Kategorie

„Odkupienie” zaległego urlopu wypoczynkowego

Agnieszka Zwolińska
Jedną z zasad unijnego prawa socjalnego jest prawo pracownika do corocznego nieprzerwanego płatnego urlopu.

Prawo do corocznego płatnego urlopu określono w art. 7 dyrektywy 2003/88/WE dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (zwanej dalej dyrektywą). Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia każdemu pracownikowi corocznego urlopu w wymiarze co najmniej 4 tygodni. Natomiast minimalny okres corocznego płatnego urlopu nie może być zastąpiony wypłatą ekwiwalentu pieniężnego, z wyjątkiem przypadku gdy stosunek pracy ulega rozwiązaniu (art. 7 ust. 2 dyrektywy).

W prawie polskim wskazane powyżej regulacje dyrektywy odzwierciedla art. 152, 161 oraz 171 § 1 k.p. Z przepisów tych wynika gwarancja prawa pracownika do corocznego nieprzerwanego płatnego urlopu wypoczynkowego. Gwarancji tej odpowiada zakaz zrzekania się przez pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego (art. 152 § 2 k.p.) oraz obowiązek pracodawcy udzielania urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo (art. 161 k.p.).

Niewykorzystanie urlopu w odpowiednim czasie

Reklama

W praktyce częste są jednak przypadki, kiedy pracownik z przyczyn go dotyczących (np. choroba, korzystanie z urlopu wychowawczego, macierzyńskiego) albo też z przyczyn dotyczących pracodawcy (np. pracodawca wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie udziela urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym) nie wykorzysta przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo. Wówczas pracodawca powinien udzielić pracownikowi niewykorzystany urlop najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku (art. 168 k.p.). Rozwiązanie takie jest zgodne z postanowieniami dyrektywy.

Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 6 kwietnia 2006 r. w sprawie Federatie Nederlandse Vakbeweging przeciwko Staat der Nederlanden (C–124/05). W orzeczeniu tym Trybunał zaznaczył, że „pozytywne oddziaływanie urlopu na bezpieczeństwo i zdrowie pracownika wywiera w pełni skutek, gdy jest on wykorzystywany w roku, w którym jest on przewidziany”. Jednocześnie jednak uznał, że „czas wypoczynku nie traci swego znaczenia, gdy jest wykorzystywany w trakcie roku następnego” (pkt 30 wyroku).

„Odkupywanie” urlopu w wyroku TS

Główny problem, który we wskazanej powyżej sprawie rozstrzygał Trybunał, nie dotyczył jednak możliwości przesunięcia terminu wykorzystania urlopu wypoczynkowego na następny – w stosunku do roku nabycia prawa do urlopu – rok kalendarzowy. Trybunał przede wszystkim oceniał zgodność z prawem unijnym „odkupywania” od pracownika dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego.


Reklama

Według prawa niderlandzkiego, na tle którego skierowano pytanie do Trybunału, pracodawca miał obowiązek umożliwić pracownikowi w każdym roku skorzystanie z minimalnego urlopu. Regulacje te stanowiły również, że w czasie trwania umowy o pracę pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu w zamian za ekwiwalent pieniężny. Od tej drugiej zasady przewidziano jednak wyjątek, a mianowicie – jeżeli pracownik był uprawniony do urlopu w wymiarze wyższym niż obligatoryjny minimalny wymiar urlopu, możliwe było, w drodze umowy, odstąpienie od zakazu zrzekania się prawa do urlopu w czasie trwania stosunku pracy. W praktyce oznaczało to, że pracownik uprawniony do urlopu w wymiarze wyższym niż obowiązkowy minimalny wymiar, np. w wyniku skumulowania dni urlopu niewykorzystanych w poprzednich latach, mógł cześć przysługującego mu urlopu odsprzedać pracodawcy, pod warunkiem że w danym roku rzeczywiście wykorzysta minimalny wymiar urlop. Jeżeli minimalny obowiązkowy wymiar urlopu wynosił np. 20 dni, a pracownik, poza 20 dniami bieżącego urlopu z poprzednich lat miał niewykorzystane 30 dni urlopu i w danym roku kalendarzowym jeszcze z niego nie korzystał, to maksymalnie mógł „odsprzedać” 30 dni. Zgodność takiej regulacji z prawem unijnym zakwestionowała niderlandzka federacja związków zawodowych i sprawa ostatecznie trafiła do Trybunału Sprawiedliwości UE.

Trybunał udzielił odpowiedzi, kierując się celem dyrektywy, tj. potrzebą zapewnienia efektywnej ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. Cel ten z kolei przemawiał za zagwarantowaniem pracownikowi rzeczywistego wypoczynku. Dopuszczenie możliwości wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za przeniesiony z poprzednich lat urlop stanowiłoby, zdaniem Trybunału, zachętę do rezygnacji z urlopu lub do namawiania pracowników do rezygnacji z wykorzystania urlopu w naturze. W konsekwencji prowadziłoby to do sytuacji sprzecznych z celem dyrektywy. Konkluzja Trybunału była więc oczywista – art. 7 ust. 2 dyrektywy sprzeciwia się przepisom krajowym, według których minimalny wymiar corocznego płatnego urlopu zastępowany byłby ekwiwalentem pieniężnym w razie przeniesienia tego urlopu na następny rok.

W kontekście przedstawionego wyroku Trybunału za niegodną z prawem unijnym należy ocenić praktykę „odsprzedawania” przez pracowników niewykorzystanych dni zaległego urlopu wypoczynkowego na podstawie porozumienia zawartego z pracodawcą. Prawo unijne uzasadnia więc przyjęcie ścisłej wykładni art. 171 § 1 k.p. Przepis ten, podobnie zresztą jak art. 7 ust. 2 dyrektywy, w sposób wyczerpujący wymienia sytuacje, w których możliwe jest zastąpienie urlopu wypoczynkowego ekwiwalentem pieniężnym. Wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy dopuszczalna jest więc jedynie w przypadku, gdy pracownik nie wykorzystał urlopu w naturze z powodu rozwiązania albo wygaśniecia stosunku pracy.

Podstawa prawna:

  • art. 7 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (DzUrz UE z 18 listopada 2003 r., L 299, s. 9 i nast., Polskie wydanie specjalne DzUrz UE 2004, rozdział 5, tom 4, s. 381 i nast.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?