Czy jest możliwe potrącenie kosztów naprawy służbowego samochodu

RADA
Nie może Pan potrącić z wynagrodzenia należnego zleceniobiorcy kwoty poniesionej na naprawę uszkodzonego przez niego samochodu. Może Pan jednak dochodzić tych należności w postępowaniu sądowym kierując odpowiednie powództwo do sądu cywilnego.

UZASADNIENIE
Zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia podlega wyłącznie regulacjom przepisów prawa cywilnego. Fakt niezawarcia dodatkowej umowy użyczenia samochodu będącego własnością Pana firmy, która regulowałaby zasady i warunki tego użyczenia, wyłącza możliwość zastosowania instytucji potrącenia. Potrącenie uregulowane przepisami prawa cywilnego jest możliwe, gdy dwie osoby są względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Wówczas każda z nich może potrącić swoją wierzytelność względem wierzytelności drugiej strony.

Powoduje to w konsekwencji umorzenie się tych wierzytelności nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Warunkiem takiego potrącenia jest jednak tożsamość wzajemnych wierzytelności. Muszą być one jednorodzajowe co do ich przedmiotu, np. dotyczyć określonej kwoty pieniędzy. Ponadto obie wierzytelności muszą być wymagalne, a zatem każda ze stron ma prawo żądania ich spełnienia, oraz zaskarżalne, czyli istnieje możliwość dochodzenia ich przed sądem.

W opisanym przez Pana przypadku nie jest jednak możliwe zastosowanie instytucji potrącenia. Wynika to z faktu, że nie mogą być potrącane wierzytelności pochodzące z czynów niedozwolonych, a właśnie w kategorii czynu niedozwolonego należy rozpatrywać uszkodzenie przez zleceniobiorcę samochodu należącego do Pana firmy.

Czynem takim jest bowiem fakt wyrządzenia szkody, za którą określona osoba ponosi odpowiedzialność. Powstaje wówczas między tymi osobami stosunek prawny, na podstawie którego poszkodowany jest uprawniony do uzyskania odszkodowania od osoby, która szkodę wyrządziła, a ten, który szkodę wyrządził, jest zobowiązany do jej naprawienia.

W Pana przypadku podstawą wynagrodzenia należnego rozwozicielowi gazet jest umowa zlecenia łącząca Pana z osobą wykonującą zlecenie. Brak umownego uregulowania kwestii korzystania przez rozwoziciela gazet z samochodu nie czyni go zobowiązanym umownie za ten samochód, a co za tym idzie, nie daje możliwości zastosowania potrącenia wzajemnych wierzytelności.

Dlatego koszty poniesione przez Pana za naprawę uszkodzonego samochodu mogą być odzyskane tylko w drodze postępowania sądowego. Jeżeli kierowca nie poczuwa się do zwrotu Panu tych należności, jedyną możliwością ich dochodzenia będzie pozew cywilny o zapłatę określonej kwoty pieniężnej z tytułu szkody poniesionej w związku z uszkodzeniem samochodu przez rozwoziciela gazet. Nie może Pan natomiast samodzielnie potrącić z wynagrodzenia zleceniobiorcy kosztów naprawy samochodu, gdyż wówczas to on mógłby wystąpić do sądu z powództwem o nienależne wykonanie zobowiązania z umowy zlecenia.

W celu pełniejszego zabezpieczenia Pana interesów związanych z korzystaniem przez rozwozicieli gazet z samochodów służbowych może Pan zawierać z takimi osobami umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. W przypadku znacznej wartości tych samochodów może Pan dodatkowo zabezpieczyć to mienie nie tylko ww. umową, ale również deklaracją wekslową i wekslem in blanco.

Taka umowa nie jest skrępowana ograniczeniami charakterystycznymi dla umowy o odpowiedzialności materialnej występującej na gruncie prawa pracy. W związku z powyższym odpowiedzialność materialna zleceniobiorcy za szkody wyrządzone w mieniu zleceniodawcy nie jest niczym ograniczona. Jedynie wysokość należnego odszkodowania musi się mieścić, zgodnie z przepisami prawa cywilnego, w granicach szkody.


Podstawa prawna:- art. 415, art. 498, art. 505 pkt 3 Kodeksu cywilnego.