Kategorie

Ocena trzeźwości pracownika

Konstanty Wróblewski
Pracodawca ma prawo odsunąć pracownika od pełnionych obowiązków, jeśli ma uzasadnione podejrzenie stanu nietrzeźwości zatrudnionego. Pracownik, niezgadzający się z decyzją pracodawcy, może poprosić o zbadanie jego stanu trzeźwości, np. alkomatem znajdującym się w zakładzie pracy.

Powszechnie obowiązujące przepisy prawa regulują kwestię badania stanu trzeźwości pracownika, natomiast nie odnoszą się do możliwości przeprowadzenia przez pracodawcę badania na obecność narkotyków.

Badanie stanu trzeźwości pracownika

Kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy (art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Okoliczności stanowiące podstawę decyzji powinny być podane pracownikowi do wiadomości. Na żądanie kierownika zakładu pracy, osoby przez niego upoważnionej, a także na żądanie pracownika badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego.

Aby badanie stanu trzeźwości pracownika było dopuszczalne, muszą zostać spełnione następujące przesłanki:

  • musi istnieć uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy,
  • pracownik wyraził zgodę na przeprowadzenie badania.

PRZYKŁAD

Reklama

W fabryce zajmującej się produkcją gumowych wycieraczek pracodawca podjął decyzję o badaniu stanu trzeźwości za pomocą alkomatu każdego pracownika rozpoczynającego pracę na danej zmianie. Niestety taka decyzja jest  nieprawidłowa, gdyż pracodawca nie może badać wszystkich pracowników, gdy nie ma uzasadnionego podejrzenia, że spożywali alkohol. Badanie stanu trzeźwości może nastąpić wyłącznie w razie uzasadnionego podejrzenia stanu nietrzeźwości pracownika i tylko za jego zgodą.

Jeżeli pracownik nie zgadza się z decyzją pracodawcy o odsunięciu od pracy lub niedopuszczeniu do pracy, może sam poprosić o zbadanie jego stanu trzeźwości, np. alkomatem znajdującym się w zakładzie pracy lub ewentualnie o wezwanie policji w celu zbadania trzeźwości. Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 1985 r. stwierdził, że wprawdzie pracownik nie ma obowiązku poddania się na żądanie portiera badaniu przy użyciu alkomatu, jednak odmowa nie polepsza sytuacji pracownika. Z reguły pracownik nie ma interesu w tym, aby odmówić poddaniu się badaniu.

PRZYKŁAD

Kierownik zakładu pracy wyczuł w oddechu pracownika alkohol. W związku z tym zastosował się do procedury obowiązującej w zakładzie pracy, tj. odsunął go od pracy i zaproponował przebadanie znajdującym się w zakładzie pracy alkomatem. Pracownik wyraził zgodę na badanie trzeźwości, jednak zakwestionował jego wynik, twierdząc, że alkomat nie posiada atestu. Użycie przez pracodawcę nieatestowanego urządzenia do badania zawartości alkoholu w organizmie nie wyklucza zarzucenia pracownikowi stawienia się do pracy po użyciu alkoholu, jeżeli przemawiają za tym inne okoliczności, a pracownik nie skorzystał ze stworzonej możliwości weryfikacji wyniku badania (wyrok SN z 22 września 2004 r.).


Reklama

W zakresie podejmowania decyzji dyscyplinarnych, np. wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, stan nietrzeźwości pracownika w czasie pracy może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, np. zeznaniem świadków na okoliczność, że pracownik się „zataczał”, bełkotliwie się wypowiadał itp.

Do celów postępowania w sprawach ze stosunku pracy nie jest konieczne ustalenie ściśle określonego stężenia alkoholu we krwi pracownika, jak to ma miejsce w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym wykroczeń, a stan nietrzeźwości pracownika w czasie pracy może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi (wyrok SN z 11 grudnia 2006 r.). W zakresie podejmowania decyzji dyscyplinarnych wobec pracownika bezpieczne z punktu widzenia zabezpieczenia interesów pracodawcy będzie przebadanie pracownika znajdującym się w zakładzie pracy alkomatem lub zażądanie przebadania przez uprawniony organ.

Firma może posiadać w zakładzie pracy alkomat, jednak pracodawca nie może zobowiązać pracownika, nawet gdy okoliczności wskazują na stan nietrzeźwości, do poddania się badaniu trzeźwości.

Pracodawca, który nie dopuścił pracownika do pracy, ma obowiązek umożliwić mu wykazanie trzeźwości przez badanie krwi (wyrok SN z 11 kwietnia 2000 r.). Zabiegu pobrania krwi dokonuje fachowy pracownik służby zdrowia. Do badania stanu trzeźwości stosuje się przepisy rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie.

Badanie narkotestem

Kwestia przeprowadzenia badania na obecność narkotyków przez pracodawcę nie została uregulowana w przepisach prawa, dlatego też powinna być na razie potraktowana bardzo delikatnie. W związku z tym w przypadku powstania jakichkolwiek podejrzeń, że pracownik stawił się do pracy pod wpływem środków odurzających, pracodawca może poprosić pracownika o zgodę na przeprowadzenie badania narkotestem.

Jeżeli pracownik się zgodzi (najlepiej, aby zgoda była wyrażona na piśmie) i wynik okaże się pozytywny, pracodawca może zastosować takie konsekwencje jak w przypadku pracownika znajdującego się pod wpływem alkoholu. Warto jednak, aby wyraźny zakaz stawiania się do pracy zarówno pod wpływem środków odurzających, jak i ich zażywanie w miejscu pracy znajdował się w obowiązującym regulaminie pracy.

W przypadku odmowy pracownika na przeprowadzenie takiego badania, w momencie, kiedy wszelkie okoliczności będą wskazywały, że pracownik znajduje się pod wpływem środków odurzających (należy zachować szczególną ostrożność), pracodawca również może zadecydować o niedopuszczeniu pracownika do pracy i wezwaniu policji w celu przeprowadzenia badania. Niestety brak jest podstawy prawnej, inaczej niż ma to miejsce w przypadku badania stanu trzeźwości, do wezwania policji w celu przebadania pracownika.

W przypadku pracowników znajdujących się pod wpływem środków odurzających, w mojej ocenie, pracodawca może zastosować bardzo podobną procedurę jak w przypadku pracowników pod wpływem alkoholu. Natomiast ewentualne badania przeprowadzać tylko i wyłącznie za zgodą pracowników.

Podstawa prawna:

  • art. 17 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. DzU z 2012 r. poz. 1356, ost. zm. DzU z 2012 r. poz. 405),
  • rozporządzenie MZiOS z 6 maja 1983 r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie (DzU nr 25, poz.117).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 11 grudnia 2006 r. (I PK 165/06, niepubl.),
  • wyrok SN z 22 września 2004 r. (I PK 576/03, OSNP 2005/7/91),
  • wyrok SN z 11 kwietnia 2000 r. (I PKN 589/99, OSNP 2001/18/557),
  • wyrok SN z 24 maja 1985 r. (I PRN 39/85, OSNC 1986/1/23).

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?