Kategorie

Na jakich zasadach wypłaca się odprawę emerytalno-rentową

Larysa Zdziechowska
Pracownikowi przysługuje jednorazowa odprawa emerytalno-rentowa w przypadku, gdy stosunek pracy został rozwiązany w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. Odprawa emerytalna lub rentowa przysługuje tylko raz w życiu. Pracownik, który otrzymał taką odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.

Odprawa jest wymagalna w dniu przejścia pracownika na emeryturę lub rentę. Jest to dzień ustania stosunku pracy pracownika posiadającego uprawnienia emerytalne.

W jakiej wysokości przysługuje odprawa

Na podstawie Kodeksu pracy odprawa emerytalno-rentowa jest należna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jednak prawo nie zabrania, aby pracodawca zawarł w wewnętrznych przepisach wyższą wysokość odprawy emerytalno-rentowej, pod warunkiem że nie będzie ona mniej korzystna niż przysługująca na podstawie obowiązujących przepisów Kodeksu pracy. Tym samym pracodawca może wypłacić taką odprawę w wysokości np. 2- czy 3-miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Wysokość odprawy emerytalnej lub rentowej dla pracowników państwowych i samorządowych jest inna niż dla pozostałych pracowników. Poniższa tabela przedstawia wysokość tej odprawy dla pracowników państwowych i samorządowych.

Także inne wysokości odprawy emerytalno-rentowej mają nauczyciele. Nauczycielowi uprawnionemu do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przysługuje odprawa emerytalna w wysokości:

• 2-miesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem pracy tego nauczyciela (art. 87 ust. 1 Karty Nauczyciela),

• 3-miesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem pracy, jeżeli nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat (art. 87 ust. 2 Karty Nauczyciela).

Zasady naliczania odprawy

We wszystkich przypadkach obowiązuje ten sam sposób ustalania wysokości odprawy pieniężnej. Stosuje się tu zasady obowiązujące przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. W podstawie do wyliczenia odprawy należy uwzględnić m.in. następujące składniki wynagrodzeń:

• wynagrodzenie zasadnicze, bez względu na to, czy jest ono określone w stawce miesięcznej, godzinowej czy akordowej,

• wynagrodzenie za godziny nadliczbowe,

• premie regulaminowe,

• dodatki: np. funkcyjny, stażowy, za pracę w godzinach nocnych, za pracę w warunkach szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia, deputaty.

PRZYKŁAD

Pracownik rozwiązał umowę o pracę 31 sierpnia br. w związku z przejściem na emeryturę. ZUS przyznał mu emeryturę 14 września br. Od 20 maja do 20 sierpnia br. pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim, pobierając zasiłek chorobowy. Jego wynagrodzenie składało się z:

• stawki miesięcznej w stałej wysokości - 4500 zł

• dodatku stażowego - 500 zł,

• zmiennej premii regulaminowej - od 10 do 50% wynagrodzenia zasadniczego.

Reklama

Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc należy uwzględnić z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do odprawy. Ponieważ pracownik chorował cały czerwiec, lipiec i sierpień, przy ustalaniu podstawy ze zmiennych składników należy cofnąć się do miesięcy, za które takie wynagrodzenie przysługiwało, a więc do maja, kwietnia i marca. Nie wliczamy sierpnia, ponieważ nabył prawo do odprawy 31 sierpnia. W marcu, kwietniu i maju pracownik otrzymał następujące premie:

• w maju br. 15% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 675 zł (12 dni pracował, a resztę miesiąca był na zwolnieniu lekarskim; do przepracowania miał zgodnie z rozkładem 19 dni),

• w kwietniu br. 30% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 1350 zł (22 dni pracy),

• w marcu br. 30% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 1350 zł (20 dni pracy).

Aby obliczyć dla pracownika odprawę emerytalną, najpierw należy ustalić wysokość premii z 3 miesięcy:

675 zł + 1350 zł + 1350 zł = 3375 zł.

Kwotę tę (3375 zł brutto) należy podzielić przez liczbę dni pracy, za które ona przysługiwała:

3375 : 54 dni faktycznie przepracowane przez pracownika = 62,50 zł.

Następnie uzyskaną sumę (62,50 zł) należy pomnożyć przez liczbę dni pracy, jakie zatrudniony przepracowałby zgodnie z jego rozkładem czasu pracy (tj. 61 dni):

62,50 zł × 61 dni = 3812,50 zł.

Przeciętną wysokość premii z 3 miesięcy otrzymuje się, dzieląc uzyskaną kwotę (3812,50) przez 3:

3812,50 : 3 = 1270,83 zł.

Następnie należy dodać stałe i zmienne składniki wynagrodzenia:

4500 zł + 500 zł + 1270,83 zł = 6270,83 zł.

Kwota ta (6270,83 zł) stanowi wysokość odprawy emerytalnej należnej pracownikowi.


Warunki nabycia prawa do odprawy

Odprawa emerytalno-rentowa jest wypłacana bez względu na sposób nawiązania stosunku pracy. Należna jest zarówno w przypadku umowy o pracę, jak również z tytułu powołania, mianowania czy wyboru. Aby uzyskać prawo do odprawy, pracownik jest zobowiązany do rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli pracownik rozwiąże umowę o pracę na mocy porozumienia stron przed osiągnięciem wieku emerytalnego, traci uprawnienie do odprawy.

WAŻNE!

Pracownik nabywa prawo do odprawy emerytalno-rentowej raz w życiu.

Reklama

Pracownik, który otrzymał już odprawę z tytułu przejścia na emeryturę czy rentę, a podjął decyzję o ponownym zatrudnieniu, musi liczyć się z tym, iż nie otrzyma kolejnej odprawy w momencie rozwiązania stosunku pracy. Również gdy pracownik odszedł na rentę z tytułu niezdolności do pracy, otrzymał odprawę rentową, a później powrócił do zdrowia, a tym samym do pracy zawodowej i w niedługim czasie nabył prawo do emerytury, nie otrzymuje już odprawy emerytalnej.

W sytuacji gdy pracodawca nie dokonuje wypłaty świadczenia, pracownik ma prawo dochodzić prawa do odprawy w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a zatem od dnia przejścia na emeryturę lub rentę.

Prawo do świadczenia częściowego

Zdarza się, że pracownik uzyska prawo do renty lub emerytury, otrzyma z tego tytułu odprawę i ponownie podejmuje pracę. Jeżeli zakończy się stosunek pracy pracownika w związku z przejściem na rentę lub emeryturę i okaże się, że przepisy układu zbiorowego danego zakładu przewidują wyższe świadczenie z tytułu odprawy emerytalno-rentowej niż to, które otrzymał, pracownik powinien otrzymać uzupełnienie odprawy. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 2 października 1990 r. (I PR 285/90). Sąd Najwyższy określił, że jeżeli pracownik otrzymał już 3-miesięczną odprawę z powodu 15-letniego okresu pracy, a gdy ponownie przeszedł na emeryturę jego okres pracy wzrósł do 20 lat i przepisy wewnętrzne przewidują w takiej sytuacji 6-miesięczną odprawę, to należy dokonać uzupełnienia o różnicę między 3-miesięcznym a 6-miesięcznym wynagrodzeniem na korzyść pracownika.

Wcześniejsze przejście na emeryturę a prawo do odprawy

Prawodawca w Kodeksie pracy określił okoliczności, jakie muszą być spełnione, aby otrzymać odprawę emerytalną. Zgodnie z tymi zasadami stosunek pracy musi ustać w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Przepis ten nie mówi o sposobie, w jakim pracownik nabył prawo do emerytury, a o przysługującym świadczeniu. Kodeks pracy nie wskazuje również ograniczeń co do sposobu uzyskania prawa do odprawy emerytalno-rentowej. W związku z tym wcześniejsze przejście na emeryturę uprawnia pracownika do otrzymania odprawy emerytalno-rentowej na takich samych zasadach jak w przypadku przejścia na emeryturę, rentę w normalnym trybie.

Odprawa po świadczeniu rehabilitacyjnym

Dość powszechne jest przejście na rentę po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego. Często dzieje się tak, że rentę otrzymuje się w znacznym odstępie czasu od rozwiązania umowy o pracę. Mimo to pracownik nabywa prawo do odprawy.

PRZYKŁAD

Pracownik chorował przez 33 dni i otrzymał wynagrodzenie chorobowe płatne ze środków pracodawcy. Choroba przedłużyła się i otrzymał zasiłek chorobowy wyczerpując 182-dniowy okres zasiłkowy. Następnie ZUS przyznał mu świadczenie rehabilitacyjne na okres 12 miesięcy. Po 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego i wykorzystanego okresu zasiłkowego pracodawca rozwiązał z tym pracownikiem stosunek pracy w trybie art. 53 Kodeksu pracy. Po ustaniu świadczenia rehabilitacyjnego były pracownik otrzymał prawo do renty i zgłosił się do byłego pracodawcy o wypłatę odprawy rentowej. Pracodawca jest zobowiązany do jej wypłaty.

Prawo do więcej niż jednej odprawy

Pracownik, który jednocześnie zawarł kilka umów o pracę, może otrzymać kilka odpraw emerytalno-rentowych. Będzie tak, jeżeli z każdym z pracodawców rozwiąże stosunek pracy tego samego dnia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę.

PRZYKŁAD

Jan K. był zatrudniony u 3 różnych pracodawców.

• A - na 1/3 etatu i otrzymywał 600 zł wynagrodzenia zasadniczego,

• B - na 3/4 etatu i otrzymywał 1500 zł wynagrodzenia zasadniczego plus dodatek stażowy 400 zł,

• C - na 1/2 etatu i otrzymywał 800 zł wynagrodzenia zasadniczego.

Pan Jan 4 czerwca br. ukończył 65 lat i osiągnął wiek emerytalny. Następnie, 5 lipca br. ZUS przyznał mu emeryturę. W związku z otrzymaniem emerytury pan Jan rozwiązał jednego dnia (6 lipca br.) z każdym z pracodawców wszystkie umowy o pracę. W tej sytuacji pan Jan powinien otrzymać u każdego z pracodawców odprawę emerytalną:

• A - w wysokości 600 zł,

• B - w wysokości 1900 zł,

• C - w wysokości 800 zł.

Gdyby natomiast pan Jan rozwiązał umowę o pracę tylko u jednego z pracodawców, np. A, a pozostałe rozwiązałby w późniejszych terminach (B, C), powinien otrzymać odprawę tylko u tego pierwszego pracodawcy.

W razie zbiegu odprawy emerytalnej z odprawą przysługującą w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy pracownikowi przysługują obie odprawy. Taka wypłata będzie miała miejsce, gdy pracownik nabywa prawo do emerytury lub renty przy jednoczesnych zwolnieniach grupowych lub indywidualnych u pracodawcy.

Składki ZUS i podatek dochodowy od osób fizycznych

Odprawa emerytalna stanowi dochód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dochód ten dotyczy roku, w którym pracownik uzyskał odprawę emerytalno-rentową.

Podstawą wymiaru składek na ZUS jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu stosunku pracy. Przepisy składkowe (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe) wyłączają jednak odprawę z oskładkowania.

Podstawa prawna:

• art. 921 § 1, § 2 Kodeksu pracy,

• § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289),

• art. 9 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),

• § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Larysa Zdziechowska

kierownik zespołu kadr i płac

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?