REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak wybrać pracowników do zwolnienia?

dr Aneta Olędzka
Jak wybrać pracowników do zwolnienia? / Fot. Fotolia
Jak wybrać pracowników do zwolnienia? / Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Pracodawcę przy wyborze pracowników do zwolnienia ograniczają pewne reguły. Przede wszystkim nie może naruszyć zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu. Powinien stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria oceny pracowników i wyników ich pracy oraz doboru ich do zwolnienia. Jeśli pracodawca planuje zwolnienia grupowe, musi określić kryteria, którymi będzie kierował się, dobierając pracowników do zwolnienia.

Ograniczenia pracodawcy przy zwalnianiu pracowników

Polityka kadrowa firmy zasadniczo należy do autonomicznych uprawnień pracodawcy. Niemniej jednak już choćby obowiązująca w prawie pracy zasada niedyskryminacji w zatrudnieniu ogranicza to uprawnienie. Wynika z niej bowiem nakaz stosowania przez pracodawcę obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników i wyników ich pracy – również przy doborze osób podlegających zwolnieniu (zob. wyrok SN z 30 września 2014 r., I PK 33/14).

Autopromocja

W przypadku konieczności stosowania przez pracodawcę przepisów ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 192; dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych), pracodawca, planując wdrożenie procedury zwolnień grupowych, m.in. określa kryteria, jakimi zamierza się kierować, typując pracowników do zwolnienia (art. 2 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych).

Dobór pracowników do zwolnienia

Przepisy prawa pracy nie zawierają nawet przykładowego katalogu kryteriów, jakie pracodawca może zastosować, dokonując wyboru konkretnych pracowników do zwolnienia. Bezsprzeczne jest, że ustalone kryteria mają być obiektywne i sprawiedliwe oraz stosowane wobec wszystkich pracowników, których ta sytuacja będzie dotyczyć. Jednak o ustaleniu zasadniczego kryterium doboru pracowników do zwolnienia będą decydowały w pierwszej kolejności przyczyna i cel redukowania zatrudnienia.

Rekomendowany produkt: Personel i Zarządzanie

Pracodawca ograniczający zatrudnienie z przyczyn ekonomicznych może np. przyjąć kryterium wysokości zarobków. Jednak stosowanie tylko tego kryterium – bez oceny kompetencji pracowników, ich stażu pracy oraz całościowego stosunku do pracy konkretnego pracownika – może być niewystarczające (zob. wyrok SN z 15 grudnia 2004 r., I PK 97/04). Należy przy tym podkreślić, że w orzecznictwie nie odrzuca się możliwości ustalenia i stosowania tylko jednego kryterium decydującego o selekcji pracowników do zwolnienia. Warunkiem jednak jest, aby umożliwiało ono obiektywną ocenę pracownika.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Redakcja poleca produkt: Zatrudnianie i zwalnianie pracowników – praktyczny poradnik

Konieczność wdrożenia w zakładzie pracy zmian technologicznych czy produkcyjnych może uzasadniać typowanie do zwolnienia tych pracowników, których dalsze zatrudnianie jest niecelowe z uwagi na brak wystarczających kompetencji i potencjału do realizowania nowych (zmienionych) planów bądź przedsięwzięć firmy. Pracodawca może też, z uwagi na zmiany organizacyjne, zdecydować o likwidacji niektórych stanowisk pracy (także w przypadku przejęcia jednego zakładu pracy przez drugi, w konsekwencji czego może dojść np. do zdublowania niektórych działów czy stanowisk pracy). Jednak sam fakt likwidacji stanowiska pracy nie zawsze będzie uzasadniał wytypowanie do zwolnienia konkretnego pracownika (nawet jeśli likwidacja stanowiska jest rzeczywista).

Zadaj pytanie na FORUM

W wyroku z 12 listopada 2014 r., I PK 73/14 SN uznał, że „zasadniczo likwidacja konkretnego stanowiska pracy, w ramach zmiany struktury zakładu pracy, uzasadnia zwolnienie pracownika bez potrzeby oceny jego ewentualnej przydatności na innych stanowiskach i porównywania go z pracownikami zatrudnionymi na innych stanowiskach, jednakże potrzeba taka powstaje, gdy pracodawca likwiduje jedno ze stanowisk kierowniczych, wówczas swój wybór powinien odnieść także do innych osób zatrudnionych na równorzędnych stanowiskach w kadrze kierowniczej, nie tylko w danym pionie”.

W orzecznictwie można spotkać pogląd, że pracodawca, ustalając kryteria doboru pracowników do zwolnienia, może wziąć pod uwagę jedynie kompetencje pracownika, a pomijać inne kryteria, także ściśle związane ze stroną zawodową, jak np. staż pracy, przebieg pracy zawodowej, dotychczasowego doświadczenia, wykształcenia. Często jednak podkreśla się, że, dokonując oceny doboru pracowników do zwolnienia, trzeba uwzględniać wszelkie okoliczności dotyczące zarówno stosunku pracy, jak i sytuacji osobistej oraz rodzinnej danego pracownika.

Konieczność zwolnienia pracownika

Zakres kontroli sądowej

W przypadku wniesienia przez pracownika do sądu pracy odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, sąd nie będzie oceniał, czy zasadne było ograniczenie zatrudnienia lub wdrożenie zmian organizacyjnych. Kontroli sądowej będzie zaś podlegało, czy pracodawca zastosował wobec zwolnionego pracownika ustalone zgodnie z procedurą zwolnień grupowych kryterium, i czy – stosując je – zasadne było wytypowanie do zwolnienia danego pracownika. Zatem sąd pracy badałby, czy nie doszło do dyskryminujących działań ze strony pracodawcy, co mogłoby mieć miejsce choćby wówczas „gdy między pracownikiem zwalnianym a pozostałymi istnieją poważne dysproporcje co do kwalifikacji zawodowych, wykształcenia, przydatności na danym stanowisku, sposobu wykonywania obowiązków pracowniczych itp.” (zob. wyrok SN z 1 kwietnia 2014 r., I PK 244/13). Niewielkie zatem różnice pomiędzy sytuacjami poszczególnych pracowników nie mogą być podstawą do przyjęcia, że stosunek pracy rozwiązano z naruszeniem przepisów prawa, co z kolei uzasadniałoby roszczenia pracownika z art. 45 § 1 Kodeksu pracy (uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenie do pracy).

Porozumienie lub regulamin zwolnień grupowych będące źródłami prawa pracy (zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy), zawierające kryteria doboru pracowników do zwolnienia, są wiążące dla pracodawcy. Pracodawca nie może zatem kierować się innymi wyznacznikami doboru pracowników do zwolnienia niż uprzednio ustalone. Ewentualne odstępstwa od tej zasady wiążą się z koniecznością przygotowania odpowiednio przekonującego uzasadnienia (zob. wyrok SN z 8 sierpnia 2006 r., I PK 50/06).

Ekologiczne zwalnianie

Kryteria wskazane w wypowiedzeniu umowy

Zmiany organizacyjne powodujące konieczność zwolnień grupowych nie przesądzają jeszcze o zasadności rozwiązania umowy o pracę z konkretnym pracownikiem i o zachowaniu przez pracodawcę wymogu wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie (art. 30 § 4 Kodeksu pracy). Jeśli bowiem nie dochodzi do zwolnienia wszystkich pracowników określonej grupy zawodowej, to zmiany organizacyjne tłumaczą wprawdzie konieczność zmniejszenia zatrudnienia, ale nie dają pracownikowi odpowiedzi na pytanie, dlaczego właśnie on został zwolniony. Zatem pracodawca, składając pracownikowi oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę, powinien odnieść się w nim do kryteriów, jakie zastosował, chyba że przyczyna jest oczywista lub znana pracownikowi, np. wynika z odrębnego dokumentu przedłożonego pracownikowi przy składaniu oświadczenia o wypowiedzeniu. Stanowisko to należy obecnie uznać za dominujące, pomimo że w orzecznictwie pojawiały się również inne opinie w tej sprawie (zob. wyrok SN z 7 kwietnia 2011 r., I PK 238/10).

Przyczyna wypowiedzenia powinna być na tyle jasna i zrozumiała dla zwalnianego pracownika, aby wiedział, jaki jest powód rozwiązania z nim stosunku pracy i jednocześnie mógł zdecydować, czy zasadne będzie wniesienie odwołania od wypowiedzenia do sądu pracy. Naruszenie tej reguły wypowiadania umów o pracę może uzasadniać roszczenie do pracodawcy z tytułu wadliwego rozwiązania stosunku pracy.

W jednej ze spraw SN uznał za uzasadnioną skargę kasacyjną byłej pracownicy, którą zwolniono, kierując się przyjętymi kryteriami oceny jej dotychczasowej pracy oraz umiejętności interpersonalnych. Pomimo że pracownica uzyskiwała najgorsze wyniki w ocenach pracy, w przeszłości ukarana była upomnieniem, popełniała najwięcej błędów, czyniono wobec niej najwięcej zastrzeżeń co do sposobu komunikowania się ze współpracownikami i kontrahentami – Sąd Najwyższy orzekł o naruszeniu art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 Kodeksu pracy. Pracodawca bowiem, wypowiadając jej umowę o pracę, jako przyczynę wskazał czynniki ekonomiczne i likwidację stanowiska pracy. Nie poinformował jej jednak, jakimi kryteriami kierował się, typując właśnie ją do zwolnienia (zob. wyrok SN z 10 września 2013 r., I PK 61/13).

Kryteria doboru pracowników do zwolnienia determinowane są przede wszystkim przyczyną redukowania zatrudnienia w zakładzie pracy. Należy zgodzić się, że pracodawca ma prawo przyjąć takie kryteria, jakie umożliwią mu pozostawienie w zatrudnieniu pracowników posiadających cechy przez niego pożądane. Pracodawca nie może jednak dopuszczać się wobec pracowników działań dyskryminujących. Kryteria doboru osób do zwolnienia muszą być obiektywne, sprawiedliwe i stosowane wobec wszystkich, których dotyczą przyczyny zmuszające pracodawcę do rozwiązania stosunku pracy.

Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Personel i Zarządzanie
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Możesz otrzymać 5025 zł na naukę języka, studia podyplomowe, kurs prawa jazdy i inne - rusza nowy program WUP

    Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie uruchamia projekt „Małopolski Pociąg do Kariery – sezon I". WUP zachęca: chcesz nauczyć się języka? Skończyć kurs prawa jazdy? Zdobyć nowe umiejętności zawodowe? Jeśli odpowiedź brzmi pozytywnie należy śledzić informacje i przystąpić do rekrutacji, która rusza prawdopodobnie w kwietniu 2024 r. Można otrzymać nawet 5025 zł!

    Działalność socjalna. Wczasy pod gruszą – dofinansowanie do wypoczynku ze środków ZFŚS to najpopularniejsze świadczenie socjalne

    Wczasy pod gruszą to jedna z form działalności socjalnej. Polega na dofinansowaniu wypoczynku pracowników ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wczasy pod gruszą powinny być wsparciem dla pracowników w gorszej sytuacji materialnej.

    Nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych

    W lutym 2024 r. wydano nowe zalecenia co do zatrudniania niepełnosprawnych m.in. w administracji publicznej. Okazuje się, że wciąż istnieje wiele barier proceduralnych, instytucjonalnych, organizacyjnych i kompetencyjnych, które utrudniają czy wręcz nawet uniemożliwiają osobom ze szczególnymi potrzebami (w tym z niepełnosprawnościami) udział w procesach rekrutacyjnych oraz świadczenie pracy w urzędach. Wciąż jest wiele do zrobienia.

    Separacja jak rozwód - nie otrzymasz odprawy po zmarłym małżonku

    Czym jest separacja? Jakie są skutki majątkowe separacji? Kto ma prawo do odprawy po śmierci pracownika? Czy mając separację należy się odprawa po zmarłym małżonku? Ile wynosi odprawa pośmiertna?

    REKLAMA

    Waloryzacja emerytur 2024 – tabela netto

    Waloryzacja emerytur od 1 marca 2024 roku - o ile procent wzrosną emerytury? Kiedy będzie wypłata pierwszych wyższych emerytur? Tabela przedstawia podwyżki emerytur od 1 marca 2024 roku. Ile wynoszą kwoty netto emerytur po waloryzacji?

    Mama 4+ czyli emerytura matczyna w 2024 roku [WYWIAD]

    Mama 4 plus w 2024 roku - to już 5 lat funkcjonowania świadczenia w Polsce. Czy w tym czasie zmieniły się przepisy? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać RSU? Ile wynosi rodzicielskie świadczenie uzupełniające do końca lutego, a ile od 1 marca 2024 roku? Jakie dokumenty dołączyć do wniosku? Czy na emeryturze matczynej można pracować? Czy ojcowie pobierają emeryturę matczyną? Na te i inne pytania odpowiada rzecznik ZUS województwa dolnośląskiego Iwoną Kowalską-Matis

    Nie możesz pójść do ZUS i załatwić sprawy? Możesz wysłać pełnomocnika. Trzeba tylko wypełnić formularz ZUS PEL

    Za pomocą formularza ZUS PEL klienci Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogą udzielić pełnomocnictwa do załatwiania swoich spraw. Formularz można pobrać ze strony internetowej www.zus.pl lub z PUE ZUS. Druk jest także dostępny w każdej placówce ZUS.

    W styczniu 2024 r. wzrosło bezrobocie w Polsce! Czy to jest wzrost sezonowy?

    Wzrosło bezrobocie w Polsce. W styczniu stopa bezrobocia wyniosła 5,4%. W grudniu 2023 r. bezrobocie wynosiło 5,1%, a w listopadzie 5,0%.

    REKLAMA

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. Trwa kampania BHP w cyfrowym świecie pracy

    W całej UE około 11 mln osób zatrudnionych jest w ramach platform internetowych. To zarządzanie pracą przez sztuczną inteligencję może mieć ogromny wpływ na jakość świadczonej pracy, jej ilość jak i utratę. Świat pracy i rynek się zmieniają - ale w tym wszystkim najważniejszy jest człowiek, nie kapitał. Konieczne jest więc budowanie wiedzy, doświadczenia i zaufania przez informowanie pracowników i zasięganie ich opinii oraz umożliwienie im udziału w projektowaniu i wdrażaniu technologii i systemów cyfrowych w nowej postindustrialnej erze pracy. „Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla ciebie. Dobre dla firmy” – tak głosi kampania „Bezpieczeństwo pracy w świecie cyfrowym”, która jest prowadzona w latach 2023-2025. Kampania odbywa się w ramach projektu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy.

    Ukraińcy będą przebywać legalnie w Polsce do 30 czerwca 2024 r. Weszła w życie nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy

    Pobyt w Polsce obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z wojną prowadzoną w tym kraju będzie uznawany za legalny do 30 czerwca 2024 r. To zmiana, jaką wprowadziła nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Nowelizacja obowiązuje od 22 lutego. 

    REKLAMA