Kategorie

Roszczenia za szkodę spowodowaną wypadkiem przy pracy

Anna Czajkowska
W orzecznictwie sądowym powszechnie aprobowane jest stanowisko, że pracownik może dochodzić – na zasadach ogólnych, określonych w Kodeksie cywilnym – roszczeń uzupełniających w celu zrekompensowania szkody spowodowanej wypadkiem przy pracy, która nie została pokryta w ramach przyznanych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Wymaga to jednak spełnienia kilku warunków.

Po pierwsze, zdarzenie wywołujące szkodę musi być uznane za wypadek przy pracy. Rodzaje zdarzeń stanowiących wypadek przy pracy, a także zdarzeń traktowanych na równi z wypadkiem przy pracy określa art. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.). Dokonując uogólnienia, należy stwierdzić, że każde ze zdarzeń wskazanych w ustawie pozostaje w związku z wykonywaniem pracy. Nieuzasadnione byłoby więc uznanie, że wypadkowi przy pracy ulega pracownik odsunięty od świadczenia pracy, który samowolnie przebywa na terenie zakładu pracy albo wykonujący czynności niezwiązane z jego obowiązkami służbowymi, nawet gdy czyni to na terenie zakładu pracy i w godzinach pracy. Kwalifikacji danego zdarzenia jako wypadku przy pracy dokonuje zespół powypadkowy powoływany przez pracodawcę. Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku sporządzany jest protokół powypadkowy, w którym określa się charakter danego zajścia.

Po drugie, przed wystąpieniem z roszczeniami wobec pracodawcy pracownik w pierwszej kolejności powinien wystąpić do ZUS o wypłatę świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Istota ubezpieczenia wypadkowego polega bowiem na tym, że w razie zajścia określonych prawem zdarzeń losowych poszkodowany w zamian za wpłaconą składkę otrzymuje należne świadczenie od instytucji, która tę składkę pobrała. Dochodzenie przed sądem naprawienia szkód przez pracodawcę przed rozpoznaniem roszczeń przez ZUS spowoduje oddalenie powództwa z powodu jego przedwczesności.

Po trzecie, wystąpienie na drogę sądową przeciwko pracodawcy uzależnione jest od uzyskania w ramach ubezpieczenia wypadkowego świadczeń niewyczerpujących w całości uzasadnionych roszczeń finansowych pracownika. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że odpowiedzialność pracodawcy za skutki wypadku przy pracy ma charakter uzupełniający (wyrok SN z 29 lipca 1998 r., II UKN 155/98, OSNP 1999/15/495). Dlatego też pracownik nie może dochodzić roszczeń cywilnoprawnych (art. 415, 435, 444 i 445 k.c.), jeśli świadczenia przyznane mu z ubezpieczenia wypadkowego w całości pokrywają następstwa wypadku.


Dopiero gdy spełnione zostaną powyższe 3 warunki, poszkodowany pracownik może wnieść powództwo przed sądem. W toku postępowania mogą zostać zgłoszone roszczenia o rentę wyrównawczą (art. 444 § 2 k.c.), a także o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.). Pierwszy z przepisów wskazuje, że renta jest przyznawana w przypadku całkowitej lub częściowej utraty przez poszkodowanego zdolności do pracy albo zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość. Zadośćuczynienie natomiast służy zrekompensowaniu szkód niematerialnych, takich jak cierpienia fizyczne i psychiczne.

W postępowaniu sądowym nie wystarczy powołanie się jedynie na fakt zajścia wypadku przy pracy, wyczerpania drogi postępowania przed ZUS oraz uzyskania świadczeń pokrywających szkodę jedynie w części.

Na pracowniku ciąży ponadto obowiązek wykazania zasadności roszczeń (art. 6 k.c.). W tym zakresie obowiązują ogólne reguły dowodzenia istnienia przesłanek odpowiedzialności deliktowej.

Udowodnione powinny zostać:

•  szkoda (uszczerbek na zdrowiu),

•  zawinione działania lub zaniechania pracodawcy,

•  związek przyczynowo-skutkowy między szkodą a postępowaniem pracodawcy (wyrok SN z 5 lipca 2007 r., I PK 293/04, Pr. Pracy 2005/11/35).

O winie ze strony pracodawcy zazwyczaj przesądza zaniedbywanie obowiązku zapewniania pracownikom warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Stanowić o tym może wiele różnych czynników, m.in. takich jak:

•  stosowanie rozwiązań technicznych niezgodnych z obowiązującymi przepisami,

•  błędy organizacyjno-proceduralne,

•  niedostateczny nadzór nad procesem pracy.


Należy również dodać, że w niektórych przypadkach odpowiedzialność pracodawcy może opierać się na art. 435 k.c. Przepis ten statuuje rozszerzoną odpowiedzialność cywilnoprawną przedsiębiorstw wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody na zasadzie ryzyka (zakłady energetyczne, kopalnie, huty). W tym przypadku poszkodowany musi wykazać przed sądem, że uszczerbek na zdrowiu pozostaje w normalnym związku przyczynowym z ruchem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność pracodawcy może zostać wyłączona, jeśli szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności. Roszczenie pracownika może nie znaleźć podstaw, jeżeli np. wbrew obowiązującym zasadom uruchomił on maszynę, zdejmując z niej elementy ochronne. W takiej sytuacji można dopatrywać się wyłącznej winy pracownika. Odmienne konkluzje należałoby z kolei wywieść, gdyby przełożeni tolerowali wykonywanie pracy bez zabezpieczenia. Tutaj pracownikowi zostałoby przypisane przyczynienie się do wypadku. Sąd dokonałby rozdziału odpowiedzialności między pracownika i pracodawcę.

Sąd orzekający w sprawie, określając wysokość renty lub zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz pracownika, powinien wziąć pod uwagę przyznane mu wcześniej odszkodowanie z ubezpieczenia społecznego, a także ubezpieczenia cywilnego (co ma miejsce w przypadku objęcia pracowników ubezpieczeniem na życie przez pracodawcę). Także ewentualne przyczynienie się poszkodowanego pracownika do powstania zaistniałej szkody wpłynie na zmniejszenie należnych mu świadczeń (art. 362 k.c.). Rozmiar renty zależy od wysokości dochodów, jakie mógłby uzyskać poszkodowany, gdyby nie wyrządzono mu szkody. Przy częściowym ograniczeniu zarobkowania pracownika podstawę ustalenia wysokości renty wyrównawczej stanowi wysokość przewidywanego wynagrodzenia pomniejszonego o wynagrodzenie, które jest w stanie uzyskać, wykorzystując ograniczoną zdolność do pracy.

Pracownik powinien zgłosić żądania przed upływem okresu przedawnienia.

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2021
Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2021
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.