Czy pracownik ma prawo wziąć urlop na żądanie w wolną sobotę

RADA

Pracownica miała prawo wziąć urlop na żądanie w wolną sobotę. Powinna to jednak uzgodnić z przełożonym. Wobec pracownicy możliwe jest zastosowanie kary porządkowej, jeżeli pracownica wzięła urlop na żądanie bez Państwa zgody.

UZASADNIENIE

Pracownica miała prawo wystąpić z wnioskiem o udzielenie jej urlopu na żądanie. Jeżeli wolna sobota była wyznaczona dla księgowej jako dzień pracy, to mogła ona wystąpić o urlop na ten dzień. Urlopu należy bowiem udzielać wyłącznie na dni pracy pracownika (art. 154² § 1 Kodeksu pracy). Urlopu udziela się w takiej liczbie godzin, jakie przypadają do przepracowania w dniu, w którym pracownik korzysta z urlopu.

WAŻNE!

Pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu na żądanie w sobotę, jeżeli sobota jest dla pracownika dniem pracy.

W przedstawionej sytuacji, jeżeli pracownikowi wyznaczono pracę w sobotę, na którą następnie udzielono mu urlopu, to w okresie rozliczeniowym należy ustalić w uzgodnieniu z pracownikiem inny dzień wolny do odbioru za urlop udzielony w sobotę. W przeciwnym razie udzielenie pracownikowi urlopu w sobotę może spowodować jego pracę ponad tygodniową normę czasu pracy i w konsekwencji wypłatę dodatkowego wynagrodzenia. Urlop wypoczynkowy powinien obniżyć wymiar czasu pracy pracownika, jaki ma on do przepracowania w okresie rozliczeniowym. W omawianej sytuacji, ponieważ urlop był udzielony w dodatkowym dniu pracy, to jeżeli pracownik nie otrzyma dodatkowego dnia wolnego, przepracuje tyle godzin, ile powinien, gdyby nie korzystał z urlopu. Przepracuje zatem o 8 godzin za dużo. Wymiar czasu pracy ze względu na udzielony pracownikowi urlop w sobotę w wymiarze 8 godzin powinien zostać obniżony właśnie o te 8 godzin.

PRZYKŁAD

Pracownica pracuje po 8 godzin od poniedziałku do piątku. W kwietniu br. pracodawca wyznaczył jej pracę w sobotę w wymiarze 8 godzin. Pracownica wzięła w tym dniu urlop na żądanie. Pracodawca powinien wyznaczyć pracownicy dodatkowy dzień wolny z powodu urlopu udzielonego w sobotę. Pracownica, pracując we wszystkie pozostałe dni robocze, w kwietniu br. wypracuje bowiem 168 godzin. Wymiar czasu pracy w kwietniu br. wynosi 168 godzin. Ze względu na udzielony urlop wymiar ten powinien zostać pracownicy obniżony do 160 godzin.

Pracownica nie musiała uzasadniać swojego wniosku o urlop na żądanie i podawać przyczyn. Powinna jednak upewnić się, czy otrzymała zgodę na urlop. Sąd Najwyższy w wyroku z 16 września 2008 r. (II PK 26/08) stwierdził, że pracownik nie może skutecznie udzielić sobie urlopu na żądanie. Dokonuje tego zawsze tylko pracodawca. Co więcej, pracownik, nie upewniwszy się, czy pracodawca zgadza się na żądany urlop, ciężko narusza swoje podstawowe obowiązki pracownicze. W szczególnych okolicznościach pracodawca może nawet odmówić udzielenia pracownikowi urlopu na żądanie, jeżeli wymaga tego wyjątkowy interes firmy. Stanowisko Sądu Najwyższego oznacza, że obowiązek udzielenia urlopu na żądanie pracownikowi nie ma charakteru bezwzględnego. Pracownica nie mogła więc być na urlopie na żądanie, skoro nie wyrazili Państwo akceptacji.

Karę porządkową można zastosować tylko w sytuacji, gdy występuje wina pracownika i bezprawność jego zachowania. Bezprawność rozpatrujemy pod kątem obowiązujących przepisów np. w regulaminie pracy, a także poleceń przełożonych. Polecenie w tym przypadku polegało na wyznaczeniu wolnej soboty jako dnia pracy księgowej ze względu na nasilenie się prac w księgowości. Zatem polecenie pracodawcy o wyznaczeniu pracy w sobotę nie było bezprawne. Pracownik natomiast wnioskując o urlop na żądanie skorzystał ze swojego prawa. Pracodawca nie może go zatem ukarać karą porządkową za wystąpienie o urlop na żądanie w sobotę. Kara porządkowa będzie jednak uzasadniona, jeżeli pracownik skorzystał z urlopu na żądanie bez zgody pracodawcy.

Zakład pracy jest zobowiązany udzielić 4 dni urlopu na żądanie w ciągu roku kalendarzowego w terminie wskazanym przez pracownika (art. 167² Kodeksu pracy). Nie jest zatem konieczne, aby urlop ten był wcześniej uzgadniany z przełożonym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia przed podjęciem pracy. Dopuszczalne jest zgłoszenie żądania ustnie, telefonicznie, mailem czy faksem. Nieuzasadniona odmowa udzielenia urlopu na żądanie przez pracodawcę stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika i podlega karze grzywny.

Podstawa prawna:

• art. 108 § 1, art. 167² Kodeksu pracy.