Kategorie

Urlop ojcowski i zasiłek za czas urlopu ojcowskiego

Krzysztof Stucke
Kancelaria Prawa Pracy
Urlop ojcowski i zasiłek za czas urlopu ojcowskiego. / Fot. Fotolia
Urlop ojcowski i zasiłek za czas urlopu ojcowskiego. / Fot. Fotolia
Urlop ojcowski pojawił się w polskim Kodeksie pracy i zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2010 r. Na początku ojciec dziecka mógł skorzystać z 7 dni wolnego. Obecnie urlop ojcowski wynosi 2 tygodnie. Za czas urlopu należy się zasiłek macierzyński. Czy zasiłek będzie przysługiwał także prowadzącym działalność gospodarczą?

Urlop ojcowski w Kodeksie pracy

Regulacje prawne dotyczące urlopu ojcowskiego zostały wprowadzone do Kodeksu pracy ustawą z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 237, poz. 1654) . Z danych przedstawianych przez ZUS oraz MPiPS wynika, że liczba pracowników korzystających z tego uprawnienia wzrasta z każdym rokiem. Uprawnienie to ściśle związane z pracownikiem-ojcem wychowującym dziecko nie może być wykorzystany przez żadną inną osobę. Wyjaśnienia wymaga, iż urlop ojcowski należy się zarówno ojcom biologicznym jak i adopcyjnym. Warte podkreślenia jest, iż nie jest konieczne, by pracownik-ojciec pozostawał w związku małżeńskim z matką dziecka.

Wymiar urlopu ojcowskiego

Reklama

Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje w wysokości 2 tygodni, nie dłużej jednakże niż w przypadku ojca biologicznego - do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia, a w przypadku ojca adopcyjnego - do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w sytuacji dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.

Przez dwa tygodnie urlopu ojcowskiego należy rozumieć 14 kolejnych dni kalendarzowych, które dotyczą również dni wolnych, czyli soboty i niedziele, a także wypadające w tym okresie święta.

Zobacz polecany produkt: KODEKS PRACY 2015 z komentarzem (PDF)

Jak wskazał Główny Inspektorat Pracy w piśmie z 29 stycznia 2010 r. (nr GPP-316- 4560-3-1/10/PE/RP): „Przepisy Kodeksu pracy dotyczące urlopu ojcowskiego, nie przewidują możliwości dzielenia tego urlopu na części ani udzielania go w dniach; jest on zatem niepodzielny i przysługuje w pełnym wymiarze tygodnia.”  Również zdaniem Departamentu Prawa Pracy MPiPS przepisy kodeksu pracy dotyczące urlopu ojcowskiego nie przewidują możliwości podzielenia tego urlopu na części.[1]

Urlop ojcowski a urlop macierzyński

Urlop ojcowski może być wykorzystany równolegle z urlopem macierzyńskim. Dla korzystania z urlopu ojcowskiego bez znaczenia jest to, czy matka dziecka pozostaje w stosunku pracy, czy przebywa np. na urlopie wychowawczym. Warte podkreślenia jest fakt, iż urlopu ojcowskiego nie można przekazać pracownicy-matce. W przypadku, gdy ojciec dziecka nie zdecyduje się wykorzystać swojego prawa dni wolne przepadają.

Porozmawiaj o tym na FORUM

Wniosek o urlop ojcowski

Przesłanką udzielenia urlopu jest złożenie stosownego wniosku. Wniosku nie powinno się uzasadniać.[2] Zainteresowany powinien go złożyć pracodawcy w formie pisemnej co najmniej 7 dni przed dniem rozpoczęcia urlopu. Wniosek ten jest wiążący dla pracodawcy wtedy, gdy dotyczy samego faktu udzielenia tego urlopu, jak i jego terminu. Wniosek powinien co do zasady obejmować cały urlop ojcowski. Klauzula pozwalająca na skrócenie wymiaru tego urlopu może wynikać tylko z tego, że pracownik nie może skorzystać z całego urlopu ze względu na wiek dziecka. Prawo do urlopu ojcowskiego ma charakter roszczeniowy. Pracodawca, który zdecyduje się odmówić prawa do urlopu ojcowskiego, naraża się na karę grzywny w granicach od 1 000 zł do 30 000 zł. Zgodnie z przepisem kodeksu pracy kto, będąc pracodawcą albo działając w jego imieniu narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.

Uprawnienie fakultatywne

Urlop ojcowski jest uprawnieniem fakultatywnym, ustawodawca nie przewidział obowiązku korzystania z tego uprawnienia. Aby pracownik mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego nie musi być małżonkiem matki swojego dziecka, ani nie musi z nią prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego. Może żyć z matką w konkubinacie. Także rozwód nie stanowi przeszkody formalnej w możliwości skorzystania z tego uprawnienia.

Warunki uprawniające do urlopu ojcowskiego

Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko, tak więc do jego uzyskania niezbędne jest, aby wnioskujący spełniał łącznie warunki:

  • posiadał status pracownika
  • był ojcem dziecka, na które ubiega się o urlop ojcowski
  • nie był pozbawiony praw rodzicielskich

Dokumenty do wniosku o urlop ojcowski

Ochrona pracownika-ojca

Pracownikowi korzystającemu z urlopu ojcowskiego udzielono ochrony, jaka przysługuje pracownicy korzystającej z urlopu macierzyńskiego. Oznacza to, że pracownik–ojciec podlega szczególnej ochronie, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pracownicy przebywającej na urlopie macierzyńskim. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ma on prawo do dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, ale przede wszystkim podlega szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy przewidzianej w art. 177 k.p. i ma prawo, po wykorzystaniu urlopu, powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko. Za czas urlopu ojcowskiego, podobnie jak ma to miejsce przy urlopie macierzyńskim, dodatkowym urlopie macierzyńskim oraz urlopie rodzicielskim, pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach i warunkach określonych w ustawie z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( tekst jednolity Dz. U.  1999 nr 60 poz. 636).

Urlop ojcowski na działalności gospodarczej

Prawo do skorzystania przez ojca wychowującego dziecko z urlopu ojcowskiego przysługuje nie tylko ojcu-pracownikowi, ale również ojcu-prowadzącemu pozarolniczą działalność gospodarczą. Urlop ojcowski należy się w wymiarze 2 tygodni. Świadczenie to przysługuje niezależnie od urlopu macierzyńskiego przysługującego matce dziecka.

Urlop ojcowski a działalność gospodarcza

Zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego

Reklama

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe określona jest zawsze podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Nabycie prawa do zasiłku macierzyńskiego realizuje się poprzez podleganie ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczeni prowadzący działalność gospodarczą przystępują do tego ubezpieczenia na zasadzie dobrowolności. Aby nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego należy w pierwszej kolejności podjąć działalność gospodarczą i zgłosić się do ubezpieczenia chorobowego. Biorąc pod uwagę orzecznictwo Sądu Najwyższego, w przypadku przerwy w ubezpieczeniu zdrowotnym przekraczającej 30 dni, mamy do czynienia z przerwaniem ciągłości ubezpieczenia chorobowego, co powoduje, iż po podjęciu zawieszonej działalności gospodarczej wymiar zasiłku będzie ustalany na podstawie zadeklarowanego dochodu już za okres po podjęciu zawieszonej działalności gospodarczej i po opłaceniu składek za ten okres.

Celem uzyskania zasiłku macierzyńskiego z tytułu urlopu ojcowskiego ojciec powinien złożyć do ZUS: oświadczenie do ZUS, o rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej na czas opieki nad dzieckiem, skrócony akt urodzenia dziecka, oświadczenie, że zasiłku macierzyńskiego nie pobrano z innego tytułu, zaświadczenie płacenia składek na druku ZUS Z-3a.

Urlop ojcowski 8 tygodni?

W poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy dotyczącym wydłużenia wymiaru urlopu ojcowskiego z obowiązujących dwóch do ośmiu tygodni (odrzuconym przez Komisję Nadzwyczajną do spraw zmian w kodyfikacjach) postulowano wydłużenie do ośmiu tygodni wymiar urlopu ojcowskiego, umożliwiając ponadto dzielenie tego urlopu na maksymalnie dwie części.[3]

Urlop ojcowski w świadectwie pracy

[1] Stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 grudnia 2012 w sprawie niepodzielności urlopu ojcowskiego

[2] K.. Walczak, Komentarz do kodeksu pracy, Seria: Komentarze Online - BeckOK ,s .648

[3] Druk Sejmowy nr. 666 z dnia 22 czerwca 2012

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?