Kategorie

Odpowiedzialność karna pracodawcy (cz. 2)

Bartłomiej Sikora
Płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, który nie zgłasza do ZUS wymaganych danych albo zgłasza dane nieprawdziwe, mające wpływ na wysokość świadczeń z ubezpieczenia - popełnia przestępstwo karne.

W pierwszej części artykułu omówiona została odpowiedzialność karna pracodawcy za naruszenie praw pracowniczych (art. 218 k.k.). W rozdziale XXVIII Kodeksu karnego zatytułowanym „Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową” zostały wskazane trzy rodzaje przestępstw, za które pracodawca może ponieść odpowiedzialność karną. Jednym z nich jest przestępstwo „niezgłoszenia do ubezpieczeń społecznych” określone w art. 219 k.k. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych określa, że kto jako płatnik składek albo osoba zobowiązana do działania w imieniu płatnika nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza dane nieprawdziwe, popełnia wykroczenie. Jeżeli jednak sprawca działa umyślnie jako płatnik składek zobowiązany do zgłoszenia do ubezpieczenia innej osoby wykonującej pracę zarobkową, a dane mają wpływ na prawo lub wysokość świadczeń - w takim przypadku mamy już do czynienia z przestępstwem, a nie wykroczeniem ściganym z oskarżenia publicznego.

Przedmiot przestępstwa

Kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając nawet za zgodą zainteresowanego wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość, popełnia przestępstwo.

Kodeks karny przewiduje, że karą za popełnienie takiego przestępstwa może być kara:

• grzywny,

• ograniczenia wolności, a nawet

• pozbawienia wolności do lat 2.

WAŻNE!

Reklama

Każde zachowanie zobowiązanego (płatnika składek) wyczerpujące znamiona określone w art. 219 k.k. jest karalne, jeżeli dana osoba wykonuje pracę zarobkową, bez względu na to, czy jest ona pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy czy też nie (np. zleceniobiorca).

Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Niemal wszystkie dane potrzebne do zgłoszenia danej osoby do ubezpieczeń społecznych (jak również te wykazywane w imiennych raportach miesięcznych) mają wpływ na prawo i wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Informacje te obejmują w szczególności fakt zatrudnienia określonej osoby, powodujący obowiązek uiszczenia składki ubezpieczeniowej, określenie wysokości uzyskiwanych wynagrodzeń, przekazanie informacji o okresie pracy w celu ustalenia prawa do emerytury lub renty. Niezgłoszenie takich danych lub podanie nieprawdziwych danych (np. o dochodach lub stażu pracy) jest przestępstwem w rozumieniu Kodeksu karnego.

W szczególności zaś przestępstwem jest:

• niezgłoszenie osoby podlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom do ubezpieczenia społecznego,

• zgłoszenie nieprawdziwych danych mających wpływ na wysokość i prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (zarówno przy dokonaniu zgłoszenia do ubezpieczeń, jak i w stosunku do danych wykazywanych w raporcie miesięcznym) - przy czym nieprawdziwość tych danych musi powodować, że uprawniony otrzymałby świadczenie w wysokości niższej niż wynika to z obowiązujących w tym zakresie przepisów ubezpieczeniowych,

• niezawiadomienie o zmianie danych lub przedstawienie nieprawdziwych informacji o zmianach, jeżeli miałyby one wpływ na prawo do świadczeń albo na ich wysokość.

Reklama

Nie jest przestępstwem z art. 219 k.k. zgłoszenie nieprawdziwych danych, którego następstwem jest uzyskanie przez pracownika nienależnego świadczenia lub też świadczenia w zawyżonej wysokości (działanie takie może być jednak zakwalifikowane jako przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 k.k. na szkodę instytucji ubezpieczeniowej).

Płatnik składek ma określony termin na zgłoszenie danych lub zmianę danych, tj. 7 dni od powstania okoliczności uzasadniającej takie działanie. Niedochowanie wskazanego terminu należy traktować jako niezgłoszenie do ubezpieczeń, a tym samym przestępstwo. Należy przy tym podkreślić, że już jednorazowe zachowanie płatnika może zostać zakwalifikowane jako przestępstwo.

Późniejsze, dobrowolne uzupełnienie wymaganych zgłoszeń może mieć znaczenie dla rozmiaru ewentualnej kary czy też przy ocenie umyślności działania sprawcy przestępstwa.

WAŻNE!

Zgoda zainteresowanego na niezgłoszenie do ubezpieczeń (często podyktowana przymusem ekonomicznym) nie wyłącza bezprawności zachowania, którego skutkiem jest popełnienie przestępstwa z art. 219 k.k.

Sprawca przestępstwa

Sprawcą przestępstwa z art. 219 może być wyłącznie osoba, na którą przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nakładają obowiązek zgłoszenia określonych danych, mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz wysokość tych świadczeń. Sprawcą jest zatem płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli ciąży na nim obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia innej osoby lub innych osób.

WAŻNE!

Nie popełnia przestępstwa z art. 219 k.k. osoba uprawniona do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jeżeli sama siebie nie zgłasza do ubezpieczenia społecznego.

Jeżeli płatnikiem jest osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, odpowiedzialnością za przestępstwo obarczona jest osoba fizyczna, która została przez ten podmiot upoważniona do zgłaszania danych w imieniu tej osoby.

Zbieg odpowiedzialności

Przestępstwo z art. 219 k.k. w zakresie zgłoszenia nieprawdziwych danych może pozostawać w kumulatywnym zbiegu z przestępstwami przeciwko wiarygodności dokumentów. Zarówno zgłoszenie do ubezpieczenia, jak i raport miesięczny są dokumentami. Osoba zaś uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, popełnia przestępstwo z art. 271 § 3 k.k. Takie działanie jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Pokrzywdzony

W sprawie o przestępstwo z art. 219 k.k. pokrzywdzonym jest ten, czyje dobro do świadczeń z ubezpieczania społecznego zostało zagrożone lub naruszone, przy czym nie ma znaczenia zgoda takiej osoby na niezgłoszenie jej do ubezpieczeń. Należy jednak zwrócić uwagę, że w postępowaniu karnym, którego przedmiotem jest czyn polegający na zaniechaniu odprowadzenia przez pracodawcę - wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - składki na ubezpieczenia społeczne, status pokrzywdzonego przysługuje także Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (uchwała SN z 25 marca 2003 r., I KZP 50/02, OSNKW 2003/3-4/28).

Podstawa prawna:

• art. 219, 271 § 3, art. 286 Kodeksu karnego,

• art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74).

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?