Długość urlopu macierzyńskiego a sytuacje losowe

Urlop macierzyński wynosi w polskim ustawodawstwie kolejno 20–37 tygodni w zależności od liczby urodzonych dzieci przy jednym porodzie. Pracownica ma prawo wykorzystać nie więcej niż 2 tygodnie urlopu macierzyńskiego przed porodem, a po porodzie tę część, która pozostała do wykorzystania. Natomiast istnieje jeszcze możliwość zrezygnowania z pozostałej części tego urlopu, gdy pracownica wykorzysta minimum 14 tygodni urlopu. W takim przypadku pozostałej części urlopu udziela się pracownikowi–ojcu wychowującemu dziecko na jego pisemny wniosek.

Powyższe ogólne zasady przyznawania urlopu dotyczą przypadku urodzenia dziecka bądź dzieci żywych. Inaczej jednak kształtuje się przyznawanie urlopu macierzyńskiego w razie urodzenia martwego dziecka (dzieci), śmierci dziecka, które urodziło się żywe, oraz śmierci matki po porodzie lub w czasie urlopu macierzyńskiego. Przypadki te kształtuje art. 180 § 7 i art. 180¹ Kodeksu pracy.

W razie śmierci pracownicy przebywającej na urlopie macierzyńskim pracownikowi– –ojcu wychowującemu dziecko przysługuje prawo do niewykorzystanej części tego urlopu. Jest to jedyny przypadek oprócz wprowadzonych od 2010 r. urlopów ojcowskich możliwości korzystania przez ojca z urlopu macierzyńskiego, bez konieczności rezygnacji z pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Natomiast w przypadku urodzenia martwego dziecka lub śmierci dziecka przed upływem 8 tygodni życia pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Pracownicy, która urodziła więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie, przysługuje w takim przypadku urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu. Kwestią zastanawiającą jest to, ile tygodni urlopu przysługuje pracownicy, gdy urodzi martwe bliźnięta. Kwestia ta nie jest uregulowana w Kodeksie pracy, lecz praktyka kadrowa mówi o przyznawaniu w takiej sytuacji 8 tygodni urlopu macierzyńskiego.

Jeszcze innym przypadkiem, kiedy pracownicy–matce przysługuje krótszy urlop macierzyński (8 tygodni), jest sytuacja, gdy rezygnuje z wychowania dziecka i oddaje je innej osobie w celu przysposobienia lub do domu małego dziecka. Nie przysługuje jej część urlopu przypadająca po dniu oddania dziecka, jednak urlop macierzyński po porodzie nie może wynosić mniej niż 8 tygodni (art. 182 k.p.).