Kategorie

Jak prawidłowo przeprowadzić kontrolę zwolnienia lekarskiego

Bogusław Nowakowski
DGP
Zatrudniamy 28 osób, dlatego sami wypłacamy zasiłki z ubezpieczenia społecznego. Zauważyliśmy w firmie wzrost zwolnień lekarskich, szczególnie w okresie wakacyjnym. Są to zwolnienia, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe, jak również zasiłek chorobowy. Czy możemy przeprowadzać kontrole zwolnień lekarskich pracowników? Jeżeli tak, to jak powinna wyglądać kontrola i na co mamy zwrócić uwagę podczas jej przeprowadzania? Czy po kontroli jest wymagana opinia ZUS?

Są Państwo uprawnieni do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy zgodnie z ich celem, ponieważ zgłaszają Państwo do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób ubezpieczonych. Kontrola płatnika składek obejmuje zarówno zwolnienia lekarskie wydane na okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego. ZUS nie zatwierdza ani nie opiniuje protokołu z kontroli.

UZASADNIENIE

Reklama

Podstawowym celem wystawienia przez lekarza zwolnienia lekarskiego jest umożliwienie choremu odzyskania zdolności do pracy. Dlatego zwolnienie nie powinno być wykorzystywane w sposób, który może niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia i przyczynić się do dłuższej niezdolności do pracy.

Wystawione zwolnienia są kontrolowane pod kątem prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy. Do samodzielnego przeprowadzania kontroli osób ubezpieczonych pobierających zasiłek chorobowy uprawnieni są płatnicy składek, którzy wypłacają te zasiłki, tj. w danym roku ci płatnicy, którzy na 30 listopada ubiegłego roku zgłaszali do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych. Natomiast kontrolę pozostałych osób ubezpieczonych przeprowadza ZUS, który wypłaca zasiłki chorobowe tym osobom.

WAŻNE!

Każdy pracodawca może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe.

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przeprowadzana przez płatnika składek albo przez ZUS polega na ustaleniu, czy w okresie zwolnienia pracownik:

  • nie wykonuje pracy zarobkowej albo
  • nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem (§ 5 rozporządzenia o kontroli zwolnień lekarskich).
Reklama

Wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Oznacza to, że jeśli wynik przeprowadzonej kontroli powodowałby utratę prawa do zasiłku chorobowego, to powoduje również utratę prawa do wynagrodzenia chorobowego.

Do przeprowadzenia kontroli pracodawca powinien wyznaczyć osoby nienaruszające dyscypliny pracy, niekarane za nadużywanie zwolnień lekarskich oraz cieszące się dobrą opinią wśród pracowników. Osoby wyznaczone do przeprowadzania kontroli powinny mieć imienne upoważnienia uprawniające do wykonywania kontroli, wystawione przez płatnika składek (§ 8 rozporządzenia o kontroli zwolnień lekarskich).

Wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli

Kontrolą powinni być objęci przede wszystkim pracownicy, co do których jest podejrzenie, że niewłaściwie wykorzystują zwolnienia lekarskie, oraz pracownicy często korzystający z krótkotrwałych zwolnień lekarskich.

WAŻNE!

Kontrola powinna być przeprowadzana w miarę potrzeby bez ustalania z góry stałych terminów, a nasilona szczególnie w okresach, w których występuje zwiększona absencja chorobowa.

Płatnik lub ZUS przeprowadza kontrolę wykorzystywania zwolnień lekarskich w miejscu zamieszkania, w miejscu czasowego pobytu lub w miejscu zatrudnienia osoby kontrolowanej.

Przeprowadzający kontrolę powinni ustalić, czy osoba ubezpieczona w trakcie zwolnienia lekarskiego wykonuje czynności sprzeczne z celem tego zwolnienia, czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy albo naruszające wskazania lekarskie.

W czasie kontroli domowej osoby kontrolujące powinny uwzględnić warunki życiowe i rodzinne osoby korzystającej ze zwolnienia lekarskiego. Wykonywanie zwykłych czynności życia codziennego (np. pójście na zabieg, na kontrolę lekarską, wyjście do apteki czy na spacer) albo wyjazd na czas leczenia do rodziny nie oznacza, że zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem.

Zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane niezgodnie z jego celem, jeżeli pacjent nie przestrzega wskazań lekarskich lub/i nie przestrzega zakazu wykonywania różnych prac, np. domowych, w ogrodzie lub gospodarstwie rolnym, polegających na dźwiganiu, czy wykorzystuje zwolnienia do innych celów niż leczenie, np. wyjazd na wczasy wykupione w biurze podróży.

Jeżeli osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim nie jest obecna w domu w trakcie kontroli, kontrola musi być ponowiona, a chory musi wyjaśnić przyczynę swojej nieobecności.

WAŻNE!

Jeżeli osoba kontrolowana odmawia wyjaśnienia przyczyny nieobecności, należy uznać, że wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z celem.

Gdy po przeprowadzeniu kontroli okaże się, że pracownik wykonywał pracę zarobkową lub nieprawidłowo korzystał ze zwolnienia lekarskiego, osoby kontrolujące muszą sporządzić protokół (§ 9 rozporządzenia o kontroli zwolnień lekarskich). W protokole należy zaznaczyć, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego. Podpisany protokół należy przedłożyć pracownikowi do zapoznania się z jego treścią. Pracownik może wnieść do niego uwagi i zastrzeżenia. Prawidłowo sporządzony protokół kontroli jest dokumentem uzasadniającym pozbawienie pracownika prawa do zasiłku chorobowego/wynagrodzenia chorobowego za cały okres niezdolności objęty kontrolowanym zwolnieniem lekarskim.

WAŻNE!

Gdy ubezpieczony wykorzystuje zwolnienie lekarskie niezgodnie z przeznaczeniem, traci prawo do świadczenia za cały okres zwolnienia lekarskiego.

Płatnik składek nie przygotowuje protokołu kontroli, jeżeli kontrola ustali, że zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane zgodnie z jego celem. Natomiast wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie od pracy było wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, rozstrzyga ZUS, uzyskując w miarę potrzeby opinię lekarza leczącego. W przypadku sporu ZUS wydaje decyzję, od której płatnikowi i osobie kontrolowanej przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu.

Wzór protokołu kontroli płatnika składek

Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy można również przeprowadzić wykorzystując dokumenty uzyskane w inny sposób niż kontrola domowa, np. zawiadomienie policji, urzędu celnego, biura podróży o uczestnictwie w wycieczce, oświadczeń pracowników służby pracowniczej albo przełożonych pracownika. Na podstawie tych dokumentów sporządza się protokół z kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego po uzyskaniu wyjaśnień pracownika.

Podstawa prawna

  • art. 17, art. 61, art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.),
  • § 1, § 5–12 rozporządzenia z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (DzU nr 65, poz. 743),
  • art. 92 Kodeksu pracy.

Orzecznictwo uzupełniające:

  • Adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treści „pacjent może chodzić” nie usprawiedliwia wykonywania pracy przez pracownika, którego taka adnotacja dotyczy. Taki zapis upoważnia go jedynie do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, np. poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na zabieg czy kontrolę lekarską. (Wyrok Sądu Apelacyjnego z 12 listopada 2002 r., III AUa 3189/01, Pr. Pracy 2003/10/43)
  • O zakwalifikowaniu wykonywania określonych czynności jako „pracy”, nie decyduje charakter stosunku prawnego, na podstawie którego są one wykonywane, ale rodzaj tych czynności. W pierwszej przesłance art. 17 ust. 1 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa chodzi bowiem nie tylko o wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku zatrudnienia, ale także o wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie. (Wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2008 r., III UK 11/08)
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
DGP
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?