Wypowiedzenie zmieniające nie zawsze jest konieczne

Zmiana rodzaju umówionej pracy nie musi wiązać się z koniecznością skorzystania przez pracodawcę ze skomplikowanej procedury wypowiedzenia zmieniającego. Artykuł 42 par. 4 k.p. przewiduje bowiem możliwość czasowego powierzenia pracownikowi innej pracy w drodze zwykłego polecenia służbowego. Zmiana rodzaju pracy w tym trybie może dotyczyć każdego pracownika, niezależnie od rodzaju umowy o pracę czy pełnionej funkcji. Nie ma też przeszkód, by powierzenie innej pracy nastąpiło w okresie wypowiedzenia umowy o pracę.

Konieczne warunki

Możliwość czasowego oddelegowania pracownika do innej pracy nie może być jednak wykorzystywana przez pracodawcę w sposób dowolny. Kodeks pracy ściśle określa warunki, kiedy, do takiego powierzenia może dojść. I tak czasowe powierzenie pracownikowi innego rodzaju pracy:
• ma być uzasadnione potrzebami pracodawcy;
• ma dotyczyć pracy innej niż określona w umowie o pracę;
• ma odpowiadać kwalifikacjom pracownika;
• nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia;
• nie może przekroczyć okresu trzech miesięcy w roku kalendarzowym.

W przeciwieństwie do sformalizowanej procedury wypowiedzenia zmieniającego, czasowe oddelegowanie pracownika do innej pracy nie wymaga zachowania formy pisemnej, nie musi zawierać uzasadnienia, a zamiar jego dokonania nie wymaga konsultacji z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową (wyrok SN z 13 marca 1979 r., I PRN 18/79, Lex nr 14489) Pracodawca powierzył pracownikowi wykonującemu zawód pielęgniarza pracę w szpitalnym laboratorium. Pracownik odmówił wykonywania poleconej pracy wskazując, że nie odpowiada ona jego kwalifikacjom. Z tego powodu pracodawca rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę w trybie natychmiastowym, argumentując swoją decyzję ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Polecenie pracodawcy było bezprawne, jako że powierzona pracownikowi praca nie odpowiadała jego kwalifikacjom. W takiej sytuacji odmowa wykonania przez pracownika polecenia była zasadna. Brak wykonania polecenia sprzecznego z prawem nie może uzasadniać rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zwolnionemu pracownikowi przysługuje zatem prawo wystąpienia do sądu z powództwem o przywrócenie do pracy bądź zasądzenie odszkodowania. Pracodawca powierzył pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku specjalisty w dziale handlowym wykonywanie przez okres trzech miesięcy pracy na stanowisku kontrolera jakości, obniżając mu jednocześnie wynagrodzenie. Pracownik wystąpił do sądu z żądaniem przywrócenia poprzednich warunków pracy. Tak sformułowane roszczenie pracownika jest niedopuszczalne. W omawianym przykładzie nie doszło bowiem do wypowiedzenia zmieniającego, stad też pracownikowi nie przysługują roszczenia przewidziane w art. 45 k.p. w zw. z art. 42 par. 1 k.p., w szczególności roszczenie o przywrócenie poprzednich warunków pracy. Pracownik nie jest jednak bezradny. Przysługuje mu bowiem roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Wysokość przysługującego mu odszkodowania będzie równa różnicy pomiędzy należnym mu wynagrodzeniem a tym, które faktycznie otrzymał za powierzoną mu pracę.