Kategorie

Kontrola wynagrodzeń przez związek zawodowy

Ewa Drzewiecka
Kontrola przez związek zawodowy wynagrodzeń dotyczy m.in. wpływu na tworzenie i zmianę przepisów płacowych u pracodawcy. Natomiast kontrola wysokości wynagrodzenia danego pracownika jest ograniczona z uwagi na ochronę dóbr osobistych.

Wysokość i warunki przyznawania wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy pracodawca określa w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania i regulaminie pracy albo w umowie o pracę (jeżeli zatrudnia mniej niż 20 osób i nie wydaje regulaminu wynagradzania). Regulaminy pracy i wynagradzania zawierają przepisy zakładowego prawa pracy. Ich postanowienia są wiążące jedynie dla pracodawcy, który wydał regulamin oraz dla jego pracowników. Zarówno regulamin pracy, jak i wynagradzania pracodawca ustala w uzgodnieniu z zakładową lub międzyzakładową organizacją związkową, jeżeli działają u danego pracodawcy (art. 772 § 4 i art. 1042 § 1 k.p.). Jeśli jednak pracodawca i związki nie dojdą w wyznaczonym terminie do porozumienia co do treści regulaminu pracy, pracodawca może ustalić go sam.

Natomiast inna zasada dotyczy regulaminu wynagradzania. W razie gdy w ustalonym terminie organizacja (organizacje) związkowa nie wyrazi zgody na wydanie regulaminu o określonej treści bądź przedstawi stanowisko negatywne, a regulamin zostanie ustalony przez pracodawcę, należy go uznać za niewydany i nieobowiązujący. Bez uzgodnienia ze związkami regulamin wynagradzania nie może bowiem wejść w życie (wyrok SN z 12 lutego 2004 r., I PK 349/03). W takiej sytuacji zasady wynagradzania określa się w umowie o pracę. Jest to sytuacja mniej korzystna dla związków, gdyż co do zasady nie mają one dostępu do treści umów poszczególnych pracowników.

Podział tematyki płacowej między regulaminami jest następujący:

  • w regulaminie wynagradzania ustala się jego warunki oraz zasady przyznawania innych świadczeń związanych z pracą,
  • w regulaminie pracy ustala się termin, miejsce, czas i częstotliwość wypłaty.

Zmiany do obu regulaminów wprowadza się w trybie właściwym do ich uchwalania. Oznacza to, że zmian dokonuje pracodawca, ale musi je uzgodnić z zakładową organizacją (organizacjami) związkową działającą u pracodawcy. Obowiązku zastosowania powyższej procedury nie uchyla żadna okoliczność, nawet jeśli zmiana ma być niewielka. W razie braku zgody związków na inne brzmienie postanowień regulaminu pracy decyzję podejmuje pracodawca. Natomiast odnośnie do regulaminu wynagradzania zmian nie można wprowadzić w razie negatywnej opinii związków albo jej braku (taka sama zasada jak przy ustalaniu tego regulaminu).

Korzystniejsze postanowienia regulaminu wynagradzania, z dniem ich wejścia w życie, zastępują z mocy prawa warunki płacowe określone w umowie o pracę wynikające z dotychczasowych uregulowań. Natomiast mniej korzystne postanowienia wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę (art. 24113 § 2 w związku z art. 772 § 5 k.p.) albo porozumienia zmieniającego.

Przykład

W umowie o pracę pracownicy korzystnie ukształtowano prawo do premii i jej wysokość. Postanowienia nowego regulaminu wynagradzania dotyczące tej kwestii są mniej korzystne. Jeżeli pracodawca nie wypowie warunków pracy i płacy albo nie zawrze z pracownicą porozumienia zmieniającego, wówczas będzie jej przysługiwała premia zgodnie z korzystniejszym zapisem w umowie o pracę.


Konsultacja ze związkami wypowiedzenia zmieniającego warunki płacy

Do wypowiedzenia warunków pracy i płacy stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę (art. 42 § 1 k.p.). Oznacza to, że zmiana w tym trybie warunków płacowych pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony wymaga konsultacji z zakładową (międzyzakładową) organizacją związkową. Dotyczy to wypowiedzenia zmieniającego wynikającego zarówno ze zmian w regulaminie wynagradzania, jak i z innych przyczyn, np. w związku z reorganizacją zakładu pracy. O zamiarze wypowiedzenia pracownikowi warunków płacy wynikających z umowy o pracę na czas nieokreślony pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą to wypowiedzenie (art. 38 § 1 k.p.). Zakładowa organizacja związkowa reprezentuje pracownika, który jest jej członkiem albo nie należy do niej, ale na jego wniosek związek podjął się obrony jego praw i interesów wobec pracodawcy (art. 7 ust. 2 i art. 30 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych). Związek taki może reprezentować także pracownika zarządzającego zakładem pracy w imieniu pracodawcy.

W pozostałych przypadkach pracodawca ma obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia zmieniającego z organizacją związkową. Przebiega ona na takich samych zasadach, jak w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę. Pracodawca może wypowiedzieć warunki umowy o pracę mimo zgłoszenia przez związek umotywowanych zastrzeżeń. Tak jak w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę wymagana jest bowiem jedynie konsultacja ze związkiem, a nie jej zgoda.

Rola związków zwiększa się w przypadku, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników zamierza masowo zmienić warunki wynagradzania. Musi wówczas stosować całą procedurę zwolnień grupowych (wyrok SN z 17 maja 2007 r., III BP 5/07). Oznacza to obowiązek zawarcia porozumienia ze związkami w sprawie zwolnień albo wydanie regulaminu wypowiedzeń zmieniających. W razie niezawarcia porozumienia pracodawca ma obowiązek konsultować wypowiedzenie zmieniające dla zatrudnionych na czas nieokreślony z zakładową organizacją związkową.

Dostęp do informacji o wynagrodzeniu konkretnego pracownika

Dostęp do informacji o wynagrodzeniach konkretnych pracowników jest przedmiotem licznych sporów między związkami zawodowymi a pracodawcami. Pracodawca jest zobowiązany udzielić na żądanie związku zawodowego informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności dotyczących warunków pracy i zasad wynagradzania (art. 28 ustawy o związkach zawodowych). Jest ona jednak ograniczona z uwagi na to, że wysokość wynagrodzenia stanowi chronione dobro osobiste pracownika. Pracodawca może jednak poinformować o płacach na poszczególnych stanowiskach pracy czy w poszczególnych grupach zawodowych z uwzględnieniem liczby pracowników w każdej grupie zawodowej bez powiązania tego z nazwiskami konkretnych osób. Ponadto pracownik może wyrazić zgodę na ujawnienie wysokości jego wynagrodzenia związkom. Także w sytuacji, gdy pracownik zwraca się do organizacji o pomoc np. w związku z dyskryminacją w zakresie wynagradzania, pracodawca powinien udzielić związkowi informacji o wysokości wynagrodzenia tego pracownika.

Podstawa prawna:

  • art. 38 § 1, art. 42 § 1, art. 772, art. 1042 § 1, art. 24113 § 2 Kodeksu pracy,
  • art. 7 ust. 2, art. 28, art. 30 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 12 lutego 2004 r. (I PK 349/03, OSNP 2005/1/4),
  • wyrok SN z 17 maja 2007 r. (III BP 5/07, OSNP 2008/13–14/188).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.