Czy praca w godzinach nadliczbowych może naruszać odpoczynek tygodniowy

RADA
Pracownikowi nie przysługuje żadna rekompensata z powodu niezapewnienia tygodniowego nieprzerwanego odpoczynku. Natomiast pracodawca w takiej sytuacji narusza przepisy o czasie pracy dotyczące okresów odpoczynku i naraża się na sankcje ze strony Inspekcji Pracy.

UZASADNIENIE
Pracodawca jest zobowiązany bezwzględnie zapewnić pracownikowi nieprzerwany tygodniowy (35-godzinny) odpoczynek. Instytucja dobowego i tygodniowego odpoczynku jest niezależna od możliwości wykonywania pracy w sobotę i w niedzielę w godzinach nadliczbowych.

WAŻNE!
Pracodawca nie może zlecić pracy w godzinach nadliczbowych, jeśli narusza w ten sposób zasadę nieprzerwanego dobowego lub tygodniowego odpoczynku.
Z przedstawionej sytuacji wynika, że pracownik wykonywał pracę przez 12 kolejnych dni po 8 godzin dziennie w 1-miesięcznym okresie rozliczeniowym, co jest niezgodne z przepisami o czasie pracy (bez względu na stosowany system czasu pracy) z powodu niezapewnienia pracownikowi nieprzerwanego 35-godzinnego tygodniowego odpoczynku.

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikowi, co do zasady, 35-godzinny odpoczynek tygodniowy, który zawiera co najmniej 11-godzinny odpoczynek dobowy. Dodatkowo nieprzerwany tygodniowy odpoczynek powinien przypadać w niedzielę.

Wyjątkowo w przypadkach, kiedy praca jest dozwolona i wykonywana w niedzielę, tygodniowy odpoczynek może przypadać w innym dniu niż niedziela.

Do celów rozliczania czasu pracy pracownika, przez tydzień należy rozumieć 7 kolejnych dni kalendarzowych, poczynając od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego.

Przykład:
Pracownik pracuje w podstawowym systemie czasu pracy od poniedziałku do piątku w godz. od 8.00 do 16.00. Pracodawca zlecił mu ponadto dodatkową pracę w niedzielę od godz. 8.00 do 18.00. Do końca okresu rozliczeniowego pracodawca nie udzielił pracownikowi innego dnia wolnego za niedzielę, ale zapłacił 100% dodatek.
W tym przypadku pracodawca nie narusza przepisów o czasie pracy, ponieważ zapewnia co najmniej 35-godzinny nieprzerwany odpoczynek licząc od godz. 16.00 w piątek do godz. 8.00 w niedzielę (40 godzin).

Wyjątki, gdy pracodawca nie musi zapewnić 35-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku dobowego, dotyczą:
• pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
• konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
• zmiany pory wykonywania przez pracownika pracy w związku z jego przejściem na inną zmianę.

W tych sytuacjach tygodniowy nieprzerwany odpoczynek może być skrócony do 24 godzin. Nie obejmują więc one omawianego przypadku.

Pracownikowi, który, ze względu na konieczność pracy w godzinach nadliczbowych, wykonywał tę pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzielony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego w uzgodnionym z nim terminie.

Jeżeli jednak nie można ustalić z pracownikiem terminu odbioru dnia wolnego, pracownikowi przysługuje za każdą godzinę pracy w szóstym dniu danego tygodnia oprócz normalnego wynagrodzenia dodatek w wysokości 100%.

Gdy pracownik pracował w takim dniu powyżej 8 godzin, należy mu się dodatek w wysokości 100% za pierwsze 8 godzin i 50% za każdą godzinę pracy przekraczającą 8 godzin pracy.

Inaczej jest z obowiązkiem oddania dnia wolnego za pracę dodatkową wykonywaną w niedzielę. W tym przypadku wskazuje się zasady oddawania dnia wolnego, ale nie stanowi to obowiązku bezwzględnego. Pracodawca może zrekompensować taką pracę wypłacając, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek w wysokości 100%.

Postępując w podany w problemie sposób naruszają Państwo przepisy o czasie pracy, co podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.


Podstawa prawna:• art. 14, art. 133, art, 151¹ § 2, art. 151³, art. 151¹⁰, art. 151¹¹, art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy.