REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sygnalista – dlaczego Polska ma problem z przepisami o ochronie sygnalistów? [WYWIAD]

polska ue unia europejska dyrektywa sygnalista ochrona sygnalistów ustawa
Ustawa o ochronie sygnalistów - wejście w życie w 2024 roku jest możliwe
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Ustawa o ochronie sygnalistów - "[…] istnieje szansa, że ustawa wejdzie w życie jeszcze w tym roku." O problemach Polski z wdrożeniem ustawy opowiada dr Łukasz Bolesta.

Na pytania redaktor infor.pl Emilii Panufnik w kontekście prac nad ustawą o ochronie sygnalistów odpowiada dr Łukasz Bolesta, Katedra Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

REKLAMA

Autopromocja

Dyrektywa o ochronie sygnalistów

Emilia Panufnik, redaktor infor.pl: Dzień dobry, proszę na wstępie nakreślić naszym czytelnikom, czego tak właściwie od państw członkowskich UE wymaga dyrektywa o ochronie sygnalistów?

Dr Łukasz Bolesta: Dzień dobry. W związku z występowaniem dużych rozbieżności w zakresie ochrony sygnalistów w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej, dostrzeżono potrzebę ujednolicenia regulacji prawnych w tym zakresie.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii określa minimalne normy, które mają zapewnić właściwy poziom ochrony sygnalistów. Państwa członkowskie zostały zobowiązane do przyjęcia regulacji prawnych określających m.in. zasady przyjmowania i rozpatrywania zgłoszeń oraz gwarantujących odpowiednią ochronę osób zgłaszających naruszenia prawa.
Prace nad polską ustawą o ochronie sygnalistów są prowadzone właśnie w związku z obowiązkiem implementacji tej Dyrektywy.

Kara dla Polski za niewdrożenie przepisów o ochronie sygnalistów

Polski rząd przyjął projekt ustawy o ochronie sygnalistów po terminie, a dokładnie 2 kwietnia 2024 r., ale i tak otrzymaliśmy karę za opóźnienie we wdrażaniu przepisów w wysokości 7 mln euro ryczałtu oraz okresową karę w wysokości 40 000 euro za każdy dzień od momentu ogłoszenia wyroku. Dlaczego nie udało się Polsce na czas wprowadzić nowych przepisów? Co stanowi przeszkodę?

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jako państwo jesteśmy już ponad dwa lata spóźnieni z implementacją unijnej dyrektywy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, gdyż termin na jej wdrożenie upłynął 17 grudnia 2021 r.

Co prawda, prace w tym zakresie rozpoczęły się już w 2021 r., a poprzedni rząd przeprowadził szeroko zakrojone konsultacje społeczne i przygotował projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, jednak Radzie Ministrów nie udało się przyjąć jego ostatecznej wersji i skierować go do Sejmu.

Z dokumentów publikowanych na stronie Rządowego Centrum Legislacji dotyczących projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa wynikało, że wpływ na to miały m.in. przedłużające się uzgodnienia międzyresortowe. Ponadto projekt był wielokrotnie zmieniany, brakowało jednomyślności co do jego ostatecznego kształtu. Do spornych spraw należało m.in.:

  • wprowadzenie obligatoryjności przyjmowania anonimowych zgłoszeń, 
  • objęcie regulacjami ustawy służb mundurowych, 
  • wyznaczenie podmiotu centralnego odpowiedzialnego za udzielanie wsparcia sygnalistom oraz koordynację zgłoszeń zewnętrznych czy 
  • kwestia uzależnienia ochrony sygnalisty w ramach procedury zgłoszeń zewnętrznych od wydania mu odpowiedniego zaświadczenia, które może być wydane dopiero po odebraniu od sygnalisty oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, iż informacja, którą zgłasza jest prawdziwa. 

Powyższe wydłużyło prace legislacyjne. W międzyczasie doszło do zmiany składu rządu. Obecnie wydaje się, że prace legislacyjne przyspieszyły, powstał nowy projekt ustawy o ochronie sygnalistów (tak została nazwana ustawa w aktualnej wersji projektu), który 2 kwietnia 2024 r. został przyjęty przez Radę Ministrów a 17 kwietnia 2024 r. wpłynął do Sejmu.

Jak napisała w swoim artykule koleżanka z redakcji, Kinga Piwowarska, nad projektem ustawy pracują tylko 2 osoby! Czy to jest możliwe?

Trudno uwierzyć, że nad projektem tak istotnej, wielowymiarowej i interdyscyplinarnej ustawy pracowały jedynie dwie osoby. Jeżeli jednak w rzeczywistości tak było, to mając na uwadze obecny stopień opóźnienia transpozycji unijnej dyrektywy, a także fakt nałożenia przez Trybunał Sprawiedliwości UE kar finansowych na Polskę (7 mln EUR kary ryczałtowej oraz dodatkowo 40 tys. EUR kary za każdy dzień od ogłoszenia wyroku do dnia wdrożenia ustawy), pozostaje mieć nadzieję, że sytuacja ta uległa zmianie.

Sygnaliści w administracji publicznej. Przewodnik dla pracodawców

Wejście w życie ustawy o ochronie sygnalistów

Czy orientuje się Pan, kiedy możemy spodziewać się wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów?

REKLAMA

Projekt ustawy o ochronie sygnalistów w dniu 2 kwietnia 2024 r. został przyjęty przez Radę Ministrów a 17 kwietnia 2024 r. wpłynął do Sejmu. W dniu 8 maja 2024 r. miało miejsce pierwsze czytanie w ramach Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Do 24 maja 2024 r. ma zostać opublikowane sprawozdanie z posiedzenia Komisji. Wydaje się, że projekt w najbliższych miesiącach powinien trafić na posiedzenie Sejmu, a więc istnieje szansa, że ustawa wejdzie w życie jeszcze w tym roku.

Zgodnie z aktualną wersją projektu ustawy, ma ona wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia (z wyjątkiem przepisów dotyczących zgłoszeń zewnętrznych, które wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia).

Czy Pana zdaniem ustawa będzie dobrze przygotowana?

Przede wszystkim należy pozytywnie ocenić już samo wprowadzenie do polskiego porządku prawnego na mocy projektowanej ustawy instytucji sygnalisty oraz uregulowanie zasad zgłaszania lub publicznego ujawniania naruszeń prawa, a zwłaszcza określenia, które zgłoszenia będą objęte ochroną.

Myślę, że dopiero po wejściu w życie ustawy w perspektywie kolejnych miesięcy czy lat jej stosowania będziemy w stanie ocenić, w jakim stopniu jej regulacje „przyjęły się” w naszym społeczeństwie i jak będą stosowane w praktyce.

W najnowszym projekcie ustawy poprawiono szereg mankamentów, które występowały w jego poprzednich wersjach. Trzeba jednak pamiętać, że na etapie prac sejmowych projekt może ulec jeszcze pewnym modyfikacjom. W dalszym ciągu do projektu zgłaszane są zastrzeżenia i propozycje zmian. Dla przykładu, organizacje pracodawców postulują m.in. usunięcie z katalogu spraw objętych procedurą zgłoszeń naruszeń prawa dotyczących prawa pracy, a także wydłużenie vacatio legis z obecnych 3 do 6 miesięcy.

Sygnaliści w firmie. Przewodnik dla pracodawcy

Sygnalista w Polsce

Jak będą wyłaniani sygnaliści?

Sygnalistą na gruncie projektowanej regulacji będzie osoba fizyczna, która zgłosi lub ujawni publicznie informację o naruszeniu prawa, uzyskaną w kontekście związanym z pracą. Sygnalistą może zostać m.in. pracownik, przedsiębiorca, prokurent, ale też stażysta czy wolontariusz.

Osoba chcąca przekazać informację o dostrzeżonym naruszeniu prawa będzie mogła zrobić to poprzez zgłoszenie do podmiotu prawnego (kanał wewnętrzny), do organu publicznego lub Rzecznika Praw Obywatelskich (kanał zewnętrzny) oraz poprzez ujawnienie publiczne (podanie informacji do wiadomości publicznej, np. za pośrednictwem mediów społecznościowych).

Czy mogą liczyć na dodatkowe wynagrodzenie?

Projektowane przepisy nie przewidują wynagrodzenia dla sygnalistów z tytułu dokonanego zgłoszenia.

Na marginesie natomiast należy zauważyć, że sygnaliście, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych, będzie przysługiwało prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub prawo do zadośćuczynienia.

Jak ocenia Pan instytucję sygnalisty? Czy jest już w Polsce praktykowana, a może to zupełna nowość?

Na świecie, w tym również w Polsce, przeprowadzono szereg badań, z których wynika, że działalność osób informujących o naruszeniach prawa może stanowić niezwykle skuteczny instrument wykrywania nieprawidłowości w organizacjach. Jednak, aby było to możliwe, konieczne jest przyznanie sygnalistom odpowiedniej ochrony prawnej.

W naszym porządku prawnym istnieją już co prawda pewne regulacje chroniące sygnalistów. Mają one jednak charakter sektorowy i dotyczą zgłaszania naruszeń jedynie w poszczególnych dziedzinach. W Polsce jak dotąd nie uregulowano kompleksowo zasad zgłaszania nieprawidłowości przez sygnalistów i ich ochrony w zakresie wymaganym unijną dyrektywą o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Projektowana ustawa ma zadanie to zmienić.

Bardzo dziękuję.
Redaktor Emilia Panufnik

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Rewolucyjne zmiany w emeryturach ZUS: komu wypłacą raz na kwartał, komu w ogóle bo będzie znów potrzebny staż, by nabyć prawo do świadczenia

Wiadomo, że w ministerstwie rodziny trwają analizy, które mają rozwiązać problem emerytur groszowych. Prawo do świadczenia dla każdego kto zapłacił choć jedną składkę na ubezpieczenie emerytalne sprawia, że niektóre emerytury ZUS wypłaca w wysokości kilku groszy. Dlaczego skoro ustawa gwarantuje najniższą emeryturę, która obecnie wynosi 1 780,96 zł?

Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy 2024 r.

Pracownik korzystający z urlopu wypoczynkowego nie może być z tego powodu poszkodowany finansowo. Dlatego zasadą jest, że za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Do prawidłowego obliczenia wynagrodzenia za czas urlopu niezbędne jest ustalenie podstawy wymiaru takiego wynagrodzenia.

Nowe zasady umów o pracę na okres próbny. Czy poprawiły sytuację pracowników? Ocena eksperta po roku doświadczeń

Dnia 26 kwietnia 2023 r. znaczącemu przemodelowaniu uległy przepisy o umowach na okres próbny, niektóre zasady wykreślono a wiele nowych dodano. Założeniem przy tym była poprawa sytuacji pracowników na okresie próbnym. Czy się to udało? Oceniamy po roku stosowania.

4300 od lipca renty socjalnej? Niekoniecznie! Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przedstawiła swoją wersję. Wyrównanie i dodatek a nie zrównanie z minimalną

To kpina, narzekają obywatele. Miało być 4300 od lipca renty socjalnej, tj. wyrównanie do minimalnej ale się na to nie zanosi. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przedstawiła swoją wersję. Proponują wyrównanie i dodatek a nie zrównanie renty socjalnej z minimalną.

REKLAMA

Czy 24 czerwca 2024 to niedziela handlowa?

Czy 24 czerwca 2024 to niedziela handlowa? Czy przed wakacjami jest niedziela handlowa? Czy przed rokiem szkolnym jest niedziela handlowa? Czy w czerwcu jest niedziela handlowa? Kiedy wypadają niedziele handlowe w 2024 roku? Jakie kary za pracę w dni niehandlowe? Kto może stać za ladą w niedziele?

Wakacje składkowe to już pewne [od kiedy, dla kogo, jakie zasady]

Prezydent RP podpisał ustawę o zmianie systemu ubezpieczeń społecznych, tym samym wiemy już na 100%, że przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z tzw. "wakacji składkowych". Wakacje składkowe od kiedy, dla kogo, jakie zasady? Ministerstwo Rozwoju i Technologii śpieszy z wyjaśnieniami.

Jak wydłużyć urlop wypoczynkowy w 2024 r.? Najbliższa okazja w te wakacje

Jak wydłużyć urlop wypoczynkowy w 2024 r.? Najbliższa okazja w te wakacje. To nie koniec: długi weekend możesz też mieć w październiku i w listopadzie! Warto brać po dzień czy kilka dni wolnego, aby cieszyć się długimi weekendami i w ten sposób zaoszczędzić dni urlopu.

Aktywny Rodzic: Ustawa została opublikowana. Rodzice mogą starać się nawet o 36000,00 zł na dziecko w wieku od 12 do 35 miesiąca życia

Od 1 października 2024 r. rodzice będą mogli składać wnioski o nowe świadczenia wprowadzone programem „Aktywny Rodzic”. Łącznie to nawet 36 tys. zł wsparcia na dziecko, i to niezależnie od dochodów. Świadczenia wypłaci ZUS. 

REKLAMA

1000 złotych brutto od 1 lipca 2024 r. mają wynieść dodatki do miesięcznych wynagrodzeń dla zawodowych rodzin zastępczych i osób prowadzących rodzinne domy dziecka

Jest ustawa i będą podwyżki, ale czy na pewno? Ustawodawca używa sformułowania: "może". Zatem to tylko fakultatywność a nie obligatoryjność podwyżek. Pewne jest to, że konieczne było zwiększenie maksymalnej kwoty środków z Funduszu Pracy przeznaczonych na dofinansowanie zadań własnych JST w obszarze wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej. Czy rodzinne domy dziecka dostaną 1000 zł od lipca?

ZUS: Rozpoczął się nowy okres świadczeniowy, ale wielu uprawnionych jeszcze nie złożyło wniosku o świadczenie

Duża część rodziców i opiekunów nie złożyła jeszcze wniosków o 800 plus. 1 czerwca 2024 r. rozpoczął się nowy okres świadczeniowy. Jeśli wniosek zostanie złożony z opóźnieniem, ZUS może nie wypłacić wyrównania.

REKLAMA