okoliczności, tj.:

  • zakres obowiązków opiekuna co do pieczy nad osobą podopiecznego - co jest zależne przede wszystkim od stanu zdrowia podopiecznego;
  • zakres obowiązków opiekuna co do zarządu majątkiem podopiecznego - co jest zależne przede wszystkim od wielkości i rodzaju tego majątku;
  • nakład i rodzaj pracy opiekuna; jakości sprawowanej opieki; wpływ pracy opiekuna na dochodowość majątku.

Należy przy tym pokreślić, że wynagrodzenie opiekuna prawnego stanowi swoisty ekwiwalent za czas i zaangażowanie opiekuna w sprawy podopiecznego, nie jest natomiast wynagrodzeniem z tytułu cywilnoprawnej umowy o świadczenie usług. Wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Jako że w braku odpowiednich dochodów lub majątku podopiecznego, z których można by pokryć wynagrodzenie opiekuna, świadczenie to stanowi świadczenie z pomocy społecznej. Wynagrodzenie opiekuna może przyjąć postać świadczenia jednorazowego, płatnego po ustaniu opieki lub zwolnieniu z jej sprawowania, albo okresowego, wypłacanego systematycznie w ustalonych w postanowieniu sądu odstępach czasu (w szczególności miesięcznie, dwumiesięcznie czy kwartalnie).

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Dostosowanie stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe - sprawdź, czy Twoje jest odpowiednie

Przepisy bhp wymagają odpowiednio przygotowanych i dostosowanych stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe. Sprawdź, czy Twoje stanowisko pracy jest zgodne z przepisami!

Czy pracownik na zwolnieniu lekarskim może wyjechać na urlop

Podczas zwolnienia lekarskiego pracownikowi nie wolno wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Ponadto nie może wykorzystywać zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem. Czy to oznacza, że podczas choroby pracownik powinien zostać w domu i nie wolno mu wyjechać na urlop?

Wskaźnik waloryzacji na ustawowym minimum. W 2025 r. emerytury i renty wzrosną o 6,78 proc.

6,78 proc. - co najmniej o tyle wzrosną emerytury i renty w przyszłym roku. Rząd pracuje nad rozporządzeniem w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r.

Czy 21 lipca to niedziela handlowa?

Czy przedostatnia niedziele lipca to niedziela handlowa? Czy sklepy będą otwarte? 

REKLAMA

Składki tylko do ZUS czy do ZUS i OFE. Kończy się czas na podjęcie decyzji

Wkrótce „okno transferowe” pozwalające ubezpieczonym decydować, gdzie ma być przekazywana część ich składki emerytalnej, zostanie zamknięte. O tym, gdzie ma trafiać część składki, mogą decydować mężczyźni, którzy nie ukończyli 55 lat, i kobiety, które nie ukończyły 50 lat.

Wypłata z PPK bez podatku – wystarczy wybrać odpowiedni sposób wypłaty

Środki z PPK można wypłacić bez podatku. Bez względu na to, jaki wariant wypłaty oszczędności uczestnik PPK wybierze – zyski wypracowane przez 25% środków zgromadzonych na jego rachunku PPK będą zwolnione z podatku dochodowego. Rozłożenie wypłaty na co najmniej 120 miesięcznych rat zwalnia z podatku zyski wypracowane przez całość oszczędności. 

Wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt ustawy

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja przewiduje wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności maksymalnie o 6 miesięcy.

Czy pracodawca może zmusić do 14-dniowego urlopu?

Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 lub 26 dni – w zależności od stażu pracy pracownika. Urlop może być podzielony na części, z których co najmniej jedna powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy 14-dniowy urlop jest obowiązkowy?

REKLAMA

4 dni albo 35 godzin tygodnia pracy w Polsce do 2027 roku? Za granicą już testowali a efekty są pozytywne

W oczekiwaniu na zapowiadane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej  skrócenie tygodniowego czasu pracy w Polsce, warto przyjrzeć się przykładom z innych państw. Dotąd w programach pilotażowych 4-dniowego tygodnia pracy zaobserwowano np. spadek rotacji zatrudnienia o 40 proc., polepszenie dobrostanu pracowników w 82 proc. firm oraz oszczędności dla pracodawców na poziomie niemal 2 mln zł w skali roku. Krótszy tydzień pracy najlepiej przyjął się na Islandii, gdzie 86 proc. pracowników korzysta z niego lub ma taką możliwość. Ale polscy pracodawcy nie są entuzjastami tego rozwiązania. Aż 51 proc. firm uważa, że w ich branży jest ono niemożliwe. Jeżeli nie uda się skrócić tygodnia pracy, to dobrą alternatywą dla 54 proc. Polaków mogłaby być częstsza praca zdalna lub hybrydowa. 

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać?

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać na urlop? Jakie wskazania może zawierać L4? Czy wyjazd na wakacje do rodziny do innego miasta lub wyjazd za granicę jest dopuszczalny w czasie zwolnienia lekarskiego?

REKLAMA