Kategorie

Nieważna umowa o pracę nie zawsze oznacza, że nie nawiązano stosunku pracy

Iwona Jackowska
Mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane. Jest to możliwe przez dopuszczenie pracownika do pracy, przyjmowanie pracy przez pracodawcę i realizowanie takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. – orzekł SN.

Sąd Najwyższy (SN) rozpatrywał powództwo Igora U., który wystąpił przeciwko spółce T., m.in. o odszkodowanie za niezasadne rozwiązanie umowy o pracę, wydanie świadectwa pracy i wypłatę zaległych wynagrodzeń. Powód był członkiem zarządu spółki. 1 września 1999 r. podpisano z nim umowę o pracę – umowę tę ze strony spółki zawarła Urszula U., która była jednym z trzech ówczesnych wspólników spółki. Dla sądów rejonowego i okręgowego, rozpatrujących sprawę, istnienie stosunku pracy nie było jednak oczywiste.

Powołanie pełnomocnika

Reklama

Sąd rejonowy podniósł, że w umowach między spółką a członkami zarządu spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą wspólników (art. 203 kodeksu handlowego obowiązującego w czasie, gdy powód był w zarządzie T.). Dotyczy to zarówno umów związanych z pełnioną funkcją (przede wszystkim umów o pracę), jak i niezwiązanych z wykonywaniem funkcji członka zarządu.

Pełnomocnik w tym przypadku nie jest zwykłym pełnomocnikiem spółki, gdyż taki jest powoływany przez zarząd, ewentualnie przez prokurenta lub pełnomocnika. Powołanie takiego pełnomocnika uprawnia go wyłącznie do reprezentowania w sporach lub zawierania umów z członkiem zarządu, a nie do innych czynności prawnych.

Umowa o pracę zawarta przez spółkę z członkiem jej zarządu z naruszeniem wspomnianego wymagania formalnego jest bezwzględnie nieważna. W rozpatrywanej sprawie brak było uchwały wspólników udzielającej Urszuli U. pełnomocnictwa do zawarcia z powodem umowy o pracę. Również w dokumentacji spółki nie było takiej uchwały. Przed sądem pełnomocnik powoda podnosił, że uchwałę podjęto wiele lat wcześniej i prawdopodobnie zaginęła w czasie porządkowania archiwalnych dokumentów.

Pozwany natomiast podkreślał, że takiej uchwały nigdy nie podjęto. Urszula U. zeznała, że podpisała z powodem umowę o pracę na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez zgromadzenie wspólników. Podobnie stwierdzał też inny świadek.

Sąd rejonowy nie dał jednak wiary tym zeznaniom. W jego ocenie nie podjęto żadnej uchwały upoważniającej Urszulę U. do zawarcia z powodem umowy o pracę i w związku z tym jest ona bezwzględnie nieważna. Sąd podkreślił, że wykonywanie czynności przez powoda na rzecz spółki nie ma żadnego znaczenia, gdyż zarówno prezes zarządu, jak i inni jego członkowie mogą je wykonywać na innej podstawie niż stosunek pracy.


Ocena umowy

Reklama

Stanowisko to podzielił sąd okręgowy (sąd II instancji), do którego powód wniósł apelację. I on podkreślił, że brak było przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy (wskazane w art. 22 § 1 k.p.). W postępowaniu apelacyjnym strona powodowa złożyła jednak na to nowe dowody. Sąd natomiast zauważył, że nie uzasadniła ona, dlaczego przywołała je dopiero przed sądem II instancji, a poza tym nowe fakty i dowody nie wpływają na wynik sprawy.

Sąd okręgowy podkreślił, że brak było jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy. Zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem art. 203 k.h. powoduje bezwzględną nieważność umowy, a osoba, z którą umowa o pracę została zawarta z naruszeniem tego przepisu, nie może być uważana za pracownika.

Powód wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. W jego ocenie skarga była usprawiedliwiona. Uznał m.in. zarzut naruszenia prawa przez nieprzeprowadzenie dowodów na to, że strony realizowały umowny stosunek pracy.

SN odniósł się także do dokonanej w postępowaniu wykładni prawa, że umowa o pracę była nieważna jako naruszająca art. 203 k.h. Jak zauważył SN, skonstatowanie nieważności umowy z tej przyczyny nie wyczerpuje zagadnienia pozostawania lub niepozostawania przez strony w stosunku pracy. Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika, co wynika z art. 11 k.p., ale przepis ten nie nakazuje zachowania jakiejkolwiek formy tych oświadczeń pod rygorem nieważności umowy. Rygor taki nie wynika też z art. 29 § 2 k.p., zgodnie z którym umowę o pracę zawiera się na piśmie. Obowiązek pisemnego potwierdzenia ustaleń co do rodzaju umowy i jej warunków odnosi się do pracodawcy.

Stosunek pracy

Sąd Najwyższy przypomniał, że w jego orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane, w szczególności wskutek dopuszczenia pracownika do pracy, przyjmowania pracy przez pracodawcę i realizowania takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. Koncepcję tzw. faktycznego stosunku pracy SN zaakceptował w wyroku z 27 marca 2000 r. (sygn. akt I PKN 558/99, OSNAPiUS 2001 nr 16, poz. 512). W wyroku z 5 listopada 2003 r. wyraził pogląd, że nawet jeśli umowa o pracę okazała się nieważna, a zatem nie stworzyła zobowiązań stron w momencie jej zawarcia, to zobowiązania takie powstają wraz z dopuszczeniem pracownika do pracy na warunkach tej umowy (sygn. akt I PK 633/02, OSNP 2004 nr 20, poz. 346). Z kolei w wyroku z 12 stycznia 2005 r. uznał za nieprzekonujące stanowisko, że nieważność „pierwotnej” umowy o pracę sporządzonej z udziałem nieuprawnionego do reprezentacji spółki prokurenta (a zatem w sytuacji analogicznej do tej w rozpoznawanej sprawie) stwarzała bezwzględną przeszkodę do nawiązania przez powoda i spółkę stosunku pracy (sygn. akt I PK 123/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 231).

SN stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie sąd okręgowy nie poddał analizie bezspornych okoliczności zatrudniania powoda przez dziewięć lat, co powinno być rozważone przed ustaleniem, czy strony wiązał stosunek pracy. Zaoferowane w pozwie dowody mogły być do tego pomocne. Tymczasem sąd okręgowy poprzestał na ustaleniu nieważności umowy o pracę z powodu niezachowania wymagań w zakresie reprezentacji pracodawcy. To nie wystarcza dla prawidłowego zastosowania art. 22 k.p. SN skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrok SN z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I PK 16/10, niepublikowany.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?